Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 75

Devanagari script

इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुस्तत्रैवांतरधीयत । श्रीसूत उवाच । तस्मिन्नंतर्हिते विष्णौ गालवो मुनिपुंगवः

Transliteration

ityuktvā bhagavānviṣṇustatraivāṃtaradhīyata | śrīsūta uvāca | tasminnaṃtarhite viṣṇau gālavo munipuṃgavaḥ

Translation

ఇలా చెప్పి భగవాన్ విష్ణువు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను. శ్రీసూతుడు పలికెను—విష్ణువు అంతర్ధానమైన తరువాత మునిపుంగవుడైన గాలవుడు…

Word by Word

• इति: thus
• इति: Discourse marker (Iti/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: वच् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त्वान्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having said)

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भगवान् इत्यस्य अप्पोजिशन्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (there)

• एव: indeed, right
• एव: Modifier (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• अन्तर्धीयत: disappeared
• अन्तर्धीयत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अन्तर्-धा (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• श्रीसूतः: Śrī Sūta
• श्रीसूतः: Karta (Speaker/वक्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (श्रीमान् सूतः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/वचन)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तस्मिन्: in that (time/condition)
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• अन्तर्हिते: (when he was) disappeared
• अन्तर्हिते: Modifier (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्तर्-धा (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तस्मिन् इत्यस्य विशेषणम्

• विष्णौ: in/when Viṣṇu
• विष्णौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• गालवः: Gālava
• गालवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गालव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मुनिपुङ्गवः: best of sages
• मुनिपुङ्गवः: Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां पुङ्गवः)

Speaker

Sūta (explicit: Śrī Sūta uvāca)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmapuṣkariṇī (darśana-sthala)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu’s form dissolves into radiant light at the tīrtha-bank; Gālava remains with folded hands, the air shimmering; the narrative camera shifts to Sūta speaking in the forest assembly.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Sūta
• Gālava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine visions may withdraw, but the teaching remains—faith continues through disciplined practice and remembrance of the Lord’s promise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding narrative remains set in the Setukhaṇḍa sacred landscape, connected to Dharmapuṣkariṇī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse transitions back to Sūta’s narration for the next event.