Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 71

Devanagari script

अनंतफलदा ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा । इति दत्त्वा वरं तस्मै धर्मतीर्थाय शंकरः

Transliteration

anaṃtaphaladā jñeyā nātra kāryā vicāraṇā | iti dattvā varaṃ tasmai dharmatīrthāya śaṃkaraḥ

Translation

ఇది అనంత ఫలప్రదమని తెలుసుకో—ఇక్కడ విచారణ అవసరం లేదు. ఇలా చెప్పి శంకరుడు ఆ ధర్మతీర్థానికి వరం ప్రసాదించాడు.

Word by Word

• अनन्तफलदा: giver of endless fruits (merits)
• अनन्तफलदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + दा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अनन्तस्य फलानि ददाति इति)

• ज्ञेया: should be known
• ज्ञेया: Predicate (Vidheyā/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: कृदन्त (भाव्य/gerundive), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be known)

• न: not
• न: Modifier (Nishedha/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• कार्या: necessary
• कार्या: Predicate (Vidheyā/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be done/necessary)

• विचारणा: deliberation, inquiry
• विचारणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विचारणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: Discourse marker (Iti/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दा (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having given)

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

• धर्मतीर्थाय: to the sacred ford of Dharma
• धर्मतीर्थाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (धर्मस्य तीर्थम्)

• शंकरः: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual, summarizing Śaṅkara’s boon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharma-tīrtha (associated with Dharmapuṣkariṇī)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard frame, implied)

Visual Art Cues

Scene: Śaṅkara, serene and authoritative, grants a boon to the personified Dharma-tīrtha; the tīrtha is suggested by a lotus-lined pond and ascetics witnessing the proclamation.

Characters & Entities

• Śaṅkara
• Dharmatīrtha
• Dharmapuṣkariṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa asserts unwavering confidence in tīrtha-mahima: certain holy places are declared intrinsically and endlessly meritorious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharma-tīrtha identified as Dharmapuṣkariṇī in the Setukhaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is detailed; the verse functions as a merit declaration encouraging pilgrimage and reverent engagement with the tīrtha.