Adhyaya 10

Verse 1

श्रीसूत उवाच । वेतालवरदे तीर्थे नरः स्नात्वा द्विजोत्तमाः । ततः शनैःशनैर्गच्छेद्गन्धमादनपर्वतम्

శ్రీ సూతుడు పలికెను—హే ద్విజోత్తములారా! వేతాలవరద తీర్థంలో స్నానం చేసిన తరువాత మనిషి మెల్లమెల్లగా గంధమాదన పర్వతానికి వెళ్లవలెను।

Verse 2

योंऽबुधौ सेतुरूपेण वर्तते गन्धमादनः । स मार्गो ब्रह्मलोकस्य विश्वकर्त्रा विनिर्मितः

సముద్రంలో సేతురూపంగా నిలిచిన ఆ గంధమాదనమే బ్రహ్మలోకానికి మార్గము; విశ్వకర్త దానిని నిర్మించాడు।

Verse 3

लक्षकोटिसहस्राणि सरांसि सरितस्तथा । समुद्राश्च महापुण्या वनान्यप्याश्रमाणि च

లక్షకోటుల సహస్రాల సరస్సులు, అలాగే నదులు ఉన్నాయి; మహాపుణ్యమైన సముద్రాలు కూడా, వనాలు మరియు ఆశ్రమాలు కూడ ఉన్నాయి.

Verse 4

पुण्यानि क्षेत्रजातानि वेदारण्या दिकानि च । मुनयश्च वसिष्ठाद्या सिद्धचारणकिन्नराः

పుణ్యక్షేత్రాలు, అన్ని దిశలలో వేదారణ్యాలు ఉన్నాయి; వశిష్ఠాది మునులు, సిద్ధులు, చారణులు, కిన్నరులు కూడా ఉన్నారు.

Verse 5

लक्ष्म्या सह धरण्या च भगवान्मधुसूदनः । सावित्र्या च सरस्वत्या सहैव चतु राननः

భగవాన్ మధుసూదనుడు లక్ష్మీతోను ధరణీ (భూమి)తోను అక్కడ ఉన్నాడు; అలాగే సావిత్రి, సరస్వతితో కూడ చతురాననుడు (బ్రహ్మ) కూడా ఉన్నాడు.

Verse 6

हेरंबः षण्मुखश्चैव देवाश्चेंद्रपुरोगमाः । आदित्यादिग्रहाश्चैव तथाष्टौ वसवो द्विजाः

హేరంబుడు (గణేశుడు) మరియు షణ్ముఖుడు (స్కందుడు) కూడా ఉన్నారు; ఇంద్రప్రధాన దేవగణాలు, ఆదిత్యాది గ్రహమండలాలు, అలాగే హే ద్విజా, అష్ట వసువులు కూడా ఉన్నారు.

Verse 7

पितरोलोकपालाश्च तथान्ये देवता गणाः । महापातकसंघानां नाशने लोकपावने

పితృదేవతలు, లోకపాలకులు, అలాగే ఇతర దేవతాగణాలు కూడా అక్కడ ఉన్నారు—లోకాలను పవిత్రం చేసి మహాపాతకసమూహాలను నశింపజేసే ఆ స్థలంలో.

Verse 9

दिवानिशं वसंत्यत्र पर्वते गंधमादने । अत्र गौरी सदा तुष्टा हरेण सह वर्तते । अत्र किन्नरकांतानां क्रीडा जागर्ति नित्यशः । तस्य दर्शनमात्रेण बुद्धिसौख्यं नृणां भवेत्

గంధమాదన పర్వతంలో వారు పగలు రాత్రి నివసిస్తారు. అక్కడ గౌరీ సదా ప్రసన్నగా హరుడు (శివుడు)తో కలిసి వసిస్తుంది. అక్కడ కిన్నరుల ప్రియుల క్రీడ నిత్యం జాగృతంగా ఉంటుంది. ఆ పర్వతాన్ని దర్శించడమే మనుష్యులకు బుద్ధిసుఖం, మనశ్శాంతి కలిగిస్తుంది.

Verse 10

तन्मूर्धनि कृतावासाः सिद्धचारणयोषितः । पूजयंति सदा कालं शंकरं गिरिजापतिम्

ఆ పర్వత శిఖరంపై సిద్ధులు, చారణుల స్త్రీలు నివసిస్తారు; వారు సర్వకాలమూ గిరిజాపతి శంకరుని పూజిస్తారు.

Verse 11

कोटयो ब्रह्महत्यानामगम्यागमकोटयः । अंगलग्नैर्विनश्यंति गन्धमादनमारुतैः

బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాల కోట్లు, అలాగే నిషిద్ధ దోషాల అనేక కోట్లు—శరీరానికి అంటుకున్నవైనా—గంధమాదనపు గాలులతో నశిస్తాయి.

Verse 12

असावुल्लोलकल्लोले तिष्ठन्मध्ये महांबुधौ । आसीन्मुनिगणैः सेव्यः पुरा वै गन्धमादनः

ఈ గంధమాదన మహాసముద్ర మధ్యలో, ఉప్పొంగి ఊగే అలల నడుమ నిలిచి ఉంది; పూర్వకాలంలో ఇది మునిగణాలచే సేవింపబడిన పుణ్యస్థలమైంది.

Verse 13

ततो नलेन सेतौ तु बद्धे तन्मध्यगोचरः । रामाज्ञयाखिलैः सेव्यो बभूव मनुजैरपि

తర్వాత నలుడు సేతువును కట్టినప్పుడు, ఇది ఆ మార్గమధ్యంలో ప్రయాణ పరిధిలోకి వచ్చింది; రాముని ఆజ్ఞచేత ఇది అందరిచే—మనుష్యులచేత కూడా—సేవింపబడి గౌరవింపబడింది.

Verse 14

सेतुरूपं गिरिं तं तु प्रार्थयेद्गंधमादनम् । क्षमाधर महापुण्य सर्वदेवनमस्कृत

అనంతరం సేతురూపమైన ఆ గంధమాదన పర్వతాన్ని ప్రార్థించాలి— “హే క్షమాధరా! హే మహాపుణ్యవంతుడా! సర్వదేవనమస్కృతా! నీకు నమస్కారం।”

Verse 15

विष्ण्वा दयोऽपि ये देवास्सेवंते श्रद्धया सह । तं भवंतमहं पद्भ्यामाक्रमामि नगोत्तम

“విష్ణువు మొదలైన దేవతలూ శ్రద్ధతో నీ సేవ చేస్తారు; అయినా హే పర్వతోత్తమా, నేను పాదాలతో నిన్ను అడుగుపెడుతున్నాను।”

Verse 16

क्षमस्व पादघातं मे दयया पापचेतसः । त्वन्मूर्द्धनि कृतावासं शंकरं दर्शयस्व मे

“దయచేసి పాపచిత్తంతో జరిగిన నా పాదఘాతాన్ని క్షమించు. నీ శిఖరంపై నివసించే శంకరుని నాకు దర్శింపజేయి।”

Verse 17

प्रार्थयित्वा नरस्त्वेवं सेतुरूपं नगोत्तमम् । ततो मृदुपदं गच्छेत्पावनं गन्धमादनम्

ఇలా సేతురూపమైన పర్వతోత్తముని ప్రార్థించిన తరువాత, మనిషి పవిత్రమైన గంధమాదనానికి మృదువైన అడుగులతో వెళ్లాలి।

Verse 18

अब्धौ तत्र नरः स्नात्वा पर्वते गन्धमादने । पिंडदानं ततः कुर्यादपि सर्षपमात्रकम्

అక్కడ సముద్రంలో స్నానం చేసి, గంధమాదన పర్వతానికి వెళ్లి, మనిషి పిండదానం చేయాలి— అది ఆవగింజంత మాత్రమే అయినా సరే।

Verse 19

तृप्तिं प्रयांति पितरस्तस्य यावद्युगक्षयः । शमीदलसमानान्वा दद्यात्पिंडान्पितॄन्प्रति

అతని పితృదేవతలు యుగాంతం వరకు సంతృప్తిని పొందుతారు. లేదా పితృదేవతలకు జమ్మి ఆకు పరిమాణంలో పిండాలను సమర్పించాలి.

Verse 21

सर्वतीर्थोत्तमं पुण्यं नाम्ना पापविनाशनम् । अस्ति पुण्यतमं विप्राः पवित्रे गन्धमादने

ఓ బ్రాహ్మణులారా! పవిత్రమైన గంధమాదన పర్వతంపై 'పాపవినాశనం' అనే పేరు గల అత్యంత పుణ్యప్రదమైన తీర్థం ఉంది, ఇది సర్వ తీర్థాలలో ఉత్తమమైనది.

Verse 22

यस्य संस्मरणादेव गर्भवासो न विद्यते । तत्प्राप्य तु नरः स्नायात्स्वदे हमलनाशनम् । तत्र स्नानान्नरो याति वैकुण्ठं नात्र संशयः

దేనిని స్మరించినంత మాత్రాన పునర్జన్మ ఉండదో, అక్కడికి చేరుకుని మానవుడు తన దేహ మాలిన్యాన్ని పోగొట్టుకోవడానికి స్నానం చేయాలి. అక్కడ స్నానం చేయడం వల్ల మానవుడు వైకుంఠానికి వెళ్తాడు, ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 23

ऋषय ऊचुः । सूत पापविनाशाख्य तीर्थस्य ब्रूहि वैभवम् । व्यासेन बोधितस्त्वं हि वेत्सि सर्वं महामुने

ఋషులు పలికారు: ఓ సూత మహర్షీ! 'పాపవినాశనం' అనే తీర్థం యొక్క వైభవాన్ని మాకు చెప్పండి. వ్యాసునిచే బోధించబడినందున, ఓ మహామునీ! మీకు సర్వమూ తెలియును.

Verse 24

श्रीसूत उवाच । ब्रह्माश्रमपदे वृत्तां पार्श्वे हिमवतः शुभे । वक्ष्यामि ब्राह्मणश्रेष्ठा युष्माकं तु कथां शुभाम्

శ్రీ సూతుడు పలికెను: ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠులారా! హిమాలయ పర్వత పవిత్ర పార్శ్వభాగంలో ఉన్న బ్రహ్మాశ్రమంలో జరిగిన ఒక శుభప్రదమైన కథను మీకు చెబుతాను.

Verse 25

अस्याश्रमपदं पुण्यं ब्रह्माश्रमपदे शुभे । नानावृक्षगणाकीर्णं पार्श्वे हिमवतः शुभे

ఆ ఆశ్రమస్థలం పరమ పుణ్యమయమూ మంగళకరమూ, ‘బ్రహ్మాశ్రమం’ అని ప్రసిద్ధి పొందినది. హిమవంతుని శుభ పార్శ్వంలో అది నిలిచి, నానావిధ వృక్షసమూహాలతో నిండివుండెను.

Verse 26

वहुगुल्मलताकीर्णं मृगद्विपनिषेवितम् । सिद्धचारणसंघुष्टं रम्यं पुष्पितकाननम्

అది అనేక గుల్మములు, లతలతో ఘనమై, మృగములు మరియు గజములు సంచరించుచు సేవించెను. సిద్ధులు, చారణుల స్తుతిధ్వనులతో మార్మోగి, పుష్పాలతో వికసించిన రమ్యమైన కాననం అయింది.

Verse 27

वृतिभिर्बहुभिः कीर्णं तापसैरुशोभितम् । ब्राह्मणैश्च महाभागैः सूर्यज्वलनसंनिभैः

అది అనేక వృతులు (వలయాలు/వేడికలు) తో నిండియుండి, తపస్వులచే విశేషంగా శోభించెను. అలాగే మహాభాగ్య బ్రాహ్మణులచే కూడా—జ్వలించే సూర్యునివలె తేజోవంతులైనవారిచే—అలంకృతమైంది.

Verse 28

नियमव्रतसं पन्नैः समाकीर्णं तपस्विभिः । दीक्षितैर्यागहेतोश्च यताहारैः कृतात्मभिः

అది నియమవ్రతసంపన్న తపస్వులతో నిండియుండెను—యాగహేతువై దీక్ష పొందినవారు, ఆహారంలో నియమితులు, ఆత్మసంయమంతో స్థిరులైనవారు.

Verse 29

वेदाध्ययनसंपन्नैर्वैदिकैः परिवेष्टितम् । वर्णिभिश्च गृहस्थैश्च वानप्रस्थैश्च भिक्षुभिः

అది వేదాధ్యయనంలో నిపుణులైన వైదికులచే పరివేష్టితమై ఉండెను; అలాగే బ్రహ్మచారులు, గృహస్థులు, వానప్రస్థులు మరియు భిక్షువులచే కూడా నిండియుండెను.

Verse 30

स्वाश्रमाचारनिरतैः स्ववर्णोक्तविधायिभिः । वालखिल्यैश्च मुनिभिः संप्राप्तैश्च मरीचिभिः

ఆ ఆశ్రమంలో తమ తమ ఆశ్రమధర్మాలలో నిమగ్నులై, తమ తమ వర్ణోక్త విధులను నిష్ఠగా ఆచరించే మునులు ఉన్నారు; వాలఖిల్య ఋషులు కూడా అక్కడే ఉండగా, మరీచి మొదలైనవారూ చేరుకున్నారు।

Verse 31

तत्राश्रमे पुरा कश्चिच्छूद्रो दृढमतिर्द्विजाः । साहसी ब्राह्मणाभ्याशमाजगाम मुदान्वितः

ఓ ద్విజులారా! ఆ ఆశ్రమంలో పూర్వకాలంలో దృఢమతి అనే ఒక శూద్రుడు ఉండేవాడు; స్వభావతః ధైర్యశాలి అయిన అతడు ఆనందంతో బ్రాహ్మణుల సమీపానికి వచ్చాడు।

Verse 32

आगतो ह्याश्रमपदं पूजितश्च तपस्विभिः । नाम्ना दृढमतिः शूद्रः साष्टांगं प्रणनाम वै

ఆశ్రమస్థానానికి వచ్చి తపస్వులు అతనిని గౌరవంతో ఆదరించారు. దృఢమతి అనే ఆ శూద్రుడు అప్పుడు సాష్టాంగ నమస్కారం చేశాడు।

Verse 33

तान्स दृष्ट्वा मुनिगणान्देवकल्पान्महौजसः । कुर्वतो विविधान्यज्ञान्संप्रहृष्य स शूद्रकः

దేవసమానులై మహాతేజస్సుతో ఉన్న ఆ మునిగణాలు వివిధ యజ్ఞాలు నిర్వహించుటను చూసి, ఆ శూద్రుడు పరమానందంతో ఉల్లసించాడు।

Verse 34

अथास्य बुद्धिरभवत्तपःकर्तुमनुत्तमम् । ततोऽब्रवीत्कुलपतिं मुनिमागत्य तापसम्

అప్పుడు అతనిలో అనుత్తమమైన తపస్సు చేయాలనే సంకల్పబుద్ధి కలిగింది. తరువాత అతడు ఆశ్రమాధిపతి అయిన తపస్వి మునిని సమీపించి ఇలా పలికాడు।

Verse 35

दृढमतिरुवाच । तपोधन नमस्तेऽस्तु रक्ष मां करुणानिधे । तव प्रसादादिच्छामि धर्मं चर्तुं द्विजर्षभ

దృఢమతి పలికెను— ఓ తపోధన! నీకు నమస్కారం. ఓ కరుణానిధి! నన్ను రక్షించు. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! నీ ప్రసాదంతో నేను ధర్మాచరణ చేయదలచితిని.

Verse 36

तस्मादभिगतं मां त्वं यागे दीक्षय सुव्रत । ब्रह्मन्नवरवर्णोऽहं शूद्रो जात्यास्मि सत्तम

అందుకే నేను నీ వద్దకు వచ్చితిని; ఓ సువ్రతా, యాగానికి నన్ను దీక్షింపుము. ఓ బ్రాహ్మణా, నేను అతి నిమ్న వర్ణానికి చెందినవాడను; జన్మతః శూద్రుడను, ఓ సత్తమా.

Verse 37

शुश्रूषां कर्तुमिच्छामि प्रपन्नाय प्रसीद मे । एवमुक्ते तु शूद्रेण तमाह ब्राह्मणस्तदा

నేను శుశ్రూష చేయదలచితిని; శరణాగతుడైన నాపై ప్రసన్నుడవు. శూద్రుడు ఇలా పలికినపుడు, ఆ బ్రాహ్మణుడు అతనితో అప్పుడు ఇలా అన్నాడు.

Verse 38

कुलपतिरुवाच । यागे दीक्षयितुं शक्यो न शूद्रो हीनजन्मभाक् । श्रूयतां यदि ते बुद्धिः शुश्रूषानिरतो भव

కులపతి పలికెను— ప్రాచీన నియమానుసారం హీనజన్ముడైన శూద్రుడు యాగదీక్షకు అర్హుడు కాదు. అయితే విను; నీ సంకల్పం నిజమైతే, శుశ్రూషలో నిమగ్నుడవు.

Verse 39

उपदेशो न कर्तव्यो जातिहीनस्य कर्हिचित् । उपदेशे महान्दोष उपाध्यायस्य विद्यते

జాతిహీనుడిగా భావింపబడినవానికి ఎప్పుడూ ఉపదేశం చేయరాదు. ఉపదేశం చేస్తే ఉపాధ్యాయునికి మహాదోషం కలుగుతుందని శాస్త్రం చెబుతుంది.

Verse 40

नाध्यापयेद्बुधः शूद्रं तथा नैव च याजयेत् । न पाठयेत्तथा शूद्रं शास्त्रं व्याकरणादिकम्

పండితుడు శూద్రునికి బోధించకూడదు; అతనికోసం యజ్ఞయాజనమూ చేయకూడదు. అలాగే వ్యాకరణాది శాస్త్రాలను శూద్రునితో చదివించకూడదు.

Verse 41

काव्यं वा नाटकं वापि तथालंकारमेव च । पुराणमितिहासं च शूद्रं नैव तु पाठयेत्

కావ్యం, నాటకం, అలంకారశాస్త్రము—ఇవన్నీ శూద్రునితో చదివించకూడదు; అలాగే పురాణములు మరియు ఇతిహాసములనూ బోధించకూడదు.

Verse 42

यदि चोपदिशेद्विप्रः शूद्रं चैतानि कर्हिचित् । त्यजेयुर्ब्राह्मणा विप्रं तं ग्रामाद्ब्रह्मसंकुलात्

ఎప్పుడైనా ఒక విప్రుడు శూద్రునికి ఈ విషయాలను ఉపదేశిస్తే, బ్రాహ్మణులు ఆ విప్రుణ్ని వేదపవిత్రతతో నిండిన గ్రామం నుండి వెలివేయాలి.

Verse 43

शूद्राय चोपदेष्टारं द्विजं चंडालवत्त्यजेत् । शूद्रं चाक्षरसंयुक्तं दूरतः परिवर्जयेत्

శూద్రునికి ఉపదేశించే ద్విజుణ్ని చండాలునివలె త్యజించాలి. అక్షరజ్ఞానంతో కూడిన శూద్రుణ్ని దూరం నుంచే వర్జించాలి.

Verse 44

अतः शुश्रूष भद्रं ते ब्राह्मणाञ्छ्रद्धया सह । शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा मन्वादिभिरुदीरिता

కాబట్టి నీ మంగళార్థం శ్రద్ధతో బ్రాహ్మణులను సేవించు. శూద్రునికి ద్విజసేవ మనువాదులు విధిగా ప్రకటించారు.

Verse 45

नहि नैसर्गिकं कर्म परित्यक्तुं त्वमर्हसि । एवमुक्तस्तु मुनिना स शूद्रोऽचिंतयत्तदा

నీవు నీ సహజమైన (నియతమైన) స్వధర్మకర్మను విడిచిపెట్టుటకు అర్హుడవు కాదు. ముని ఇలా చెప్పగా ఆ శూద్రుడు అప్పుడే లోతుగా ఆలోచించాడు.

Verse 46

किं कर्तव्यं मया त्वद्य व्रते श्रद्धा हि मे पुरा । यथा स्यान्मम विज्ञानं यतिष्येऽहं तथाद्य वै

ఈ రోజు నేను ఏమి చేయాలి? పూర్వం నాకు వ్రతంపై నిజమైన శ్రద్ధ ఉండేది. నాకు జ్ఞానబోధ కలగునట్లు, నేను ఈ రోజే అలాగే ప్రయత్నిస్తాను.

Verse 47

इति निश्चित्य मनसा शूद्रो दृढमतिस्तदा । गत्वाश्रमपदाद्दूरं कृतवानुटजं शुभम्

ఇలా మనసులో నిర్ణయించుకొని ఆ శూద్రుడు దృఢసంకల్పుడయ్యాడు. ఆశ్రమస్థలానికి దూరంగా వెళ్లి ఒక శుభమైన కుటీరాన్ని నిర్మించాడు.

Verse 48

तत्र वै देवतागारं पुण्यान्यायतनानिच । पुष्पारामादिकं चापि तटाकखननादिकम्

అక్కడ అతడు దేవతాగృహాన్ని, ఇతర పుణ్యస్థానాలను స్థాపించాడు. పుష్పవనాలు మొదలైనవీ చేసి, చెరువు తవ్వడం వంటి పనులు కూడా చేశాడు.

Verse 49

श्रद्धया कारयामास तपःसिद्ध्यर्थमात्मनः । अभिषेकांश्च नियमानुपवासादिकानपि

తన తపస్సు సిద్ధి కోసం అతడు శ్రద్ధతో ఇవన్నీ చేయించాడు. అభిషేకాలు, నియమాచరణ, ఉపవాసాలు మొదలైనవీ విధిగా ఆచరించాడు.

Verse 50

बलिं च कृत्वा हुत्वा च दैवतान्यभ्यपूजयत् । संकल्पनियमोपेतः फलाहारो जितेंद्रियः

అతడు బలిని అర్పించి హోమం చేసి దేవతలను యథావిధిగా పూజించాడు. సంకల్ప-నియమాలతో యుక్తుడై, ఫలాహారిగా ఉండి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించాడు.

Verse 51

नित्यं कंदैश्च मूलैश्च पुष्पैरपि तथा फलैः । अतिथीन्पूजयामास यथावत्समुपागतान्

అతడు నిత్యం కందమూలాలు, పుష్పాలు మరియు ఫలాలతో, యథావిధిగా వచ్చిన అతిథులను ధర్మానుసారంగా సత్కరించేవాడు.

Verse 52

एवं हि सुमहान्कालो व्यतिचक्राम तस्य वै । अथाश्रममगात्तस्य सुमतिर्नाम नामतः

ఇలా అతనికి ఎంతో దీర్ఘకాలం గడిచిపోయింది. ఆ తరువాత ‘సుమతి’ అనే పేరుగల ముని అతని ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.

Verse 53

द्विजो गर्गकुलोद्भूतः सत्यवादी जितेंद्रियः । स्वागतेन मुनिं पूज्य तोषयित्वा फलादिकैः

గర్గ వంశంలో జన్మించిన ఆ ద్విజుడు సత్యవాది, ఇంద్రియజయుడు. అతడు స్వాగతంతో మునిని పూజించి ఫలాదులతో తృప్తిపరిచాడు.

Verse 54

कथयन्वै कथाः पुण्याः कुशलं पर्यपृच्छत । इत्थं सप्रणिपाताद्यैरुपचारैस्तु पूजितः

అతడు పుణ్యప్రదమైన కథలను చెప్పుతూ ముని కుశలాన్ని విచారించాడు. ఈ విధంగా ప్రణామం మొదలైన ఉపచారాలతో ముని పూజింపబడ్డాడు.

Verse 55

आशीर्भिरभिनंद्यैनं प्रतिगृह्य च सत्क्रियाम् । तमापृछ्य प्रहृष्टाप्मा स्वाश्रमं पुनराययौ

ఆశీర్వచనాలతో అతనిని అభినందించి, అతని సత్కారాన్ని స్వీకరించి, ముని అతనిని వీడ్కోలు చెప్పి, హర్షితహృదయుడై మళ్లీ తన ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు।

Verse 56

एवं दिनेदिने विप्रः शूद्रेस्मिन्पक्षपातवान् । आगच्छदाश्रमं तस्य द्रष्टुं तं शूद्रयोनिजम्

ఇలా రోజురోజుకూ ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆ శూద్రుని పట్ల పక్షపాతంతో (స్నేహంతో) శూద్రయోనిలో జన్మించిన అతనిని చూడటానికి అతని ఆశ్రమానికి వస్తూనే ఉన్నాడు।

Verse 57

बहुकालं द्विजस्याभूत्संसर्गः शूद्रयोनिना । स्नेहस्य वशमापन्नः शूद्रोक्तं नातिचक्रमे

చాలాకాలం ఆ ద్విజునికి శూద్రయోనిజుడితో సన్నిహిత సాంగత్యం ఏర్పడింది। స్నేహవశుడై, శూద్రుడు చెప్పిన మాటను అతిక్రమించకుండా దానికే లోబడి ఉండేవాడు।

Verse 58

अथागतं द्विजं शूद्रः प्राह स्नेहवशीकृतम् । हव्यकव्यविधानं मे कृत्स्नं ब्रूहि मुनीश्वर

అప్పుడు శూద్రుడు స్నేహవశీకృతుడైన ఆ వచ్చిన బ్రాహ్మణునితో ఇలా అన్నాడు—“మునీశ్వరా! హవ్యము (దేవార్పణ) మరియు కవ్యము (పితృఅర్పణ) యొక్క సంపూర్ణ విధానాన్ని నాకు చెప్పండి।”

Verse 59

पितृकार्यविधानार्थं देवकार्यार्थमेव च । मंत्रानुपदिश त्वं मे महालयविधिं तथा

“పితృకార్య విధానార్థం, దేవకార్యార్థం కూడా, మీరు నాకు మంత్రాలను ఉపదేశించండి; అలాగే మహాలయ ఆచరణ విధానాన్ని కూడా చెప్పండి।”

Verse 60

अष्टकाश्राद्धकृत्यं च वैदिकं यच्च किंचन । सर्वमेतद्रहस्यं मे ब्रूहि त्वं वै गुरुर्मतः

అష్టకా-శ్రాద్ధ కర్మల గూఢ తత్త్వమును, అలాగే వైదికమైనది ఏదైనా సమస్తమును నాకు బోధించండి. మీరు నా గురువుగా భావింపబడినవారు; అందుచేత అన్నిటినీ చెప్పండి.

Verse 61

एवमुक्तः स शूद्रेण सर्वमेतदुपादिशत् । कारयामास तस्यायं पितृकार्यादिकं तथा

శూద్రుడు ఇలా పలికినప్పుడు ఆ ద్విజుడు అతనికి ఆ సమస్తమును ఉపదేశించాడు. అలాగే పితృకార్యాది సంబంధిత కర్మలను కూడా విధిగా చేయింపజేశాడు.

Verse 62

पितृकार्ये कृते तेन विसृष्टः स द्विजो गतः । अथ दीर्घेण कालेन पोषितः शूद्रयोनिना

అతడు పితృకార్యాన్ని పూర్తి చేసిన తరువాత ఆ ద్విజుని వీడనిచ్చి పంపారు; అతడు వెళ్లిపోయాడు. ఆపై దీర్ఘకాలానంతరం అతడే శూద్రయోనిలో జన్మించి పోషింపబడ్డాడు.

Verse 63

त्यक्तो विप्रगणैः सोऽयं पंचत्वमगमद्द्विजः । वैवस्वतभटैर्नीत्वा पातितो नरकेष्वपि

విప్రగణముచే త్యజింపబడిన ఈ ద్విజుడు మరణాన్ని పొందాడు. వైవస్వతుడు (యముడు) యొక్క భటులు అతనిని తీసికొని వెళ్లి నరకాలలోనూ పడవేశారు.

Verse 64

कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । भुक्त्वा क्रमेण नरकांस्तदंते स्था वरोऽभवत्

వేల కోటి కల్పములు, వంద కోటి కల్పములు క్రమంగా నరకభోగం చేసి, ఆ చివరికి అతడు స్థావరత్వం (అచల యోని) పొందాడు.

Verse 65

गर्दभस्तु ततो जज्ञे विड्वराहस्ततः परम् । जज्ञेऽथ सारमेयोऽसौ पश्चाद्वायसतां गतः

అప్పుడు అతడు గాడిదగా జన్మించాడు; తరువాత మలభక్షక వరాహంగా అయ్యాడు. ఆపై కుక్కగా పుట్టి, చివరికి కాకి స్థితిని పొందాడు.

Verse 66

अथ चंडालतां प्राप शूद्रयोनिमगात्ततः । गतवान्वैश्यतां पश्चात्क्षत्रियस्तदनंतरम्

తర్వాత అతడు చండాల స్థితిని పొందాడు; ఆపై శూద్ర యోనిలోకి వెళ్లాడు. తరువాత వైశ్యత్వాన్ని పొందీ, వెంటనే క్షత్రియుడిగా జన్మించాడు.

Verse 67

प्रबलैर्बाध्यमानोऽसौ ब्राह्मणो वै तदाऽभवत् । उपनीतः स पित्रा तु वर्षे गर्भाष्टमे द्विजः

బలమైన విధి-బాధలచే నలిగిపోయిన అతడు అప్పుడు బ్రాహ్మణుడయ్యాడు. ఆ ద్విజునికి గర్భగణన ప్రకారం ఎనిమిదవ సంవత్సరంలో తండ్రి ఉపనయనం చేసి యజ్ఞోపవీతం ధరింపజేశాడు.

Verse 68

वर्तमानः पितुर्गेहे स्वाचाराभ्यासतत्परः । गच्छन्कदाचिद्गहने गृहीतो ब्रह्मरक्षसा

తండ్రి ఇంటిలో నివసిస్తూ సదాచారాభ్యాసంలో నిమగ్నుడై ఉన్నాడు. ఒకసారి ఘన అరణ్యంలో వెళ్తుండగా బ్రహ్మరాక్షసుడు అతడిని పట్టుకున్నాడు.

Verse 69

रुदन्भ्रमन्स्खल न्मूढः प्रहसन्विलपन्नसौ । शश्वद्धाहेति च वदन्वैदिकं कर्म सोऽत्यजत्

అతడు ఏడుస్తూ తిరుగుతూ, తడబడుతూ మూర్ఖుడై—ఎప్పుడో నవ్వుతూ, ఎప్పుడో విలపిస్తూ—ఎల్లప్పుడూ ‘కాల్చండి! కాల్చండి!’ అని పలుకుతూ వైదిక కర్మలను విడిచిపెట్టాడు.

Verse 70

दृष्ट्वा सुतं तथाभूतं पिता दुःखेन पीडितः । सुतमादाय च स्नेहा दगस्त्यं शरणं ययौ

కుమారుని ఆ భయంకర స్థితిలో చూచి తండ్రి దుఃఖంతో పీడితుడయ్యాడు. స్నేహంతో కుమారుణ్ని ఎత్తుకొని శరణార్థం అగస్త్య మునివద్దకు వెళ్లాడు।

Verse 71

भक्त्या मुनिं प्रणम्यासौ पिता तस्य सुतस्य वै । तस्मै निवेदयामास स्वपुत्रस्य विचेष्टितम्

భక్తితో ఆ తండ్రి మునిని నమస్కరించి, తన కుమారుని విచిత్రమైన మరియు బాధాకరమైన ప్రవర్తనను ఆయనకు నివేదించాడు।

Verse 72

अब्रवीच्च तदा विप्रः कुम्भजं मुनिपुंगवम् । एष मे तनयो ब्रह्मन्गृहीतो ब्रह्मरक्षसा

అప్పుడు ఆ విప్రుడు మునిపుంగవుడైన కుంభజునితో ఇలా అన్నాడు—“హే బ్రహ్మన్, నా ఈ కుమారుణ్ని బ్రహ్మరాక్షసుడు పట్టుకున్నాడు.”

Verse 73

सुखं न भजते ब्रह्मन्रक्ष तं करुणादृशा । नास्ति मे तनयोऽ प्यन्यः पितॄणामृणमुक्तये

“హే బ్రహ్మన్, అతడు సుఖాన్ని పొందడం లేదు; కరుణామయ దృష్టితో అతడిని రక్షించండి. పితృఋణం నుండి విముక్తి పొందేందుకు నాకు మరొక కుమారుడు లేడు.”

Verse 74

अस्य पीडाविनाशार्थमुपायं ब्रूहि कुम्भज । त्वत्समस्त्रिषु लोकेषु तपःशीलो न विद्यते

“హే కుంభజ, ఈ పీడను నశింపజేసే ఉపాయాన్ని చెప్పండి. మూడు లోకాలలో తపస్సు మరియు శీలంలో మీకు సమానుడు లేడు.”

Verse 75

अग्रणीः शिवभक्तानामुक्तस्त्वं हि महर्षिभिः । त्वां विनास्य परित्राणं न मेपुत्रस्य विद्यते

మహర్షులు నిన్ను శివభక్తులలో అగ్రగణ్యుడని ప్రకటించారు. నీ లేకుండా నా కుమారునికి రక్షణ ఎక్కడా లేదు.

Verse 76

पित्रे कृपां कुरुष्व त्वं दयाशीला हि साधवः । श्रीसूत उवाच । एवमुक्तस्तदा तेन कुम्भजो ध्यानमास्थितः

తండ్రిపై కరుణ చూపుము; సద్గుణులు సహజంగా దయాశీలులు. శ్రీసూతుడు పలికెను—అలా చెప్పబడగానే కుంభజుడు (అగస్త్యుడు) ధ్యానంలో లీనుడయ్యాడు.

Verse 77

ध्यात्वा तु सुचिरं कालमब्रवीद्ब्राह्मणं ततः । अगस्त्य उवाच । पूर्वजन्मनि ते पुत्रो ब्राह्मणोऽयं महामते

దీర్ఘకాలం ధ్యానించి ఆయన ఆ బ్రాహ్మణునితో పలికెను. అగస్త్యుడు అన్నాడు—హే మహామతీ, పూర్వజన్మలో నీ కుమారుడు బ్రాహ్మణుడే.

Verse 78

सुमतिर्नाम विप्रोऽयं मतिं शूद्राय वै ददौ । कर्माणि वैदिकान्येष सर्वाण्युपदि देश वै

ఈ బ్రాహ్మణుని పేరు సుమతి. అతడు ఒక శూద్రునికి విద్యను ఇచ్చి, సమస్త వైదిక కర్మలను కూడా ఉపదేశించాడు.

Verse 79

अतोऽयं नरकान्भुक्त्वा कल्पकोटिसहस्रकम् । जातो भुवि तदंतेषु स्थावरादिषु योनिषु

అందువల్ల అతడు వేల కోట్ల కల్పాల పాటు నరకాలను అనుభవించాడు; ఆ తరువాత భూమిపై స్థావరాది యోనుల్లో జన్మించాడు.

Verse 80

इदानीं ब्राह्मणो जातः कर्मशेषेण ते सुतः । यमेन प्रेषितेनात्र गृहीतो ब्रह्मरक्षसा

ఇప్పుడు నీ కుమారుడు పూర్వకర్మశేషఫలవశాత్ బ్రాహ్మణుడిగా జన్మించాడు; అయినా ఇక్కడ యముడు పంపిన బ్రహ్మరాక్షసుడు అతనిని పట్టుకున్నాడు।

Verse 81

क्रूरेण पातकेनाद्धा पूवजन्मकृतेन वै । उपायं ते प्रवक्ष्यामि ब्रह्मरक्षोविनाशने

నిజంగా పూర్వజన్మలో చేసిన క్రూర పాపం వల్లే ఇది జరిగింది; బ్రహ్మరాక్షస వినాశనానికి ఉపాయాన్ని నీకు చెబుతాను।

Verse 82

शृणुष्व श्रद्धया युक्तः समाधाय च मानसम् । दक्षिणांभोनिधौ विप्र सेतुरूपो महागिरिः

శ్రద్ధతో విను, మనస్సును స్థిరపరచు; ఓ విప్రా, దక్షిణ సముద్రంలో సేతురూపమైన మహాగిరి ఉంది।

Verse 83

वर्तते दैवतैः सेव्यः पावनो गन्धमादनः । तस्योपरि महातीर्थं नाम्ना पापविनाशनम्

దేవతలచే సేవింపబడే పవిత్ర గంధమాదనము ఉంది; దాని మీద ‘పాపవినాశనము’ అనే మహాతీర్థం ఉంది।

Verse 84

अस्ति पुण्यं प्रसिद्धं च महापातकनाशनम् । भूतप्रेतपिशाचानां वेतालब्रह्म रक्षसाम्

ఆ తీర్థం పుణ్యప్రదమై ప్రసిద్ధమై మహాపాతకనాశకము; భూత, ప్రేత, పిశాచ, వేతాళ మరియు బ్రహ్మరాక్షసాదులను కూడా నివారించును।

Verse 85

महतां चैव रोगाणां तीर्थं तन्नाशकं स्मृतम् । सुतमादाय गच्छ त्वं तत्तीर्थं सेतुमध्यगम्

ఆ తీర్థం మహా రోగాలను కూడా నశింపజేసేదిగా స్మరించబడింది. నీ కుమారుని తీసుకొని సేతు-ప్రాంత మధ్యంలో ఉన్న ఆ పవిత్ర తీర్థానికి వెళ్ళుము।

Verse 86

प्रयतः स्नापय सुतं तीर्थे पापविनाशने । स्नानेन त्रिदिनं तत्र ब्रह्मरक्षो विनश्यति

నియమంతో పాపవినాశన-తీర్థంలో నీ కుమారునికి స్నానం చేయించుము. అక్కడ మూడు దినాలు స్నానం చేస్తే బ్రహ్మరాక్షసుడు నశించును।

Verse 87

नैवोपायांतरं तस्य विनाशे विद्यते भुवि । तस्माच्छीघ्रं प्रयाहि त्वं रामसेतुं विमुक्तिदम्

దాని నాశనానికి భూమిపై మరొక ఉపాయం లేదు. కాబట్టి త్వరగా ముక్తిదాయకమైన రామసేతువుకు వెళ్లుము।

Verse 88

तत्र पापविनाशाख्यतीर्थे स्नापय ते सुतम् । मा विलंबं कुरुष्वात्र त्वरया याहि वै द्विज

అక్కడ పాపవినాశన అనే తీర్థంలో నీ కుమారునికి స్నానం చేయించుము. ఇక్కడ ఆలస్యం చేయకు—త్వరగా వెళ్ళుము, ఓ ద్విజా।

Verse 89

इत्युक्तः स द्विजोऽगस्त्यं प्रणम्य भुवि दण्डवत् । अनुज्ञातश्च तेनासौ प्रययौ गंधमादनम्

ఇట్లు ఉపదేశింపబడిన ఆ బ్రాహ్మణుడు భూమిపై దండవత్‌గా అగస్త్యునికి ప్రణామం చేసెను. ఆయన అనుమతి పొందిన తరువాత గంధమాదనానికి ప్రయాణమయ్యెను।

Verse 91

सस्नौ स्वयं च विप्रेंद्राः पिता पापविनाशने । अथ तस्य सुतस्तत्र विमुक्तो ब्रह्मरक्षसा

అప్పుడు ఆ విప్రేంద్రుడైన తండ్రి స్వయంగా పాపవినాశన తీర్థంలో స్నానం చేశాడు. అదే స్థలంలో అతని కుమారుడు బ్రహ్మరాక్షస బాధ నుండి విముక్తుడయ్యాడు.

Verse 92

समजायत नीरोगः स्वस्थः सुन्दररूपधृक् । सर्वसंपत्समृद्धोऽसौ भुक्त्वा भोगाननेकशः

అతడు నిరోగిగా అయ్యాడు, సంపూర్ణ ఆరోగ్యంతో అందమైన రూపాన్ని ధరించాడు. సమస్త సంపదలతో సమృద్ధుడై అనేక విధాల భోగాలను అనుభవించాడు.

Verse 93

देहांते प्रययौ मुक्तिं स्नानात्पापविनाशने । पितापि तत्र स्नानेन देहांते मुक्तिमाप्तवान्

జీవితాంతంలో పాపవినాశనంలో స్నానం చేసిన ఫలంగా అతడు ముక్తిని పొందాడు. అతని తండ్రి కూడా అక్కడ స్నానం చేసి దేహాంతంలో మోక్షాన్ని పొందాడు.

Verse 94

तेनोपदिष्टो यः शूद्रः स भुक्त्वा नरकान्क्रमात् । अनेकासु जनित्वा च कुत्सितास्वपियोनिषु

అతని ఉపదేశం పొందిన ఒక శూద్రుడు క్రమంగా నరకాలను అనుభవించి, అనేకసార్లు నింద్యమైన యోనుల్లో కూడా జన్మించాడు.

Verse 95

गृध्रजन्मा भवत्पश्चाद्गंधमादनपर्वते । स कदाचिज्जलं पातुं तीर्थे पापविनाशने

తర్వాత గంధమాదన పర్వతంలో అతడు గద్ద యోనిలో జన్మించాడు. ఒకసారి పాపవినాశన తీర్థంలో నీరు త్రాగడానికి వచ్చాడు.

Verse 96

समागतः पपौ तोयं सिषिचे चात्मनस्तनुम् । तदैव दिव्यदेहः सन्सर्वाभरणभूषितः

అక్కడికి చేరి అతడు తీర్థజలాన్ని పానంచేసి తన దేహంపై చల్లుకున్నాడు. ఆ క్షణమే అతడు సమస్తాభరణాలతో అలంకృతమైన దివ్యదేహాన్ని ధరించాడు.

Verse 97

दिव्यमाल्यांबरधरो रक्तचंदनरूषितः । दिव्यं विमानमारुह्य शोभितश्छत्रचामरैः

దివ్యమాల్యాంబరాలు ధరించి, రక్తచందనంతో లేపనమై, అతడు దివ్య విమానాన్ని అధిరోహించాడు; అది ఛత్రచామరాలతో శోభిల్లింది.

Verse 98

उत्तमस्त्रीपरिवृतः प्रययावमरालयम्

ఉత్తమ అప్సరసలతో పరివృతుడై అతడు అమరలోకమైన దేవాలయానికి ప్రయాణమయ్యాడు.

Verse 99

श्रीसूत उवाच । एवं प्रभावमेतद्वै तीर्थं पापविनाशनम् । स्वर्गदं मोक्षदं पुण्यं प्रायश्चित्तकरं तथा । ब्रह्मविष्णुमहे शानैः सेवितं सुरसेवितम्

శ్రీ సూతుడు పలికెను—ఈ పాపవినాశన తీర్థమునకు ఇంతటి మహిమ ఉంది; ఇది స్వర్గప్రదం, మోక్షప్రదం, పుణ్యప్రదం, ప్రాయశ్చిత్తకరం కూడా; బ్రహ్మా, విష్ణు, మహేశ్వరులచే సేవింపబడినది, దేవతలచే ఆరాధింపబడినది.

Verse 101

इत्थं रहस्यं कथितं मुनींद्रास्तद्वैभवं पापविनाशनस्य । यत्राभिषेकात्सहसा विमुक्तौ द्विजश्च शूद्रश्च विनिंद्यकृत्यौ

ఓ మునీంద్రులారా, ఈ విధంగా పాపవినాశన యొక్క రహస్యం, వైభవం చెప్పబడింది; అక్కడ కేవలం అభిషేకస్నానమాత్రంతోనే, నింద్యకర్మలు చేసిన బ్రాహ్మణుడూ శూద్రుడూ సహసా విముక్తి పొందుతారు.