Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

Devanagari script

सर्वतीर्थस्य फलदां सर्वोपद्रवनाशिनीम् । कैलासशिखरासीनं देवदेवं जगद्गुरुम् । पंचवक्त्रं दशभुजं त्रिनेत्रं शूलपाणिनम्

Transliteration

sarvatīrthasya phaladāṃ sarvopadravanāśinīm | kailāsaśikharāsīnaṃ devadevaṃ jagadgurum | paṃcavaktraṃ daśabhujaṃ trinetraṃ śūlapāṇinam

Translation

ఆ (కథ) సమస్త తీర్థఫలాన్ని ప్రసాదించేది, అన్ని ఉపద్రవాలను నశింపజేసేది. అందులో కైలాసశిఖరంపై ఆసీనుడైన దేవదేవుడు, జగద్గురు—పంచవక్త్రుడు, దశభుజుడు, త్రినేత్రుడు, శూలపాణి—వర్ణింపబడెను.

Word by Word

• सर्वतीर्थस्य: of all sacred places
• सर्वतीर्थस्य: Shashthi-sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व-तीर्थ (प्रातिपदिक; सर्व + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• फलदाम्: granting fruits (benefits)
• फलदाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: फल-दा (प्रातिपदिक; फल + दा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कथाम्—अनुवृत्त)

• सर्वोपद्रवनाशिनीम्: destroying all calamities
• सर्वोपद्रवनाशिनीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-उपद्रव-नाशिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कथाम्—अनुवृत्त)

• कैलासशिखरासीनम्: seated on the peak of Kailāsa
• कैलासशिखरासीनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कैलास-शिखर-आसीन (प्रातिपदिक; कैलास + शिखर + आसीन)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘seated on’; विशेषण (देवदेवम्—अनुवृत्त)

• देवदेवम्: the god of gods
• देवदेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव-देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• जगद्गुरुम्: teacher of the world
• जगद्गुरुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत्-गुरु (प्रातिपदिक; जगत् + गुरु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पञ्चवक्त्रम्: five-faced
• पञ्चवक्त्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च-वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (देवदेवम्—अनुवृत्त)

• दशभुजम्: ten-armed
• दशभुजम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दश-भुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• त्रिनेत्रम्: three-eyed
• त्रिनेत्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि-नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• शूलपाणिनम्: the one with a trident in hand
• शूलपाणिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शूल-पाणि (प्रातिपदिक; शूल + पाणि)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Vyāsa (narration/description)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha/Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Śiva enthroned on the snowy summit of Kailāsa, immense and serene, five faces oriented to directions, ten arms holding divine weapons and symbols, three eyes luminous; the trident prominent; the scene radiates protective power as if dissolving calamities.

Characters & Entities

• Śiva (Deva-deva, Jagad-guru)
• Kailāsa
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional hearing and remembrance of Śiva’s presence grants tīrtha-like merit and removes obstacles (upadrava).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kailāsa is explicitly invoked as Śiva’s seat; Dharmāraṇya-kathā is praised as equivalent to all tīrthas in merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; the emphasis is on śravaṇa/smaraṇa (hearing/remembering) that yields sarva-tīrtha-phala.