Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 18
Devanagari script
चिरकाले गते सोपि पृथिव्यादिसुतत्त्वकैः । वृक्षमुत्पादयामासायुतशाखामनोरमम्
Transliteration
cirakāle gate sopi pṛthivyādisutattvakaiḥ | vṛkṣamutpādayāmāsāyutaśākhāmanoramam
Translation
దీర్ఘకాలం గడిచిన తరువాత, భూమి మొదలైన సూక్ష్మతత్త్వాల ద్వారా ఆయన దశసహస్ర శాఖలతో మనోహర వృక్షాన్ని సృష్టించెను।
Word by Word
चिरकालेafter a long time
चिरकाले:
Adhikarana (Locus/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचिरकाल (प्रातिपदिक: चिर + काल)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (locative singular); ‘long time’
गतेwhen (it) had passed
गते:
Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Root√गम् (धातु) + क्त
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; locative absolute with चिरकाले
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (pronoun)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
पृथिव्यादि-सुतत्त्वकैःby the good elements beginning with earth
पृथिव्यादि-सुतत्त्वकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपृथिवी + आदि + सु + तत्त्वक (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (instrumental plural); समासार्थ: ‘by the good elements beginning with earth’ (पृथिवी-आदि + सु-तत्त्वक)
वृक्षम्a tree
वृक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (accusative singular)
उत्पादयामासproduced, brought forth
उत्पादयामास:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + √पद्/√पाद्? (धातु ‘उत्पादने’ causative √पद्/√पद् → उत्पादयति)
Formलिट्-लकार (परोक्सभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘caused to arise/produced’
अयुतशाखम्having ten thousand branches
अयुतशाखम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअयुत + शाख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; द्विगु: अयुत (ten-thousand) + शाख (branches)
अनोरमम्(text as given) not charming / (likely) charming
अनोरमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनोरम (प्रातिपदिक: अ- + नोरम/नोरम?; अर्थतः ‘not delightful’/‘very delightful’ uncertain)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying वृक्षम्; पाठभेद-संदेह: ‘मनोरमम्’ अपेक्षितम्
Speaker
Śiva
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Vṛkṣa-tīrtha (archetype)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: From subtle elemental essences (earth-water-fire-air-ether as luminous seeds), a magnificent tree sprouts, rapidly unfolding into countless branches across the cosmic expanse.
Characters & Entities
Ś
ŚivaT
Tattvas (pṛthivī-ādi)C
Cosmic tree (vṛkṣa)FAQs
The cosmos arises through ordered principles (tattvas) under divine will; multiplicity emerges from a single source.
No tirtha is specified in this verse; it continues the cosmogonic preface within the Dharmāraṇya section.
None; it is descriptive cosmology.