Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29
सहोभौ चरतां धर्मं प्राजापत्यः स ईरितः । वरवध्वोः स्वेच्छय्रा च गांधर्वोऽन्योन्यमैत्रतः । प्रसह्य कन्याहरणाद्राक्षसो निन्दितः सताम्
sahobhau caratāṃ dharmaṃ prājāpatyaḥ sa īritaḥ | varavadhvoḥ svecchayrā ca gāṃdharvo'nyonyamaitrataḥ | prasahya kanyāharaṇādrākṣaso ninditaḥ satām
వరుడు-వధువు ఇద్దరూ కలిసి ధర్మాచరణం చేయుట ‘ప్రాజాపత్య’మని చెప్పబడింది. వరవధువుల స్వేచ్ఛా నిర్ణయం, పరస్పర ప్రేమమైత్రి వల్ల కలిగేది ‘గాంధర్వ’ వివాహం. బలవంతంగా కన్యాహరణం చేయుట ‘రాక్షస’ వివాహం; అది సత్పురుషులచే నిందితము.
Parāśara
Scene: Three vignettes: (1) Prājāpatya—couple walking together with a dharma-banner, elders blessing; (2) Gāndharva—mutual garlanding in a grove; (3) Rākṣasa—abduction scene shown in shadowed tones with onlookers expressing disapproval, emphasizing condemnation rather than spectacle.
FAQs
Dharma honors consent, mutual duty, and virtue; coercion in marriage is censured by the righteous.
No tīrtha is mentioned; the verse focuses on moral classification of marriage.
Definitions: Prājāpatya (joint dharma), Gāndharva (mutual choice), and rejection of Rākṣasa (abduction).