Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 75

Devanagari script

ब्राह्मणा ऊचुः । राजन्धर्मो विलुप्तस्ते प्रापितानां तथा पुनः । अवश्यं भाविनो भावा भवंति महतामपि

Transliteration

brāhmaṇā ūcuḥ | rājandharmo viluptaste prāpitānāṃ tathā punaḥ | avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavaṃti mahatāmapi

Translation

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—ఓ రాజా, నీ ధర్మం ఆవరించబడింది; సాధించినవారికీ ఇది మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతుంది. భవితవ్యమైన సంఘటనలు మహానుభావులకైనా తప్పక జరుగుతాయి.

Word by Word

• ब्राह्मणाः: the Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• धर्मः: dharma/righteousness
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विलुप्तः: lost/vanished
• विलुप्तः: Karta (Subject-complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वि-लुप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (धर्मः) विशेषणम्

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• प्रापितानाम्: of those who have been brought/attained
• प्रापितानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्र-आप् (धातु) → प्रापित (कृदन्त, णिच् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; (जनानाम् इत्यर्थे) 'of those who have been made to obtain/attained'

• तथा: thus/so
• तथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• पुनः: again
• पुनः: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)

• अवश्यम्: inevitably
• अवश्यम्: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अवश्यम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक (certainly/inevitably)

• भाविनः: future/that will occur
• भाविनः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (भावाः)

• भावाः: events/conditions
• भावाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• भवन्ति: happen/occur
• भवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• महताम्: of great (persons)
• महताम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थक (even/also)

Speaker

Brāhmaṇas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan)

Visual Art Cues

Scene: A king sits humbled before a semicircle of brāhmaṇas in a forest court; one elder raises a hand in instruction; behind them a wheel motif suggests kāla/daiva turning.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• King (Rājan)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly reversals can touch even the great; one should respond with dharmic steadiness and acceptance of what is destined.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; this is counsel within the Dharmāraṇya narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is moral instruction about dharma and the inevitability of destined outcomes.