Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 63

Devanagari script

शिबिकां सुसुवणां मे शीघ्रं वाहयताचिरम् । यथा क्षणेन चैकेन धर्मरण्यं व्रजाम्यहम्

Transliteration

śibikāṃ susuvaṇāṃ me śīghraṃ vāhayatāciram | yathā kṣaṇena caikena dharmaraṇyaṃ vrajāmyaham

Translation

“నా సువర్ణశోభిత శిబికను త్వరగా, ఆలస్యం లేకుండా మోసుకెళ్లండి; నేను ఒక్క క్షణంలోనే ధర్మారణ్యానికి చేరునట్లు.”

Word by Word

• शिबिकाम्: palanquin
• शिबिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिबिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• सुसुवर्णाम्: well-gilded, of fine gold
• सुसुवर्णाम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + सुवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘सु’ उपपदपूर्वक: ‘सु-सुवर्णा’ = very golden/well-gilded); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘शिबिकाम्’ इति विशेषण

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverb)

• वाहयत: carry (make it be carried)
• वाहयत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु) + णिच् (प्रेरण) → वाहय (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; णिजन्त (causative)

• अचिरम्: without delay, soon
• अचिरम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अचिर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverb)

• यथा: so that, as
• यथा: Sambandha (Clause linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (so that/as)

• क्षणेन: in a moment
• क्षणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एकेन: single, one
• एकेन: Karana (Instrument qualifier/करणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘क्षणेन’ इति विशेषण

• धर्मरण्यम्: Dharmāraṇya (the sacred forest)
• धर्मरण्यम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + अरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘धर्मस्य अरण्यम्’/नामधेय); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• व्रजामि: I go
• व्रजामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

Speaker

Rāma

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A gold-adorned palanquin is readied; bearers bend to lift; Rāma gestures forward, eyes fixed on the path to the sacred forest; dust rises as the procession begins.

Characters & Entities

• Rāma
• Dharmāraṇya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Eagerness to reach a holy place reflects faith; the tīrtha is treated as urgently worthy of approach.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, presented as a destination whose very arrival is sought with haste and devotion.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed here; it emphasizes rapid movement toward the tīrtha.