Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 13

Devanagari script

गच्छेत्स गरुडारूढः स्तूयमानः सुरोत्तमैः । स्नात्वा यः कार्तिके मासि यत्र प्राची सरस्वती

Transliteration

gacchetsa garuḍārūḍhaḥ stūyamānaḥ surottamaiḥ | snātvā yaḥ kārtike māsi yatra prācī sarasvatī

Translation

కార్త్తిక మాసంలో ప్రాచీ (తూర్పు దిశగా ప్రవహించే) సరస్వతీ ఉన్న చోట స్నానం చేసినవాడు, గరుడారూఢుడైనట్లుగా దేవోత్తముల స్తుతులతో ప్రయాణమవుతాడు।

Word by Word

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• गरुडारूढः: mounted on Garuḍa
• गरुडारूढः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गरुड + आरूढ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘गरुडे आरूढः’ इति सप्तमी-तत्पुरुषसमासः

• स्तूयमानः: being praised
• स्तूयमानः: Karta (Subject attribute/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: √स्तु (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि शानच्-प्रत्ययान्त (Present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुरोत्तमैः: by the best of gods
• सुरोत्तमैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘सुराणाम् उत्तमाः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषसमासः

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभावः

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• कार्तिके: in Kārttika (month)
• कार्तिके: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; (कार्तिकमासे)

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location marker/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, सम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb of place)

• प्राची: eastward-flowing/eastern
• प्राची: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सरस्वती इति विशेष्यस्य विशेषणम् (पूर्वाभिमुखा/पूर्ववाहिनी)

• सरस्वती: Sarasvatī (river)
• सरस्वती: Adhikarana/Topic (Locative sense implied by yatra)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prācī Sarasvatī-tīrtha

Type: river

Visual Art Cues

Scene: After bathing in Kārttika at Prācī Sarasvatī, the devotee is shown ascending on Garuḍa, while devas shower flowers and sing praises; the river below gleams like a silver ribbon.

Characters & Entities

• Garuḍa
• Kārttika (month)
• Prācī Sarasvatī
• Devas (Surottamas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage-bathing done in the right sacred season leads to exalted post-mortem destiny, depicted in vivid divine imagery.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Prācī (eastward/eastern) Sarasvatī tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna in Kārttika at the Prācī Sarasvatī.