व्यास उवाच । गोवत्सान्नैरृते भागे दृश्यते लोहयष्टिका । स्वयंभुलिंगरूपेण रुद्रस्तत्र स्थितः स्वयम् । श्रीमार्कण्डेय उवाच । मोक्षतीर्थे सरस्वत्या नभस्ये चंद्रसंक्षये । विप्रान्संपूज्य विधिवत्तेभ्यो दत्त्वा च दक्षिणाम्
vyāsa uvāca | govatsānnairṛte bhāge dṛśyate lohayaṣṭikā | svayaṃbhuliṃgarūpeṇa rudrastatra sthitaḥ svayam | śrīmārkaṇḍeya uvāca | mokṣatīrthe sarasvatyā nabhasye caṃdrasaṃkṣaye | viprānsaṃpūjya vidhivattebhyo dattvā ca dakṣiṇām
వ్యాసుడు పలికెను—గోవత్సాన నైరృత భాగమున లోహయష్టికా దర్శనమగును; అక్కడ స్వయంభూ లింగరూపమున రుద్రుడు స్వయంగా నివసించుచున్నాడు. శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—సరస్వతీ నదీ తీరమున మోక్షతీర్థమందు, నభస్య (భాద్రపద) మాసమున చంద్రక్షయ సమయమున బ్రాహ్మణులను విధివిధానముగా పూజించి వారికి దక్షిణ ఇవ్వవలెను।
Vyāsa; Mārkaṇḍeya
Tirtha: Mokṣatīrtha (Sarasvatī) and Lohayaṣṭikā (Govatsāna)
Type: kshetra
Scene: A quiet Sarasvatī bank with a svayambhū Rudra-liṅga near an iron-staff-like marker (lohayaṣṭikā); Vyāsa narrates, Mārkaṇḍeya instructs pilgrims; brāhmaṇas seated for honor and dakṣiṇā during the darkening fortnight.
Sacred geography is anchored in a self-manifest Śiva presence, and pilgrimage is completed through dharma—honoring learned brāhmaṇas and giving dakṣiṇā.
Lohayaṣṭikā in the south-west of Govatsāna, and Mokṣatīrtha on the Sarasvatī.
In Nabhas (Bhādrapada) during lunar waning, worship/honor brāhmaṇas (vipra-pūjā) and give dakṣiṇā at Mokṣatīrtha.