Adhyaya 16

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । रक्षसां चैव दैत्यानां यक्षणामथ पक्षिणाम् । भयनाशाय काजेशैर्धर्मारण्यनिवासिनाम्

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—రాక్షసులు, దైత్యులు, యక్షులు మరియు పక్షులవలన కలిగే భయనాశార్థం, ధర్మారణ్యనివాసుల కొరకు కాజేశాధిపతులు స్థాపించిన ఉపాయములను నాకు చెప్పుము.

Verse 2

शक्तीः संस्थापिता नृनं नानारूपा ह्यनेकशः । तासां स्थानानि नामा नि यथारूपाणि मे वद

మనుష్యుల రక్షణార్థం నానారూపములైన అనేక శక్తులు స్థాపింపబడినవి. వాటి రూపానుగుణంగా వాటి స్థానములు, నామములు నాకు చెప్పుము.

Verse 3

व्यास उवाच । शृणु पार्थ महाबाहो धर्ममूर्ते नृपोत्तम । स्थाने वै स्थापिता शक्तिः काजेशैश्चैव गोत्रपा

వ్యాసుడు పలికెను—హే పార్థ, మహాబాహో! హే ధర్మమూర్తి, నృపోత్తమ! వినుము—కాజేశాధిపతులు తగిన స్థానములలో శక్తిని స్థాపించిరి; ఆమె గోత్రరక్షిణి.

Verse 4

श्रीमाता मदारिकायां शांता नंदापुरे वरे । रक्षार्थं द्विजमुख्यानां चतुर्दिक्षु स्थिताश्च ताः

మదారికాయందు శ్రీమాత, శ్రేష్ఠ నందాపురమందు శాంతా విరాజిల్లుచున్నది. ద్విజముఖ్యుల రక్షణార్థం ఆ శక్తులు నాలుగు దిక్కులందు నిలిచియున్నవి.

Verse 5

युक्ताश्चैव सुरैः सर्वैः स्वस्वस्थाने नृपोत्तम । वनमध्ये स्थिताः सर्वा द्विजानां रक्षणाय वै

హే నృపోత్తమా! సమస్త దేవతలచే యథావిధిగా నియమింపబడిన వారు అందరూ తమ తమ స్థానాలలో అరణ్యమధ్య నిలిచిరి—నిజముగా ద్విజుల రక్షణార్థమే।

Verse 6

सा बभूव महाराज सावित्रीति प्रथा शिवा । असुराणां वधार्थाय ज्ञानजा स्थापिता सुरैः

హే మహారాజా! ఆ శుభదాయిని దేవి ‘సావిత్రీ’ అని ప్రసిద్ధి పొందెను. పవిత్ర జ్ఞానమునుండి జన్మించిన ఆమెను అసురవధార్థమై దేవతలు స్థాపించిరి.

Verse 7

गात्रायी पक्षिणी देवी छत्रजा द्वारवासिनी । शीहोरी चूटसंज्ञा या पिप्पलाशापुरी तथा । अन्याश्च बहवश्चैव स्थापिता भयरक्षणे

గాత్రాయీ, పక్షిణీ దేవి, ఛత్రజా, ద్వారవాసినీ, శీహోరీ, ‘చూటా’ అని ప్రసిద్ధమైన ఆమె, అలాగే పిప్పలాశాపురీ—ఇంకా అనేక దేవతలు భయరక్షణార్థం స్థాపింపబడిరి.

Verse 8

प्रतीच्योदीच्यां याम्यां वै विबुधैः स्थापिता हि सा । नानायुधधरा सा च नानाभरणभूषिता

పడమర, ఉత్తర, దక్షిణ దిశలలో ఆ దేవి దేవతలచే స్థాపింపబడెను; ఆమె నానావిధ ఆయుధధారిణి, నానాభరణాలతో అలంకృతురాలై యుండెను.

Verse 9

नानावाहनमारूढा नानारूपधरा च सा । नानाकोपसमायुक्ता नानाभयविना शिनी

ఆమె నానావిధ వాహనములపై ఆరూఢురాలై, నానారూపములు ధరించెను. నానావిధ కోపసమేతురాలై, నానాభయములను నశింపజేయు దేవి.

Verse 10

स्थाप्या मातर्यथास्थाने यथायोग्या दिशोदिश । गरुडेन समारूढा त्रिशूलवरधारिणी

మాతాదేవిని తన యథాస్థానంలో, ప్రతి దిశలో యథాయోగ్యంగా ప్రతిష్ఠించాలి—గరుడారూఢగా, త్రిశూలాన్ని ధరించి వరప్రదాయినిగా।

Verse 11

सिंहारूढा शुद्धरूपा वारुणी पानदर्पिता । खड्गखेटकबाणाढ्यैः करैर्भाति शुभानना

సింహారూఢగా, శుద్ధరూపిణిగా—వారుణీ, పానదర్పంతో మత్తుగా—శుభముఖి దేవి ఖడ్గం, ఖేటకం, బాణాలతో సుసజ్జితమైన చేతులతో ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 12

रक्तवस्त्रावृता चैव पीनोन्नतपयोधरा । उद्यदादित्यबिंबाभा मदाघूर्णितलोचना

ఆమె ఎర్ర వస్త్రాలతో ఆవరించబడి, పుష్టిగా ఉన్నతమైన స్తనాలతో; ఉదయసూర్యబింబంలా కాంతిమంతంగా, మదంతో తేలియాడే చూపులతో ఉంటుంది।

Verse 13

एवमेषा महादिव्या काजेशैः स्थापिता तदा । रक्षार्थं सर्वजंतूनां सत्यमंदिरवासिनाम्

ఇలా ఆ మహాదివ్య దేవిని అప్పుడు కాజేశులు ప్రతిష్ఠించారు—సర్వజీవుల రక్షణార్థం, ముఖ్యంగా సత్యమందిరంలో నివసించువారికోసం।

Verse 14

सा देवी नृपशार्दूल स्तुता संपूजिता सह । ददाति सकलान्कामान्वांछितान्नृपमत्तम

హే నృపశార్దూలా! ఆ దేవి స్తుతి చేసి సమ్యక్ పూజించినప్పుడు ప్రసన్నమై, హే నృపమత్తమా, సమస్త వాంఛిత కోరికలను ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 15

धर्मारण्यात्पश्चिमतः स्थापिता छत्रजा शुभा । तत्रस्था रक्षते विप्रान्कियच्छक्तिसम न्विता

ధర్మారణ్యానికి పడమట దిశలో శుభమైన ‘ఛత్రజా’ దేవి ప్రతిష్ఠింపబడింది. ఆమె అక్కడ నివసిస్తూ, పరిమిత దివ్యశక్తితో యుక్తురాలై, బ్రాహ్మణులను రక్షిస్తుంది.

Verse 16

भैरवं रूपमास्थाय राक्षसानां वधाय च । धारयंत्यायुधानीत्थं विप्राणामभयाय च

రాక్షసుల వధార్థం ఆమె భైరవస్వరూపాన్ని ధరించుతుంది. ఈ విధంగా ఆయుధాలను ధరించి, బ్రాహ్మణులకు అభయాన్ని కలిగిస్తుంది.

Verse 17

सरश्चकार तस्याग्रे उत्तमं जल पूरितम् । सरस्यस्मिन्महाभाग कृत्वा स्नानादितर्पणम्

ఆమె ముందర ఆయన శుద్ధజలంతో నిండిన ఉత్తమ సరస్సును సృష్టించాడు. ఓ మహాభాగ! ఆ సరస్సులో స్నానం చేసి, తర్పణాది కర్మలు ఆచరించి,

Verse 18

पिंडदानादिकं सर्वमक्षयं चैव जायते । भूमौ क्षिप्तांजलीन्दिव्यान्धूपदीपादिकं सदा

పిండదానాది సమస్త కర్మాల పుణ్యం అక్షయమవుతుంది. భూమిపై అర్పించిన దివ్య అంజలి, ధూపదీపాదులు కూడా సదా ఫలప్రదమవుతాయి.

Verse 19

तस्य नो बाधते व्याधिः शत्रूणां नाश एव च । बलिदानादिकं तत्र कुर्याद्भूयः स्वशक्तितः

అతనికి వ్యాధులు బాధించవు; శత్రువుల నాశమే జరుగుతుంది. కనుక అక్కడ తన శక్తి మేరకు మళ్లీ మళ్లీ బలిదానాది అర్పణలు చేయాలి.

Verse 20

शत्रवो नाशमायांति धनं धान्यं विवर्धते । आनंदा स्थापिता राजञ्छक्त्यंशा च मनोरमा

శత్రువులు నశిస్తారు, ధనం ధాన్యం వృద్ధి చెందుతుంది. ఓ రాజా, శక్త్యంశమైన మనోహర ఆనందా అక్కడ ప్రతిష్ఠితమైంది.

Verse 21

रक्षणार्थं द्विजातीनां माहात्म्यं शृणु भूपते । शुक्लांबरधरा दिव्या हेमभूषणभूषिता

ఓ భూపతీ, ద్విజుల రక్షణార్థం ఈ మహాత్మ్యాన్ని వినుము. ఆమె దివ్య దేవి, శ్వేతాంబరధారిణి, హేమాభరణాలతో అలంకృతురాలు.

Verse 22

सिंहारूढा चतुर्हस्ता शशांककृतशेखरा । मुक्ताहारलतोपेता पीतोन्नतपयोधरा

ఆమె సింహారూఢ, చతుర్భుజ, శశాంకాన్ని శిఖరంగా ధరించినది. ముత్యాల హారాలతో అలంకృతురాలు; ఆమె ఉన్నత స్తనాలు స్వర్ణవర్ణ కాంతితో ప్రకాశిస్తాయి.

Verse 23

अक्षमालासिहस्ता च गुण तोमरधारिणी । दिव्यगंधवराधारा दिव्यमालाविभूषिता

ఆమె చేతుల్లో అక్షమాల మరియు ఖడ్గం ఉన్నాయి; ధనుస్సు తాడు మరియు తోమరాన్ని ధరించింది. దివ్య సుగంధపు శ్రేష్ఠ ఆధారమై, దివ్య మాలలతో విభూషితురాలు.

Verse 24

सात्त्विकी शक्तिरानंदा स्थिता तस्मिन्पुरे पुरा । पूजयेत्तां च वै राजन्कर्पूरारक्त चंदनैः

సాత్త్విక శక్తి ఆనందా పూర్వకాలం నుంచే ఆ నగరంలో స్థితమై ఉంది. ఓ రాజా, కర్పూరం మరియు రక్తచందనంతో ఆమెను పూజించాలి.

Verse 25

भोजयेत्पायसैः शुभ्रैर्मध्वाज्यसितया सह । भवान्याः प्रीतये राजन्कुमार्याः पूजनं तथा

హే రాజా, భవానీ ప్రీతికై శుద్ధమైన తెల్లని పాయసాన్ని తేనె, నెయ్యి, చక్కెరతో కలిసి భక్తులకు/అతిథులకు భోజనం పెట్టాలి; అలాగే కుమారీదేవిని పూజించాలి।

Verse 26

तत्र जप्तं हुतं दत्तं ध्यातं च नृपसत्तम । तत्सर्वं चाक्षयं तत्र जायते नात्र संशयः

హే నృపశ్రేష్ఠా, అక్కడ చేయబడిన జపం, హోమంలో అర్పించిన ఆహుతి, ఇచ్చిన దానం, చేసిన ధ్యానం—అన్నీ అక్కడ అక్షయఫలమవుతాయి; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 27

त्रिगुणे त्रिगुणा वृद्धिस्तस्मिन्स्थाने नृपोत्तम । साधकस्य भवेन्नूनं धनदारादिसं पदः

హే నృపోత్తమా, పుణ్యం త్రిగుణమయ్యే ఆ స్థలంలో వృద్ధి కూడా నిశ్చయంగా త్రిగుణమే; సాధకునికి ధనం, భార్య మరియు ఇతర సంపదలు తప్పక కలుగుతాయి।

Verse 28

न हानिर्न च रोगश्च न शत्रुर्न च दुष्कृतम् । गावस्तस्य विवर्द्धंते धनधान्यादिसंकुलम्

అతనికి నష్టం లేదు, రోగం లేదు; శత్రువు గానీ దుష్కృత్యం గానీ అతనిని జయించలేవు। అతని గోవులు వృద్ధి చెందుతాయి, అతని గృహం ధన-ధాన్యాదులతో నిండిపోతుంది।

Verse 29

न शाकिन्या भयं तस्य न च राज्ञश्च वैरिणः । न च व्याधिभयं चैव सर्वत्र विजयी भवेत्

అతనికి శాకినీ భయం లేదు, శత్రు రాజు భయం కూడా లేదు; వ్యాధి భయం కూడా లేదు. అతడు ఎక్కడైనా విజయం పొందుతాడు।

Verse 30

विद्याश्चतुर्द्दशास्यैव भासंते पठिता इव । सूर्यवद्द्योतते भूमावानंदमा श्रितो नरः

అతనికి చతుర్దశ విద్యలు చదివినట్లే స్వయంగా ప్రకాశిస్తాయి. ఆనందంలో స్థిరుడైన ఆ నరుడు భూమిపై సూర్యునివలె తేజస్సుతో విరాజిల్లుతాడు।