Adhyaya 11

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । अतः परं किमभवद्ब्रवीतु द्विजसत्तम । त्वद्वचनामृतं पीत्वा तृप्तिर्नास्ति मम प्रभो

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—ఇదంతటికి తరువాత ఏమైంది? ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, దయచేసి చెప్పండి. ప్రభూ, మీ వచనామృతాన్ని పానంచేసినా నాకు తృప్తి కలగడం లేదు.

Verse 2

व्यास उवाच । अथ किंचिद्गते काले युगांतसमये सति । त्रेतादौ लोलजिह्वाक्ष अभवद्राक्षसेश्वरः

వ్యాసుడు అన్నాడు—తర్వాత కొంత కాలం గడిచినపుడు, యుగాంత సమయం సమీపించింది. త్రేతాయుగ ఆరంభంలో లోలజిహ్వాక్ష అనే రాక్షసేశ్వరుడు ఉద్భవించాడు.

Verse 3

तेन विद्रावितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । जित्वा स सकलांल्लोकान्धर्मारण्ये समागतः

అతని వల్ల చరాచరాలతో కూడిన సమస్త త్రిలోకం భయంతో చెదిరిపోయింది. అన్ని లోకాలను జయించి అతడు ధర్మారణ్యానికి వచ్చాడు.

Verse 4

तद्दृष्ट्वा सकलं पुण्यं रम्यं द्विजनिषे वितम् । ब्रह्मद्वेषाच्च तेनैव दाहितं च पुरं शुभम्

ఆ స్థలం సంపూర్ణ పుణ్యమయమైనది, రమ్యమైనది, ద్విజులు సేవించే స్థలమని చూసి, బ్రహ్మద్వేషంతో అతడే ఆ శుభ నగరాన్ని దహించాడు.

Verse 5

दह्यमानं पुरं दृष्ट्वा प्रणष्टा द्विजसत्तमाः । यथागतं प्रजग्मुस्ते धर्मारण्यनिवासिनः

నగరం దహించబడుతున్నదని చూసి ద్విజశ్రేష్ఠులు పారిపోయారు. ధర్మారణ్య నివాసులు వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్లిపోయారు.

Verse 6

श्रीमाताद्यास्तदा देव्यः कोपिता राक्षसेन वै । घातयंत्येव शब्देन तर्जयित्वा च राक्षसम्

అప్పుడు శ్రీమాత మొదలైన దేవతలు ఆ రాక్షసుని వల్ల తీవ్రంగా కోపించుకున్నారు. గర్జనలాంటి నాదంతో అతనిని హెచ్చరించి, అతనిని సంహరించబోతున్నట్లుగా తర్జన చేశారు.

Verse 7

समुच्छ्रितास्तदा देव्यः शतशोऽथ सह स्रशः । त्रिशूलवरधारिण्यः शंखचक्रगदाधराः

అప్పుడు దేవతలు లేచి నిలబడ్డారు—వందలుగా, మరీ వేలుగా. కొందరు త్రిశూలం మరియు వరముద్రను ధరించారు; మరికొందరు శంఖం, చక్రం, గదను ధరించారు.

Verse 8

कमंडलुधराः काश्चित्कशाखङ्गधराः पराः । पाशांकुशधरा काचित्खड्गखेटकधारिणी

కొందరు కమండలును ధరించారు; మరికొందరు కొరడా మరియు ఖడ్గాన్ని ధరించారు. ఒక దేవి పాశం, అంకుశం పట్టుకుంది; మరొక దేవి ఖడ్గం, ఖేటకం (ఢాలు) ధరించింది.

Verse 9

काचित्परशुहस्ता च दिव्यायुधधरा परा । नानाभरणभूषाढ्या नानारत्नाभिशोभिता

ఒక దేవి పరశువు (కుఱ్ఱాడు) చేత పట్టుకుంది; మరొక దేవి దివ్యాయుధాలను ధరించింది. అనేక ఆభరణాలతో అలంకరింపబడి, నానావిధ రత్నాలతో వారు ప్రకాశించారు.

Verse 10

राक्षसानां विनाशाय ब्राह्मणानां हिताय च । आजग्मुस्तत्र यत्रास्ते लोलजिह्वो हि राक्षसः

రాక్షసుల వినాశార్థం, బ్రాహ్మణుల హితార్థం వారు అక్కడికి వెళ్లారు; అక్కడే లోలజిహ్వ అనే రాక్షసుడు నివసిస్తూ ఉన్నాడు.

Verse 11

महादंष्ट्रो महाकायो विद्युज्जिह्वो भयंकरः । दृष्ट्वा ता राक्षसो घोरं सिंहनादमथाकरोत्

మహాదంష్ట్రుడు, మహాకాయుడు, విద్యుత్సమాన జిహ్వ కల భయంకర రాక్షసుడు ఆమెను చూచి ఘోర సింహనాదం చేసెను।

Verse 12

तेन नादेन महता त्रासितं भुवनत्रयम् । आपूरिता दिशः सर्वाः क्षुभितानेकसागराः

ఆ మహానాదంతో త్రిభువనం భయంతో కంపించింది; అన్ని దిక్కులు ఆ ధ్వనితో నిండిపోయి, అనేక సముద్రాలు కలతచెందినవి।

Verse 13

कोलाहलो महानासीद्धर्मारण्ये तदा नृप । तच्छ्रुत्वा वासवेनाथ प्रेषितो नलकूबरः

హే నృపా! అప్పుడు ధర్మారణ్యంలో మహా కోలాహలం ఏర్పడెను. అది విని వాసవుడు (ఇంద్రుడు) నలకూబరుని పంపెను।

Verse 14

किमिदं पश्य गत्वा त्वं दृष्ट्वा मह्यं निवेदय । तत्तस्य वचनं श्रुत्वा गतो वै नलकूबरः

“నీవు వెళ్లి ఇది ఏమిటో చూచి, చూచినదాన్ని నాకు నివేదించు.” ఆ వాక్యము విని నలకూబరుడు నిజముగా వెళ్లెను।

Verse 15

दृष्ट्वा तत्र महायुद्धं श्रीमातालोलजिह्वयोः । यथादृष्टं यथाजातं शक्राग्रे स न्यवेदयत्

అక్కడ శ్రీమాతా మరియు లోలజిహ్వల మధ్య మహాయుద్ధాన్ని చూచి, తాను చూసినదాన్ని, జరిగినదాన్ని యథాతథంగా శక్రుడు (ఇంద్రుడు) ఎదుట నివేదించెను।

Verse 16

उद्वेजयति लोकांस्त्रीन्धर्मारण्यमितो गतः । तच्छ्रुत्वा वासवो विष्णुं निवेद्य क्षितिमागमत्

“ఇక్కడి నుండి ధర్మారణ్యానికి వెళ్లి అతడు త్రిలోకాలను భయపెడుతున్నాడు.” ఇది విని వాసవుడు (ఇంద్రుడు) విష్ణువుకు నివేదించి భూమికి దిగివచ్చాడు.

Verse 17

दाहितं तत्पुरं रम्यं देवानामपि दुर्लभम् । न दृष्टा वाडवास्तत्र गताः सर्वे दिशो दश

దేవులకు సైతం దుర్లభమైన ఆ రమ్య నగరం దగ్ధమైంది. అక్కడ వాడవాలు (గుర్రపు మాదలు) కనబడలేదు; అన్నీ పది దిశలకూ వెళ్లిపోయాయి.

Verse 18

श्रीमाता योगिनी तत्र कुरुते युद्धमुत्तमम् । हाहाभूता प्रजा सर्वा इतश्चेतश्च धावति

అక్కడ యోగినీ శ్రీమాతా ఉత్తమమైన యుద్ధం చేసింది. ‘హాయ్ హాయ్’ అని విలపిస్తూ ప్రజలంతా భయంతో ఇటూ అటూ పరుగెత్తారు.

Verse 19

तच्छ्रुत्वा वासुदेवो हि गृहीत्वा च सुदर्शनम् । सत्यलोकात्तदा राजन्समागच्छन्महीतले

ఇది విని వాసుదేవుడు సుదర్శన చక్రాన్ని ధరించి, ఓ రాజా, అప్పుడు సత్యలోకం నుండి భూమికి వచ్చాడు.

Verse 20

धर्मारण्यं ततो गत्वा तच्चक्रं प्रमुमोच ह । लोलजिह्वस्तदा रक्षो मूर्च्छितो निपपात ह

తర్వాత ధర్మారణ్యానికి వెళ్లి ఆయన ఆ చక్రాన్ని ప్రయోగించాడు. ఆ క్షణమే లోలజిహ్వ అనే రాక్షసుడు మూర్ఛపోయి పడిపోయాడు.

Verse 21

त्रिशूलेन ततो भिन्नः शक्तिभिः क्रोधमूर्च्छितः । हन्यमानस्तदा रक्षः प्राणांस्त्यक्त्वा दिवं गतः

అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు త్రిశూలంతో ఛేదింపబడి, శక్తులచే దెబ్బతిని, కోపోన్మత్తుడై కొట్టబడుచుండగా ప్రాణాలను విడిచి స్వర్గానికి వెళ్లెను।

Verse 22

ततो देवाः सगंधर्वा हर्षनिर्भरमानसाः । तुष्टुवुस्तं जगन्नाथं सत्यलोकात्समागताः

అనంతరం దేవతలు గంధర్వులతో కూడి, హర్షంతో నిండిన హృదయాలతో, సత్యలోకమునుండి వచ్చి ఆ జగన్నాథుని స్తుతించిరి।

Verse 23

उद्वसं तत्समालोक्य विष्णुर्वचनमब्रवीत् । क्व च ते ब्राह्मणाः सर्वे ऋषीणामाश्रमे पुनः

ఆ స్థలం నిర్జనమై ఉన్నదని చూచి విష్ణువు పలికెను—“ఇప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులందరు ఎక్కడ? వారు మళ్లీ ఋషుల ఆశ్రమాలకు వెళ్లిపోయారా?”

Verse 24

ततो देवाः सगं धर्वा इतस्ततः पलायितान् । संशोध्य तरसा राजन्ब्राह्मणानिदमब्रुवन्

అప్పుడు దేవతలు గంధర్వులతో కూడి, ఓ రాజా, ఇటు అటు పారిపోయిన బ్రాహ్మణులను త్వరగా వెతికి పట్టుకొని వారికి ఇలా పలికిరి।

Verse 25

श्रूयतां नो वचो विप्रा निहतो राक्षसाधमः । वासुदेवेन देवेन चक्रेण निरकृंतत

“హే విప్రులారా, మా మాట వినండి—ఆ రాక్షసాధముడు నిహతుడయ్యాడు; దేవుడు వాసుదేవుడు తన చక్రంతో అతనిని ఛేదించి పడగొట్టెను।”

Verse 26

तच्छ्रुत्वा वाडवाः सर्वे प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः । समाजग्मुस्तदा राजन्स्वस्वस्थाने समाविशन्

అది విని వాడవులు అందరూ హర్షంతో వికసించిన నేత్రాలతో ఆనందించారు. ఓ రాజా, వారు సమూహంగా చేరి తమ తమ స్థానాలకు తిరిగి వెళ్లి మళ్లీ స్థిరపడ్డారు.

Verse 27

श्रीकांताय तदा राजन्वाक्यमुक्तं मनोरमम् । यस्मात्त्वं सत्यलोकाच्च आगतोऽसि जगत्प्रभुः । स्थापितं च पुरं चेदं हिताय च द्विजात्मनाम्

అప్పుడు, ఓ రాజా, శ్రీకాంతునికి ఈ మనోహర వాక్యం పలికారు—“జగత్ప్రభూ, మీరు సత్యలోకమునుండి వచ్చితిరి; అందుకే ఈ పురము ద్విజుల హితార్థం స్థాపించబడింది.”

Verse 28

सत्यमंदिरमिति ख्यातं तदा लोके भविष्यति । कृते युगे धर्मारण्यं त्रेतायां सत्यमंदिरम्

అప్పుడు ఇది లోకంలో ‘సత్యమందిరం’ అని ప్రసిద్ధి పొందుతుంది. కృతయుగంలో ఇది ‘ధర్మారణ్యం’; త్రేతాయుగంలో ‘సత్యమందిరం’ అని పిలువబడుతుంది.

Verse 29

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तथेति प्रतिपद्य च । ततस्ते वाडवाः सर्वे पुत्रपौत्रसमन्विताः

అది విని వాసుదేవుడు ‘తథాస్తు’ అని అంగీకరించాడు. ఆపై ఆ వాడవులు అందరూ తమ కుమారులు, మనవళ్లతో కూడి (సమేతులయ్యారు).

Verse 30

सपत्नीकाः सानुचरा यथापूर्वं न्यवात्सिषुः । तपोयज्ञक्रियाद्येषु वर्तंतेऽध्ययनादिषु

వారు భార్యలతోను అనుచరులతోను యథాపూర్వంగా అక్కడ నివసించారు. తపస్సు, యజ్ఞక్రియలు, ధర్మాచరణలు చేయుచూ, అధ్యయనాది విద్యావ్యాసంగంలో నిమగ్నులై ఉన్నారు.

Verse 31

एवं ते सर्वमाख्यातं धर्म वै सत्यमंदिरे

హే ధర్మా! సత్యమనే పవిత్ర ధామమైన ‘సత్యమందిరం’ విషయమై నీకు ఇదంతా సంపూర్ణంగా వివరించబడింది।