Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 52

Devanagari script

पुत्रपौत्रयुता राजन्निवसंत्यकुतोभयाः । पठंति वेदान्वेदज्ञाः क्वचिच्छास्त्रार्थमुद्गिरन्

Transliteration

putrapautrayutā rājannivasaṃtyakutobhayāḥ | paṭhaṃti vedānvedajñāḥ kvacicchāstrārthamudgiran

Translation

ఓ రాజా, కుమారులు-మనుమలతో కలిసి వారు అక్కడ భయములేక నివసిస్తారు. వేదజ్ఞులు వేదాలను పఠిస్తారు; కొన్నిసార్లు శాస్త్రార్థాన్ని కూడా వివరిస్తారు।

Word by Word

• पुत्रपौत्रयुताः: accompanied by sons and grandsons
• पुत्रपौत्रयुताः: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र + पौत्र + युत (प्रातिपदिक; युज् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘युक्त’ = endowed/associated; समासः: (पुत्र + पौत्र) द्वन्द्व + युत (बहुव्रीहि-भावे विशेषण)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• निवसन्ति: they dwell
• निवसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• अकुतोभयाः: fearless
• अकुतोभयाः: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अकुतोभय (प्रातिपदिक: अ + कुतः + भय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्; अर्थः ‘कुतोऽपि भयम् न’ (fearless from any side)

• पठन्ति: they recite/read
• पठन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• वेदान्: the Vedas
• वेदान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन

• वेदज्ञाः: knowers of the Veda
• वेदज्ञाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘वेदं जानन्ति’ (knowers of the Veda)

• क्वचित्: sometimes
• क्वचित्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: sometimes/somewhere)

• शास्त्रार्थम्: the meaning of the śāstras
• शास्त्रार्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘शास्त्रस्य अर्थः’ (meaning of the treatise)

• उद्गिरन्: uttering/expounding
• उद्गिरन्: Karta (Concomitant action/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उद् + गॄ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘उद्गिरन्तः’ (uttering) — पदे छन्दसि ‘उद्गिरन्’

Speaker

Skanda (deduced; continued address to a king within the same narrative block)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan)

Visual Art Cues

Scene: Brahmin families with sons and grandsons sit in rows reciting Vedas; a teacher occasionally gestures while explaining śāstra meanings; the atmosphere is safe and orderly.

Characters & Entities

• Veda
• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A holy place matures society: fearlessness, family continuity, Vedic learning, and scriptural teaching flourish together.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya as a safe, dharmic habitat where learning and teaching thrive.

What ritualistic prescription is mentioned?

Veda-pāṭha (recitation/study) and śāstra-artha-pravacana (teaching scripture) are highlighted as ongoing disciplines.