Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 12

Devanagari script

सूत उवाच । एकदा तु स धर्म्मो वै जगाम ब्रह्मसंसदि । तां सभां स समालोक्य ज्ञाननिष्ठोऽभवत्तदा

Transliteration

sūta uvāca | ekadā tu sa dharmmo vai jagāma brahmasaṃsadi | tāṃ sabhāṃ sa samālokya jñānaniṣṭho'bhavattadā

Translation

సూతుడు పలికెను—ఒకసారి ధర్ముడు బ్రహ్మసభకు వెళ్లెను. ఆ సభను దర్శించి అతడు అప్పుడు జ్ఞాననిష్ఠుడయ్యెను।

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• एकदा: once
• एकदा: Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एकदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (once)

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयार्थक-निपात (particle: but/indeed)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धर्म्मः: Dharma
• धर्म्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• ब्रह्मसंसदि: in Brahmā's assembly
• ब्रह्मसंसदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्-संसद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (ब्रह्मणः संसदि)

• ताम्: that
• ताम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सभाम्: assembly
• सभाम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समालोक्य: having observed
• समालोक्य: Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having looked at’

• ज्ञाननिष्ठः: steadfast in knowledge
• ज्ञाननिष्ठः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञान-निष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (ज्ञाने निष्ठा यस्य)

• अभवत्: became/was
• अभवत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• तदा: then
• तदा: Kriya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (implied)

Visual Art Cues

Scene: A vast luminous hall with Brahmā on a lotus-throne; Dharma personified enters respectfully; rows of sages and celestial beings sit in ordered tiers; Dharma’s face shows awakening into firm knowledge.

Characters & Entities

• Sūta
• Dharma
• Brahmā
• Brahmā’s assembly (Brahma-saṃsad)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dharma matures into jñāna—right conduct culminates in steady spiritual insight.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is named; the scene shifts to Brahmā’s celestial assembly as narrative setup.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it introduces a narrative transition.