Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5

Devanagari script

त्रयोदश्यां तिथौ सायं प्रदोषः परिकीर्त्तितः । तत्र पूज्यो महादेवो नान्यो देवः फलार्थिभिः

Transliteration

trayodaśyāṃ tithau sāyaṃ pradoṣaḥ parikīrttitaḥ | tatra pūjyo mahādevo nānyo devaḥ phalārthibhiḥ

Translation

త్రయోదశి తిథి సాయంకాలాన్ని ‘ప్రదోషం’ అని కీర్తిస్తారు. ఆ సమయంలో ఫలాన్ని కోరువారు మహాదేవునినే పూజించాలి; ఇతర దేవతలను కాదు।

Word by Word

• त्रयोदश्याम्: on the thirteenth (tithi)
• त्रयोदश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रयोदशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तिथौ: on the lunar day
• तिथौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• सायम्: in the evening
• सायम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सायम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (time-adverb)

• प्रदोषः: pradoṣa (twilight period)
• प्रदोषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रदोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• परिकीर्तितः: is declared/has been proclaimed
• परिकीर्तितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्र: there, in that (time)
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• पूज्यः: to be worshipped, worthy of worship
• पूज्यः: Vidheyavisheshana (Predicative qualifier/विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/भाव्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (महान् देवः)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• अन्यः: other
• अन्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (देवः)

• देवः: god/deity
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• फलार्थिभिः: by those seeking results
• फलार्थिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: फल + अर्थिन् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (फलस्य अर्थी)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pradoṣa

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Twilight Pradoṣa at a Śiva shrine: devotees offer bilva leaves and lamps to a liṅga; the moon’s thirteenth-day phase hinted; Mahādeva’s presence felt as a towering, tranquil force.

Characters & Entities

• Sūta
• Pradoṣa
• Mahādeva (Śiva)
• Trayodaśī tithi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred times (kāla) matter in dharma; focused worship of Mahādeva at Pradoṣa is taught as especially efficacious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is mentioned; the verse glorifies a sacred time-observance (Pradoṣa) centered on Śiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pradoṣa is defined as the evening of Trayodaśī, and Mahādeva-śiva-pūjā is prescribed at that time for seekers of phala.