Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 47

Devanagari script

ब्राह्मणैः कृतसंस्कारौ ववृधाते सुपूजितौ कृतोपनयनौ काले बालकौ नियमे स्थितौ

Transliteration

brāhmaṇaiḥ kṛtasaṃskārau vavṛdhāte supūjitau kṛtopanayanau kāle bālakau niyame sthitau

Translation

బ్రాహ్మణులు సంస్కారాలు నిర్వహించగా ఆ ఇద్దరు బాలురు మహాపూజ్యులై పెరిగారు. కాలానుగుణంగా వారి ఉపనయనం జరిగింది; వారు నియమ-సంయమాలలో స్థిరంగా ఉన్నారు.

Word by Word

• ब्राह्मणैः: by brahmins
• ब्राह्मणैः: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (masc.), तृतीया विभक्तिः (Instr. 3rd), बहुवचनम् (plural)

• कृत-संस्कारौ: having had rites performed
• कृत-संस्कारौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातोः क्त) + संस्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (masc.), प्रथमा विभक्तिः (Nom. 1st), द्विवचनम् (dual); कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (कृताः संस्काराः यस्य)

• ववृधाते: they two grew
• ववृधाते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), द्विवचनम् (dual); आत्मनेपदम्

• सु-पूजितौ: well-honoured
• सु-पूजितौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय-उपसर्ग) + पूजित (पूज् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्गे (masc.), प्रथमा विभक्तिः (Nom. 1st), द्विवचनम् (dual); उपपद-तत्पुरुषः (सु- इति उपसर्गपूर्वक)

• कृत-उपनयनौ: having undergone upanayana
• कृत-उपनयनौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातोः क्त) + उपनयन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (masc.), प्रथमा विभक्तिः (Nom. 1st), द्विवचनम् (dual); तत्पुरुषः (कृतम् उपनयनम् यस्य)

• काले: in due time
• काले: Kala (Time/काल)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (masc.), सप्तमी विभक्तिः (Loc. 7th), एकवचनम् (singular)

• बालकौ: the two boys
• बालकौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बालक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (masc.), प्रथमा विभक्तिः (Nom. 1st), द्विवचनम् (dual)

• नियमे: in discipline
• नियमे: Adhikarana (Location/state/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे (masc.), सप्तमी विभक्तिः (Loc. 7th), एकवचनम् (singular)

• स्थितौ: standing/abiding
• स्थितौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त (Past passive participle), पुंलिङ्गे (masc.), प्रथमा विभक्तिः (Nom. 1st), द्विवचनम् (dual)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator), exact identity not in snippet

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Upanayana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Saṃskāras and disciplined living cultivate dharma, learning, and inner steadiness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the emphasis is on dharmic formation through rites and restraint.

What ritualistic prescription is mentioned?

Upanayana and other saṃskāras are referenced as timely rites conducted by brāhmaṇas.