Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 10

Devanagari script

तां वीक्ष्य जगतां धात्रीमाविर्भूतां पुरःस्थिताम् । निपेततुस्तत्पदयोः स मुनिः सा च कन्यका

Transliteration

tāṃ vīkṣya jagatāṃ dhātrīmāvirbhūtāṃ puraḥsthitām | nipetatustatpadayoḥ sa muniḥ sā ca kanyakā

Translation

ముందర ప్రత్యక్షంగా నిలిచిన జగద్ధాత్రిని దర్శించి, ఆ ముని మరియు ఆ కన్య ఇద్దరూ ఆమె పాదాల వద్ద సాష్టాంగంగా పడ్డారు।

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative, 2nd), एकवचनम्

• वीक्ष्य: having seen
• वीक्ष्य: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: √ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), ‘having seen’

• जगताम्: of the worlds
• जगताम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे षष्ठीविभक्तिः, बहुवचनम् (Genitive plural)

• धात्रीम्: the sustainer/mother
• धात्रीम्: Karma (Object in apposition to ताम्)
• Type: Noun
• Root: धात्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आविर्भूताम्: manifested, appeared
• आविर्भूताम्: Karma (Qualifier of ताम्)
• Type: Adjective
• Root: आविस् (अव्यय) + भूता (कृदन्त; √भू, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अव्ययीभावपूर्वपद-क्तान्तः

• पुरःस्थिताम्: standing before (them)
• पुरःस्थिताम्: Karma (Qualifier of ताम्)
• Type: Adjective
• Root: पुरः (अव्यय) + स्थित (कृदन्त; √स्था, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अव्ययीभावपूर्वपद-क्तान्तः (standing in front)

• निपेततुः: the two fell down
• निपेततुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पत् (धातु) + नि- (उपसर्ग)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, द्विवचनम्; परस्मैपदम्

• तत्पदयोः: at her feet
• तत्पदयोः: Adhikarana (Location/देशाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे षष्ठीविभक्तिः, द्विवचनम्; तत्पुरुषः (her feet)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Apposition to सः)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• कन्यका: the maiden
• कन्यका: Karta (Apposition to सा)
• Type: Noun
• Root: कन्यका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Narrator (Purāṇic voice; not explicit in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: The sage and the maiden, overwhelmed, prostrate fully at the Goddess’s feet; Devī stands steady, compassionate, radiant—her feet as the focal point of surrender.

Characters & Entities

• Dhātrī (World-Sustainer Goddess)
• Muni (sage)
• Kanyā (maiden)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True darśana naturally culminates in humility and surrender—falling at the feet of the World-Mother.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it highlights the devotional response (praṇāma) to Devī’s presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇāma (prostration) is exemplified as an act of bhakti and reverence.