Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 54

Devanagari script

नमस्ते पार्वतीनाथ त्रैलोक्यवरदर्षभ । त्र्यंबकेश महादेव गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

Transliteration

namaste pārvatīnātha trailokyavaradarṣabha | tryaṃbakeśa mahādeva gṛhāṇārghyaṃ namo'stu te

Translation

హే పార్వతీనాథా! త్రిలోకాలకు వరములు ప్రసాదించే శ్రేష్ఠ వృషభస్వరూపా! హే త్ర్యంబకేశ మహాదేవా, ఈ అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించుము; నీకు నమస్కారం।

Word by Word

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात/उद्गार), नमस्कारार्थक

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; ‘to you’

• पार्वतीनाथ: O lord of Pārvatī
• पार्वतीनाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पार्वत्याः नाथः)

• त्रैलोक्यवरदर्षभ: O best boon-giver to the three worlds
• त्रैलोक्यवरदर्षभ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; समासः (त्रैलोक्यस्य वरः ऋषभः/श्रेष्ठः)

• त्र्यंबकेश: O lord of Tryambaka (three-eyed one)
• त्र्यंबकेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: त्र्यंबक (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्र्यंबकस्य ईशः)

• महादेव: O Mahādeva
• महादेव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; कर्मधारयः (महान् देवः)

• गृहाण: accept
• गृहाण: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• अर्घ्यम्: offering (arghya)
• अर्घ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Address (सम्बोधन-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात/उद्गार), नमस्कारार्थक

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/benedictive use), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• ते: for you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; ‘for you’

Speaker

Worshipper (mantra-prayoga during ārghya offering)

Visual Art Cues

Scene: A focused devotee offers a shining arghya-vessel to three-eyed Mahādeva, with Pārvatī beside him; Nandin imagery implied by ‘ṛṣabha’.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī
• Tryambaka (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approach Śiva with humility and praise, recognizing Him as the universal benefactor and accepting refuge in His grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; it is a liturgical formula used within Śiva-pūjā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering arghya to Śiva while reciting a salutation-mantra naming Him Pārvatīnātha, Tryambaka, and Mahādeva.