Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 69

Devanagari script

शिवलोकं ततः प्राप्य रमते कालमक्षयम् । शिवसायुज्यमाप्नोति न स भूयोऽभिजायते

Transliteration

śivalokaṃ tataḥ prāpya ramate kālamakṣayam | śivasāyujyamāpnoti na sa bhūyo'bhijāyate

Translation

ఆపై శివలోకాన్ని పొందినవాడు అక్షయకాలమంతా ఆనందంగా నివసిస్తాడు. శివసాయుజ్యాన్ని పొందుతాడు; అతనికి మళ్లీ జన్మ లేదు।

Word by Word

• शिवलोकम्: Śiva’s world
• शिवलोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष ‘शिवस्य लोकः’

• ततः: thereafter
• ततः: Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय, अपादान/क्रमबोधक (thereafter/from there)

• प्राप्य: having attained
• प्राप्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-धातु; ‘having attained’

• रमते: delights
• रमते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कालम्: time
• कालम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘कालम्’

• शिवसायुज्यम्: union with Śiva
• शिवसायुज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + सायुज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष ‘शिवस्य सायुज्यम्’ (union with Śiva)

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘attains’

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन — ‘he’

• भूयः: again
• भूयः: Kala/Prakara (Adverbial/काल-प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयः (अव्यय)
• Form: पुनरर्थक-अव्यय (adverb: again/further)

• अभिजायते: is reborn
• अभिजायते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘is born again’

Speaker

Rudra (Śiva) (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śivaloka / Śiva-dhāma

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sanatkumāra

Visual Art Cues

Scene: After Vaikuṇṭha-like radiance fades, the devotee ascends to Śivaloka: Kailāsa-like crystalline peaks, Rudra/Śiva in yogic majesty, crescent moon, Gaṅgā in hair, surrounded by gaṇas; the devotee dissolves into Śiva’s light, symbolizing sāyujya and end of rebirth.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit culminates not merely in heaven but in Śiva-union (sāyujya) and freedom from rebirth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is specified; the verse glorifies Śivaloka and Śiva-sāyujya as the supreme destination.

What ritualistic prescription is mentioned?

The broader passage prescribes Tripuṇḍra/bhasma devotion; here its final fruit is stated as Śiva-sāyujya.