Adhyaya 98

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र प्रभासेश्वरमुत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु स्वर्गसोपानमुत्तमम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఆపై, ఓ రాజేంద్రా! ఉత్తమ ప్రభాసేశ్వరుని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను; ఆయన మూడు లోకాలలో స్వర్గారోహణానికి పరమ సోపానముగా ప్రసిద్ధుడు.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । प्रभासं तात मे ब्रूहि कथं जातं महाफलम् । स्वर्गसोपानदं दृश्यं संक्षेपात्कथयस्व मे

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—తండ్రీ, ప్రభాసం ఎలా మహాఫలప్రదమైందో చెప్పండి. ప్రత్యక్షంగా ‘స్వర్గసోపానదాత’గా కనిపించే ఈ తీర్థాన్ని సంక్షేపంగా వివరించండి.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । दुर्भगा रविपत्नी च प्रभानामेति विश्रुता । तया चाराधितः शम्भुरुग्रेण तपसा पुरा

శ్రీ మార్కండేయుడు అన్నాడు—రవి (సూర్యుడు) భార్య ‘ప్రభా’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి; ఆమెను ‘దుర్భాగా’ అని కూడా పిలిచేవారు. ఆమె పూర్వకాలంలో ఘోర తపస్సుతో శంభువును ఆరాధించింది.

Verse 4

वायुभक्षा स्थिता वर्षं वर्षं ध्यानपरायणा । ततस्तुष्टो महादेवः प्रभायाः पाण्डुनन्दन

ఆమె వాయువే ఆహారంగా చేసుకొని సంవత్సరానికిసంవత్సరం ధ్యాననిష్ఠగా నిలిచింది. అప్పుడు, ఓ పాండునందనా, మహాదేవుడు ప్రభాపై ప్రసన్నుడయ్యాడు.

Verse 5

ईश्वर उवाच । कस्मात्संक्लिश्यसे बाले कथ्यतां यद्विवक्षितम् । अहं हि भास्करोऽप्येको नानात्वं नैव विद्यते

ఈశ్వరుడు అన్నాడు—బాలికా, ఎందుకు నీవు నీకు కష్టం కలిగించుకుంటున్నావు? నీకు చెప్పవలసినది/అడగవలసినది చెప్పు. నేనే భాస్కరుడు (సూర్యుడు) కూడా; నిజానికి భేదం లేదు.

Verse 6

प्रभोवाच । नान्यो देवः स्त्रियः शम्भो विना भर्त्रा क्वचित्प्रभो । सगुणो निर्गुणो वापि धनाढ्यो वाप्यकिंचनः

ప్రభా అన్నది—ఓ శంభో, ఓ ప్రభూ, స్త్రీకి భర్తను తప్ప మరొక దేవుడు ఎక్కడా లేదు—అతడు సగుణుడైనా నిర్గుణుడైనా, ధనవంతుడైనా దరిద్రుడైనా.

Verse 7

प्रियो वा यदि वा द्वेष्यः स्त्रीणां भर्तैव दैवतम् । दुर्भगत्वेन दग्धाहं सखीमध्ये सुरेश्वर । भर्त्तर्यल्लब्धसौख्यास्मि तेन क्लिश्याम्यहं भृशम्

ప్రియుడైనా ద్వేష్యుడైనా, స్త్రీలకు భర్తయే దైవము. ఓ సురేశ్వరా, సఖీమధ్య నేను దుర్భాగ్యదాహంతో దగ్ధమై ఉన్నాను; భర్తతో సుఖం లభించక తీవ్రంగా బాధపడుతున్నాను।

Verse 8

ईश्वर उवाच । वल्लभा भास्करस्यैव मत्प्रसादाद्भविष्यसि

ఈశ్వరుడు పలికెను— నా ప్రసాదంతో నీవు నిశ్చయంగా భాస్కరుని (సూర్యుని) వల్లభగా అవుతావు।

Verse 9

पार्वत्युवाच । अप्रमाणं भवद्वाक्यं भास्करोऽपि करिष्यति । वृथा क्लेशो भवेदस्याः प्रभायाः परमेश्वर

పార్వతి పలికింది— ఓ పరమేశ్వరా, భాస్కరుడుకూడా మీ వాక్యాన్ని అప్రమాణం చేస్తాడు; అప్పుడు ప్రభ యొక్క కష్టమంతా వ్యర్థమవుతుంది।

Verse 10

उमावाक्यान्महेशानध्यातस्तिमिरनाशनः । आगतो गगनाद्भानुर्नर्मदोत्तररोधसि

ఉమా వాక్యాల ప్రేరణతో మహేశుడు ధ్యానించాడు. అప్పుడు తిమిరనాశకుడు భాను ఆకాశం నుండి దిగి నర్మదా ఉత్తర తీరానికి వచ్చాడు।

Verse 11

भानुरुवाच । आहूतोऽस्मि कथं देव ह्यघासुरनिषूदन

భాను పలికెను— ఓ దేవా, ఓ అఘాసురనిషూదనా, నన్ను ఏ కారణంతో పిలిచారు?

Verse 12

ईश्वर उवाच । प्रभां पालय भो भानो संतोषेण परेण हि

ఈశ్వరుడు పలికెను— ఓ భానూ, ప్రభాను రక్షించు; పరమ సంతోషంతోనే ఆమెను పాలించు।

Verse 13

उमोवाच । प्रभाया मन्दिरे नित्यं स्थीयतां हिमनाशन । अग्रपत्नी समस्तानां भार्याणां क्रियतां रवे

ఉమా పలికెను— ఓ హిమనాశకా, ప్రభా మందిరంలో నిత్యం నివసించు. ఓ రవీ, నీ సమస్త భార్యలలో ప్రభాను అగ్రపత్నిగా చేయుము।

Verse 14

भानुरुवाच । एवं देवि करिष्यामि तव वाक्यं वरानने । एतच्छ्रुत्वा प्रभाहूता प्रत्युवाच महेश्वरम्

భాను పలికెను— ఓ దేవీ, ఓ వరాననే, నీ వాక్యమును నేను అలాగే నిర్వహించెదను. ఇది విని పిలువబడిన ప్రభా మహేశ్వరునికి ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను।

Verse 15

प्रभोवाच । स्वांशेन स्थीयतां देव मन्मथारे उमापते । एकांशः स्थाप्यतामत्र तीर्थस्योन्मीलनाय च

ప్రభా పలికెను— ఓ దేవా, ఓ మన్మథారే, ఓ ఉమాపతే, నీ స్వాంశంతో ఇక్కడ నివసించుము; ఈ తీర్థం ఉన్మీలనార్థం ఒక అంసం ఇక్కడ స్థాపింపబడుగాక।

Verse 16

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वदेवमयं लिङ्गं स्थापितं तत्र पाण्डव । प्रभासेश इति ख्यातं सर्वलोकेषु दुर्लभम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను— ఓ పాండవా, అక్కడ సర్వదేవమయమైన లింగం స్థాపించబడెను. అది ‘ప్రభాసేశ’ అని ప్రసిద్ధి, సమస్త లోకాలలో దుర్లభము।

Verse 17

अन्यानि यानि तीर्थानि काले तानि फलन्ति वै । प्रभासेशस्तु राजेन्द्र सद्यः कामफलप्रदः

ఇతర తీర్థాలు తమ ఫలాన్ని కాలానుగుణంగా ఇస్తాయి; కాని హే రాజేంద్ర, ప్రభాసేశ్వరుడు వెంటనే కోరిన ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు।

Verse 18

माघमासे सिते पक्षे सप्तम्यां च विशेषतः । अश्वं यः स्पर्शयेत्तत्र यथोक्तब्राह्मणे नृप

మాఘమాసంలో శుక్లపక్షంలో, ముఖ్యంగా సప్తమి తిథిన, హే నృపా, అక్కడ బ్రాహ్మణోక్త విధి ప్రకారం ఎవడు అశ్వాన్ని స్పర్శిస్తాడో—

Verse 19

इन्द्रत्वं प्राप्यते तेन भास्करस्याथवा पदम् । स्नात्वा परमया भक्त्या दानं दद्याद्द्विजातये

ఆ పుణ్యక్రియ వల్ల ఇంద్రత్వం లేదా భాస్కరుని పదవీ లభిస్తుంది। పరమ భక్తితో స్నానం చేసి ద్విజునికి (బ్రాహ్మణునికి) దానం ఇవ్వాలి।

Verse 20

गोप्रदाता लभेत्स्वर्गं सत्यलोकं वरेश्वर । सर्वाङ्गसुन्दरीं शुभ्रां क्षीरिणीं तरुणीं शुभाम्

హే వరేశ్వరా, గోప్రదాత స్వర్గాన్ని—సత్యలోకాన్నికూడా—ప్రాప్తి చేస్తాడు; అలాగే (ఫలంగా) సర్వాంగసుందరి, శుభ్ర, క్షీరవతి, యౌవనవతి, శుభమైన గోవును పొందుతాడు।

Verse 21

सवत्सां घण्टासंयुक्तां कांस्यपात्रावदोहिनीम् । ददते ये नृपश्रेष्ठ न ते यान्ति यमालयम्

హే నృపశ్రేష్ఠా, దూడతో కూడిన, గంటతో అలంకరించిన, కాంస్యపాత్రంతో పాలు దోయుటకు యోగ్యమైన గోవును దానం చేసే వారు యమాలయానికి వెళ్లరు।

Verse 22

अथ यः परया भक्त्या स्नानं देवस्य कारयेत् । स प्राप्नोति परं लोकं यावदाभूतसम्प्लवम्

ఇప్పుడు ఎవడు పరమభక్తితో దేవుని స్నానం చేయింపజేస్తాడో, అతడు ప్రళయాంతం నిలిచే పరమ లోకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 23

दौर्भाग्यं नाशमायाति स्नानमात्रेण पाण्डव । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या कन्यादानं प्रयच्छति

హే పాండవా, స్నానం మాత్రంతోనే దౌర్భాగ్యం నశిస్తుంది. మరియు ఆ తీర్థంలో ఎవడు భక్తితో కన్యాదానం ఇస్తాడో—

Verse 24

ब्राह्मणाय विवाहेन दापयेत्पाण्डुनन्दन । समानवयसे देया कुलशीलधनैस्तथा

హే పాండునందనా, వివాహ విధానంతో బ్రాహ్మణునికి ఆమెను ఇవ్వాలి. సమాన వయస్సు గల, సత్కుల-శీల-ధనసంపన్నుడైన వరునికి ఇవ్వవలెను।

Verse 25

ये ददन्ते महाराज ह्यपि पातकसंयुताः । तेषां पापानि लीयन्ते ह्युदके लवणं यथा

హే మహారాజా, పాపభారంతో ఉన్నవారైనా దానం చేస్తే, వారి పాపాలు నీటిలో ఉప్పులా కరిగిపోతాయి।

Verse 26

स्वामिद्रोहकृतं पापं निक्षेपस्यापहारिणि । मित्रघ्ने च कृतघ्ने च कूटसाक्ष्यसमुद्भवम्

స్వామిద్రోహం వల్ల కలిగిన పాపం, నిక్షేపాన్ని అపహరించినవాడి పాపం, మిత్రహంతకుని, కృతఘ్నుని, అలాగే కూటసాక్ష్యంతో పుట్టిన పాపం—

Verse 27

तद्ग्रामोद्यानभेदोत्थं परदारनिषेवणम् । वार्द्धुषिकस्य यत्पापं यत्पापं स्तेयसम्भवम्

అలాగే గ్రామోధ్యానాన్ని ధ్వంసం చేయుటవలన కలుగు పాపము, పరస్త్రీసంగమ పాపము, వడ్డీ వ్యాపారి పాపము, దొంగతనమునుండి పుట్టు పాపము—(ఇవన్నీ)।

Verse 28

कूपभेदोद्भवं यच्च बैडालव्रतधारिणः । दाम्भिकं वृक्षच्छेदोत्थं विवाहस्य निषेधजम्

బావిని పగులగొట్టుటవలన కలుగు పాపము, ‘బిడాలవ్రత’ (పిల్లి-వ్రత) ధరించినవాని పాపము, దంభము/కపటత పాపము, చెట్లు నరికుటవలన పుట్టు పాపము, వివాహాన్ని అడ్డుకొనుటవలన జనించు పాపము—(ఇవన్నీ)।

Verse 29

आरामस्थतरुच्छेदमगम्यागमनोद्भवम् । स्वभार्यात्यजने यच्च परभार्यासमीहनात्

ఉద్యానంలో ఉన్న చెట్లను నరికుటవలన కలుగు పాపము, అగమ్య స్త్రీని సమీపించుటవలన పుట్టు పాపము, తన ధర్మపత్నిని విడిచిపెట్టుటవలన కలుగు పాపము, పరపురుషుని భార్యను కోరుటవలన కలుగు పాపము—(ఇవన్నీ ఇక్కడ పేర్కొనబడినవి)।

Verse 30

ब्रह्मस्वहरणे यच्च गरदे गोविघातिनि । विद्याविक्रयणोत्थं च संसर्गाद्यच्च पातकम्

బ్రాహ్మణుని స్వత్తును అపహరించుటవలన కలుగు పాపము, విషప్రయోగ పాపము, గోవధ పాపము, పవిత్ర విద్యను అమ్ముటవలన పుట్టు పాపము, దుష్టసంగమమునుండి జనించు ఏ పాతకమైనా—(ఇవన్నీ)।

Verse 31

श्वबिडालवधाद्घोरं सर्पशूद्रोद्भवं तथा । भूमिहर्तुश्च यत्पापं भूमिहारिणि चैव हि

కుక్కలు, పిల్లులను చంపుటవలన కలుగు ఘోర పాపము, అలాగే సర్పములు మరియు శూద్రుల పట్ల హింసతో సంబంధించిన పాపము; భూమిని ఆక్రమించువాని పాపము మరియు భూమిని దొంగిలించువాని పాపము కూడా—(ఇవన్నీ)।

Verse 32

मा ददस्वेति यत्पापं गोवह्निब्राह्मणेषु च । तत्पापं याति विलयं कन्यादानेन पाण्डव

హే పాండవా! గోవులు, అగ్ని, బ్రాహ్మణుల విషయంలో “ఇవ్వకండి” అని చెప్పడం వల్ల కలిగే పాపం కన్యాదానంతో నశిస్తుంది।

Verse 33

स गत्वा भास्करं लोकं रुद्रलोके शुभे व्रजेत् । क्रीडते रुद्रलोकस्थो यावदिन्द्राश्चतुर्दश

అతడు భాస్కరలోకాన్ని చేరి, తరువాత శుభమైన రుద్రలోకానికి వెళ్తాడు; రుద్రలోకంలో నివసిస్తూ పద్నాలుగు ఇంద్రుల కాలం వరకు క్రీడిస్తాడు।

Verse 34

सर्वपापक्षये जाते शिवे भवति भावना । एतद्व्रजति यस्तीर्थं प्रभासं पाण्डुनन्दन

సర్వ పాపాలు క్షయమైనప్పుడు శివునిపై భక్తిభావన కలుగుతుంది. హే పాండునందనా! ప్రభాస తీర్థానికి వెళ్లినవాడికి ఇదే ఫలితం కలుగుతుంది।

Verse 35

सर्वतीर्थफलं प्राप्य सोऽश्वमेधफलं लभेत् । गोप्रदानं महापुण्यं सर्वपापक्षयं परम् । प्रशस्तं सर्वकालं हि चतुर्दश्यां विशेषतः

సర్వ తీర్థఫలాన్ని పొందినవాడు అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని కూడా పొందుతాడు. గోదానం మహాపుణ్యం; అది సమస్త పాపాల పరమ క్షయాన్ని కలిగిస్తుంది. ఇది ఎల్లప్పుడూ శుభప్రదం—ప్రత్యేకంగా చతుర్దశీనాడు।