Adhyaya 93
ఈ అధ్యాయంలో మార్కండేయుడు యుధిష్ఠిరునికి రేవాతటము (నర్మదా నది తీరం) వద్ద ఉన్న ప్రసిద్ధ కల్హోడీ-తీర్థ మహాత్మ్యాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. ఇది భారతదేశమంతటా పాపనాశకమై గంగతో సమానమైన శుద్ధికారక తీర్థమని చెప్పబడింది; సాధారణ మనుష్యులకు చేరడం కష్టమని పేర్కొని దాని విశేష పవిత్రతను సూచిస్తారు. ‘ఇది పుణ్య తీర్థం’ అని శూలిన్ (శివుడు) పలికిన వాక్యంగా దీని ప్రామాణ్యాన్ని స్థాపించి, జాహ్నవీ (గంగ) జంతురూపంలో అక్కడ స్నానానికి వచ్చిందనే పురాణకథను ఖ్యాతికి కారణంగా చెబుతారు. పౌర్ణమి సమయంలో మూడు రాత్రుల వ్రతం చేయాలి; రజస్సు-తమస్సు, కోపం, దంభం/ఆడంబరం, అసూయలను విడిచి నియమంతో ఉండాలి. మూడు రోజుల పాటు రోజుకు మూడుసార్లు, దూడ ఉన్న ఆవు పాలను తేనెతో కలిపి తామ్రపాత్రలో తీసుకొని దేవునికి అభిషేకం చేస్తూ ‘ఓం నమః శివాయ’ మంత్రం జపించాలి. ఫలంగా స్వర్గప్రాప్తి, దివ్యస్త్రీల సాంగత్యం లభిస్తుందని, అలాగే స్నానం చేసి మృతుల నిమిత్తం దానాలు ఇస్తే పితృదేవతలు తృప్తి చెందుతారని చెప్పబడింది. ప్రత్యేక దానంగా తెల్ల దూడతో కూడిన ఆవును వస్త్రాలతో అలంకరించి స్వర్ణంతో సహా శుద్ధుడైన గృహధర్మనిష్ఠ బ్రాహ్మణునికి దానం చేస్తే శాంభవలోక ప్రాప్తి కలుగుతుందని పేర్కొంటారు.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र कल्होडीतीर्थमुत्तमम् । विख्यातं भारते लोके गङ्गायाः पापनाशनम्
శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—హే రాజేంద్రా! తదుపరి ఉత్తమమైన కల్హోడీ తీర్థమునకు వెళ్లవలెను; అది భారతలోకమందు ప్రసిద్ధమై, గంగవలె పాపనాశకము।
Verse 2
दुर्लभं मनुजैः पार्थ रेवातटसमाश्रितम् । प्राणिनां पापनाशाय ऊषरं पुष्करं तथा
హే పార్థా! మనుష్యులకు ఇది దుర్లభము, ఎందుకంటే ఇది రేవా తీరమున ఆశ్రయించి ఉంది; ప్రాణుల పాపనాశార్థం ఇక్కడ ఊషరము మరియు పుష్కరము అనే పవిత్ర జలములు కూడా ఉన్నాయి।
Verse 3
तत्तु तीर्थमिदं पुण्यमित्येवं शूलिनो वचः । जाह्नवी पशुरूपेण तत्र स्नानार्थमागता
“ఈ తీర్థం పుణ్యమైనది”—అని శూలధారి (శివుడు) పలికెను. అప్పుడు జాహ్నవీ (గంగా) పశురూపం ధరించి అక్కడ స్నానార్థం వచ్చింది.
Verse 4
अतस्तद्विश्रुतं लोके कल्होडीतीर्थमुत्तमम् । त्रिरात्रं कारयेत्तत्र पूर्णिमायां युधिष्ठिर
అందువల్ల ఆ ఉత్తమ కల్హోడీ తీర్థం లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందింది. ఓ యుధిష్ఠిరా, పౌర్ణమి నాడు అక్కడ మూడు రాత్రుల వ్రతం ఆచరించాలి.
Verse 5
रजस्तमस्तथा क्रोधं दम्भं मात्सर्यमेव च । एतांस्त्यजति यः पार्थ तेनाप्तं मोक्षजं फलम्
ఓ పార్థా, రజస్సు-తమస్సు, క్రోధం, దంభం, మాత్సర్యం వీటిని ఎవడు త్యజిస్తాడో, ఆ త్యాగంతోనే మోక్షాన్ని ప్రసాదించే ఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 6
पयसा स्नापयेद्देवं त्रिसन्ध्यं च त्र्यहं तथा । पयो गोसम्भवं सद्यः सवत्सा जीवपुत्रिणी
మూడు సంధ్యాకాలాల్లో దేవునికి పాలతో స్నానం చేయించి, అలాగే మూడు రోజులు ఆచరించాలి. పాలు వెంటనే దోహిన గోవి నుండి—దూడతో కూడిన, జీవసంతానమున్న గోవి పాలు కావాలి.
Verse 7
कृत्वा तत्ताम्रजे पात्रे क्षौद्रेण चैव योजिते । ॐ नमः श्रीशिवायेति स्नानं देवस्य कारयेत्
దానిని తామ్రపాత్రలో సిద్ధం చేసి తేనెతో కలిపి, “ఓం నమః శ్రీశివాయ” అని జపిస్తూ దేవునికి స్నానం (అభిషేకం) చేయించాలి.
Verse 8
स याति त्रिदशस्थानं नाकस्त्रीभिः समावृतः । यस्तत्र विधिवत्स्नात्वा दानं प्रेतेषु यच्छति
అతడు త్రిదశుల లోకానికి చేరి అప్సరలచే పరివృతుడవుతాడు—అక్కడ విధివిధానంగా స్నానం చేసి ప్రేతుల/పితృల నిమిత్తం దానం ఇచ్చేవాడు।
Verse 9
शुक्लां गां दापयेत्तत्र प्रीयतां मे पितामहाः । ब्राह्मणे शौचसम्पन्ने स्वदारनिरते सदा
అక్కడ తెల్ల గోవును దానం చేయించాలి—‘నా పితామహులు ప్రసన్నులగుదురు’ అని భావిస్తూ; శౌచాచారసంపన్నుడై సదా స్వపత్నీనిష్ఠుడైన బ్రాహ్మణునికి.
Verse 10
सवत्सां वस्त्रसंयुक्तां हिरण्योपरि संस्थिताम् । सत्त्वयुक्तो ददद्राजञ्छाम्भवं लोकमाप्नुयात्
ఓ రాజా, శుద్ధహృదయంతో బచ్చడితో కూడిన, వస్త్రాలతో అలంకరించిన, స్వర్ణంపై స్థాపించిన గోవును దానం చేస్తే అతడు శంభు లోకాన్ని పొందుతాడు।
Verse 93
। अध्याय
ఇతి అధ్యాయము।