Adhyaya 92

Verse 1

। श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र यमहास्यमनुत्तमम् । सर्वपापहरं तीर्थं नर्मदातटमाश्रितम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—తదనంతరం, హే రాజేంద్రా! నర్మదా తీరాన్ని ఆశ్రయించిన, సమస్త పాపాలను హరించే, యమహాస్యమనే అనుత్తమ తీర్థానికి వెళ్లవలెను.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । यमहास्यं कथं जातं पृथिव्यां द्विजपुंगव । एतत्सर्वं ममाख्याहि परं कौतूहलं हि मे

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే ద్విజపుంగవా! భూమిపై యమహాస్యం ఎలా ఉద్భవించింది? ఇది అంతా నాకు వివరించండి; నా కుతూహలం అత్యంతం.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ पृष्टोऽहं नृपनन्दन । स्नानार्थं नर्मदां पुण्यामागतस्ते पिता पुरा

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను— సాధు సాధు, మహాప్రాజ్ఞ రాజకుమారా! నీవు శుభప్రశ్న అడిగితివి. పూర్వకాలంలో నీ తండ్రి స్నానార్థం పుణ్యనర్మదా నదికి వచ్చెను.

Verse 4

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । तथासौ निर्मलो जातो धर्मराजो युधिष्ठिर

రజకుడు కడిగిన వస్త్రం ఎలా నిర్మలమవుతుందో, అలాగే హే యుధిష్ఠిరా, ఆ ధర్మరాజుడు కూడా శుద్ధుడై నిర్మలుడయ్యెను.

Verse 5

स पश्यन्निर्मलं देहं हसन्प्रोवाच विस्मितः

ఆ నిర్మల దేహాన్ని చూచి అతడు ఆశ్చర్యపడి నవ్వి పలికెను.

Verse 6

यम उवाच । मत्पुरं कथमायान्ति मनुजाः पापबृंहिताः । स्नानेनैकेन रेवायाः प्राप्यते वैष्णवं पदम्

యముడు పలికెను— పాపభారంతో నిండిన మనుష్యులు నా నగరానికి ఎలా వస్తారు? రేవా (నర్మదా)లో ఒక్కసారి స్నానం చేసినంత మాత్రాన వైష్ణవ పదం, అనగా విష్ణులోకం, లభిస్తుంది.

Verse 7

समर्था ये न पश्यन्ति रेवां पुण्यजलां शुभाम् । जात्यन्धैस्ते समा ज्ञेया मृतैः पङ्गुभिरेव वा

సమర్థులై ఉండి కూడా పుణ్యజలమయమైన శుభ రేవా (నర్మదా)ను దర్శించని వారు జన్మాంధులతో సమానమని తెలుసుకొనవలెను—లేదా మృతులతో, లేదా కుంటివారితో సమానము.

Verse 8

समर्था ये न पश्यन्ति रेवां पुण्यजलां नदीम् । एतस्मात्कारणाद्राजन्हसितो लोकशासनः

ఓ రాజా, సామర్థ్యమున్నవారైనా పుణ్యజలమయమైన రేవా నదిని దర్శించకపోవుటవలన లోకశాసకుడైన యముడు నవ్వెను।

Verse 9

स्थापयित्वा यमस्तत्र देवं स्वर्गं जगाम ह । यमहासेश्वरे राजञ्जितक्रोधो जितेन्द्रियः

అక్కడ దేవుని ప్రతిష్ఠించి యముడు స్వర్గానికి వెళ్లెను. ఓ రాజా, యమ-హాసేశ్వరంలో ఆయన క్రోధాన్ని జయించి ఇంద్రియాలను నియంత్రించినవాడు।

Verse 10

विशेषाच्चाश्विने मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । उपोष्य परया भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

ప్రత్యేకంగా ఆశ్విన మాసం కృష్ణపక్ష చతుర్దశిన పరమభక్తితో ఉపవాసం చేస్తే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 11

रात्रौ जागरणं कुर्याद्दीपं देवस्य बोधयेत् । घृतेन चैव राजेन्द्र शृणु तत्रास्ति यत्फलम्

రాత్రి జాగరణం చేయాలి; నెయ్యితో దీపం వెలిగించి దేవుని బోధింపవలెను. ఓ రాజేంద్రా, అక్కడ కలిగే ఫలాన్ని వినుము।

Verse 12

मुच्यते पातकैः सर्वैरगम्यागमनोद्भवैः । अभक्ष्यभक्षणोद्भूतैरपेयापेयजैरपि

నిషిద్ధ సంగమం వల్ల, భక్షించరాని దానిని భక్షించడం వల్ల, త్రాగరాని దానిని త్రాగడం వల్ల కలిగిన—అటువంటి సమస్త పాతకాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు।

Verse 13

अवाह्यवाहिते यत्स्याददोह्यादोहने यथा । स्नानमात्रेण तस्यैवं यान्ति पापान्यनेकधा

మోయరానిదాన్ని మోయించుటలో, దోహించరానిదాన్ని దోహించుటలో దోషం ఉన్నట్లే—ఆ పవిత్ర తీర్థజలంలో కేవలం స్నానం చేసిన మాత్రాన పాపాలు అనేక విధాలుగా తొలగిపోతాయి।

Verse 14

यमलोकं न वीक्षेत मनुजः स कदाचन । पित्ःणां परमं गुह्यमिदं भूमौ नरेश्वर

అటువంటి మనిషి ఎప్పటికీ యమలోకాన్ని దర్శించడు। ఓ నరేశ్వరా, భూమిపై ఇది పితృదేవతల పరమ గూఢ రహస్యం।

Verse 15

ददतामक्षयं सर्वं यमहास्ये न संशयः । अमावास्यां जितक्रोधो यस्तु पूजयते द्विजान्

దానం చేసేవారి సమస్త పుణ్యం యమద్వారమున కూడా అక్షయమవుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు। అమావాస్యనాడు క్రోధాన్ని జయించి ద్విజులను (బ్రాహ్మణులను) పూజించి సత్కరించేవాడు అవ్యయ ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 16

हिरण्यभूमिदानेन तिलदानेन भूयसा । कृष्णाजिनप्रदानेन तिलधेनुप्रदानतः

సువర్ణం, భూమి దానముచేత; విస్తారమైన నువ్వుల దానముచేత; కృష్ణాజిన (నల్ల జింక చర్మం) సమర్పణచేత; అలాగే తిలధేనుదానముచేత పుణ్యం మహత్తుగా వృద్ధి చెందుతుంది।

Verse 17

विधानोक्तद्विजाग्र्याय ये प्रदास्यन्ति भक्तितः । हयं वा कुंजरं वाथ धूर्वहौ सीरसंयुतौ

విధి ప్రకారం ఉత్తమ ద్విజునికి (బ్రాహ్మణునికి) భక్తితో దానం చేసేవారు—గుర్రమైనా, ఏనుగైనా, లేదా నాగలితో కట్టబడ్డ జత ఎద్దులైనా—వారి దానం మహాపుణ్యకరం అవుతుంది।

Verse 18

कन्यां वसुमतीं गां च महिषीं वा पयस्विनीम् । ददते ये नृपश्रेष्ठ नोपसर्पन्ति ते यमम्

హే నృపశ్రేష్ఠా! కన్యాదానం, భూదానం, గోదానం లేదా పాలు ఇచ్చే మహిషీదానం చేసే వారు యముని సమీపించరు।

Verse 19

यमोऽपि भवति प्रीतः प्रतिजन्म युधिष्ठिर । यमस्य वाहो महिषो महिष्यस्तस्य मातरः

హే యుధిష్ఠిరా! జన్మ జన్మాంతరాలలో యముడుకూడా ప్రసన్నుడవుతాడు. మహిషం యముని వాహనం; మహిషీలు అతని మాతృసమానంగా పూజ్యులు।

Verse 20

तासां दानप्रभावेण यमः प्रीतो भवेद्ध्रुवम् । नासौ यममवाप्नोति यदि पापैः समावृतः

ఆ మహిషీల దానప్రభావంతో యముడు నిశ్చయంగా ప్రసన్నుడవుతాడు. పాపాలతో కప్పబడ్డవాడైనా యముని పట్టు లోనికి రాడు।

Verse 21

एतस्मात्कारणादत्र महिषीदानमुत्तमम् । तस्याः शृङ्गे जलं कार्यं धूम्रवस्त्रानुवेष्टिता

ఈ కారణంగా ఇక్కడ మహిషీదానం ఉత్తమమని చెప్పబడింది. ఆమె కొమ్ముపై నీరు ఉంచి, ధూమ్రవర్ణ వస్త్రంతో చుట్టాలి।

Verse 22

आयसस्य खुराः कार्यास्ताम्रपृष्ठाः सुभूषिताः । लवणाचलं पूर्वस्यामाग्नेय्यां गुडपर्वतम्

ఆమె ఖురాలు ఇనుముతో చేయాలి, వెన్ను తామ్రపూతతో ముస్తాబు చేసి సుభూషితం చేయాలి. తూర్పున ‘లవణాచలం’, ఆగ్నేయంలో ‘గుడపర్వతం’ ఉంచాలి।

Verse 23

कार्पासं याम्यभागं तु नवनीतं तु नैरृते । पश्चिमे सप्तधान्यानि वायव्ये तंदुलाः स्मृताः

దక్షిణ దిశలో కార్పాసము (పత్తి) ఉంచవలెను; నైరృత దిశలో నవనీతము (వెన్న) పెట్టవలెను. పశ్చిమంలో సప్తధాన్యములు, వాయవ్యంలో తండులములు (బియ్యం) విధేయము.

Verse 24

सौम्ये तु काञ्चनं दद्यादीशाने घृतमेव च । प्रदद्याद्यमराजो मे प्रीयतामित्युदीरयन्

సౌమ్య దిశలో (ఉత్తరంలో) కాంచనము (బంగారం) దానమిచ్చి, ఈశాన దిశలో ఘృతమును కూడా ఇవ్వాలి. దాత ‘యమరాజుడు నాపై ప్రసన్నుడగుగాక’ అని ఉచ్చరిస్తూ దానం చేయాలి.

Verse 25

इत्युच्चार्य द्विजस्याग्रे यमलोकं महाभयम् । असिपत्त्रवनं घोरं यमचुल्ली सुदारुणा

ఇట్లు ఉచ్చరించి మహానుభావ ద్విజుని సమక్షంలో అతడు మహాభయంకరమైన యమలోకాన్ని వర్ణించాడు—భయానక అసిపత్త్రవనం మరియు అత్యంత క్రూరమైన యమచుల్లీ (యమభట్టి).

Verse 26

रौद्रा वैतरणी चैव कुम्भीपाको भयावहः । कालसूत्रो महाभीमस्तथा यमलपर्वतौ

రౌద్ర, వైతరణీ, భయంకర కుంభీపాక, అత్యంత భీషణమైన కాలసూత్రము, అలాగే యమలోక పర్వతములు—ఇవన్నీ అక్కడ ఉన్నాయి.

Verse 27

क्रकचं तैलयन्त्रं च श्वानो गृध्राः सुदारुणाः । निरुच्छ्वासा महानादा भैरवो रौरवस्तथा

అక్కడ క్రకచము (ఆరి) మరియు తైలయంత్రము (నూనె-కొల్హు) వంటి యాతనలు, అత్యంత క్రూరమైన కుక్కలు, గద్దలు ఉన్నాయి. అలాగే నిరుచ్ఛ్వాస, మహానాద, భైరవ, రౌరవములు కూడా ఉన్నాయి.

Verse 28

एते घोरा याम्यलोके श्रूयन्ते द्विजसत्तम । त्वत्प्रसादेन ते सोम्यास्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! యమలోకంలో ఇవి ఘోరమని వినబడును; కాని మీ ప్రసాదముచేత, ఈ తీర్థ ప్రభావముచేత అవి సౌమ్యమై భయంకరముగా ఉండవు।

Verse 29

दानस्यास्य प्रभावेण यमराजप्रसादतः । नरकेऽहं न यास्यामि द्विज जन्मनि जन्मनि

ఈ దాన ప్రభావముచేత, యమరాజుని ప్రసాదముచేత, హే ద్విజా! నేను జన్మ జన్మకు నరకమునకు పోను।

Verse 30

यमहास्यस्य चाख्यानमिदं शृण्वन्ति ये नराः । तेऽपि पापविनिर्मुक्ता न पश्यन्ति यमालयम्

‘యమహాస్య’మనే ఈ ఆఖ్యానాన్ని ఎవరు వినుదురో, వారు కూడా పాపవిముక్తులై యమాలయాన్ని చూడరు।