Adhyaya 55

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । माहात्म्यं तीर्थजं दृष्ट्वा चित्रसेनो नरेश्वरः । किं चकार क्व वा वासं किमाहारो बभूव ह

ఉత్తానపాదుడు పలికెను— తీర్థజన్యమైన మహాత్మ్యాన్ని చూచి నరేశ్వరుడు చిత్రసేనుడు ఏమి చేసెను? ఎక్కడ నివసించెను, ఏ ఆహారముతో జీవించెను?

Verse 2

ईश्वर उवाच । भृगुतुङ्गं समारुह्य ऐशानीं दिशमाश्रितः । तपश्चचार विपुलं कुण्डे तत्र नृपोत्तमः

ఈశ్వరుడు పలికెను— భృగుతుంగమును అధిరోహించి, ఈశాన దిశను ఆశ్రయించి, ఆ నృపోత్తముడు అక్కడ కుండమునందు విస్తారమైన తపస్సు చేసెను.

Verse 3

सर्वान् देवान् हृदि ध्यात्वा ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् । विचिक्षेप यदात्मानं प्रत्यक्षौ रुद्रकेशवौ । करे गृहीत्वा राजानं रुद्रो वचनमब्रवीत्

హృదయంలో బ్రహ్మా, విష్ణు, మహేశ్వరులతో కూడిన సమస్త దేవతలను ధ్యానించి, అతడు దేహత్యాగానికి సిద్ధపడిన వేళ రుద్రుడు మరియు కేశవుడు ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిచ్చారు. రుద్రుడు రాజును చేతిపట్టి ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 4

ईश्वर उवाच । प्राणत्यागं महाराज मा काले त्वं कृथा वृथा । अद्याप्यसि युवा त्वं वै न युक्तं मरणं तव

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ మహారాజా, కాలానికి ముందే ప్రాణత్యాగం చేయకు; వ్యర్థంగా అలా చేయవద్దు. నీవు ఇంకా యువకుడవు; నీకు మరణం యుక్తం కాదు.

Verse 5

स्वस्थानं गच्छ शीघ्रं त्वं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् । कुरु निष्कण्टकं राज्यं नाके शक्र इवापरः

నీవు త్వరగా నీ స్వస్థానానికి వెళ్ళు. నీవు యథార్థంగా కోరిన భోగాలను అనుభవించు; మరియు స్వర్గంలో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) వలె, కంటకరహితమైన (నిర్విఘ్న) రాజ్యాన్ని స్థాపించు.

Verse 6

चित्रसेन उवाच । न राज्यं कामये देव न पुत्रान्न च बान्धवान् । न भार्यां न च कोशं च न गजान्न तुरंगमान्

చిత్రసేనుడు పలికెను—ఓ దేవా, నాకు రాజ్యం కావదు; కుమారులు కావరు, బంధువులు కూడా కావరు; భార్య కావదు, ఖజానా కావదు; ఏనుగులు కావు, గుర్రాలు కావు.

Verse 7

मुञ्च मुञ्च महादेव मा विघ्नः क्रियतां मम । स्वर्गप्राप्तिर्ममाद्यैव त्वत्प्रसादान्महेश्वर

నన్ను విడిచిపెట్టు, విడిచిపెట్టు, ఓ మహాదేవా; నాకు ఏ విఘ్నమూ కలగనీయకు. ఓ మహేశ్వరా, నీ ప్రసాదంతో నేడు నేనే స్వర్గప్రాప్తి పొందుదును గాక.

Verse 8

ईश्वर उवाच । यस्याग्रतो भवेद्ब्रह्मा विष्णुः शम्भुस्तथैव च । स्वर्गेण तस्य किं कार्यं स गतः किं करिष्यति

ఈశ్వరుడు పలికెను—యస్య సమక్షంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, శంభు ప్రత్యక్షంగా ఉన్నారో, అతనికి స్వర్గం ఎందుకు? అక్కడికి వెళ్లి అతడు నిజంగా ఏమి సాధించగలడు?

Verse 9

तुष्टा वयं त्रयो देवा वृणीष्व वरमुत्तमम् । यथेप्सितं महाराज सत्यमेतदसंशयम्

మేము ముగ్గురు దేవులు సంతోషించాము. ఓ మహారాజా, ఉత్తమ వరాన్ని కోరుకో; నీకు ఏది ఇష్టమో అది నిస్సందేహంగా సత్యమై నెరవేరును.

Verse 10

चित्रसेन उवाच । यदि तुष्टास्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । अद्यप्रभृति युष्माभिः स्थातव्यमिह सर्वदा

చిత్రసేనుడు పలికెను—బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ఈ ముగ్గురు దేవులు నిజంగా ప్రసన్నులైతే, ఈ రోజు నుంచే మీరు ఇక్కడ ఎల్లప్పుడూ నివసించాలి.

Verse 11

गयाशिरो यथा पुण्यं कृतं युष्माभिरेव च । तथैवेदं प्रकर्तव्यं शूलभेदं च पावनम्

మీరు స్వయంగా గయాశిరస్సును పుణ్యప్రదంగా చేసినట్లే, ఈ పవిత్ర స్థలం ‘శూలభేదం’ను కూడా తీర్థంగా స్థాపించాలి.

Verse 12

यत्रयत्र स्थिता यूयं तत्रतत्र वसाम्यहम् । गणानां चैव सर्वेषामाधिपत्यमथास्तु मे

మీరు ఎక్కడెక్కడ నివసిస్తారో అక్కడక్కడ నేను కూడా నివసిస్తాను; అలాగే సమస్త గణాలపై అధిపత్యం నాకు లభించుగాక.

Verse 13

ईश्वर उवाच । अद्यप्रभृति तिष्ठामः शूलभेदे नरेश्वर । त्रिकालां हि त्रयो देवाः कलांशेन वसामहे

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ నరేశ్వరా! ఈ నాటినుంచి మేము శూలభేదంలో నివసించెదము. త్రికాలములందు ముగ్గురు దేవతలు తమ తమ అంసముతో ఇక్కడ వసించుచున్నారు.

Verse 14

नन्दिसंज्ञो गणाधीशो भविष्यति भवान्ध्रुवम् । मत्समीपे तु भवत आदौ पूजा भविष्यति

నీవు నిశ్చయంగా ‘నంది’ అనే గణాధీశుడవగుదువు. మరియు నా సన్నిధిలో నీ పూజ మొదటగా నిర్వహింపబడును.

Verse 15

प्रक्षिप्य तानि चास्थीनि यत्र दीर्घतपा ययौ । सकुटुम्बो विमानस्थः स्वर्गतस्त्वं तथा कुरु

ఆ ఎముకలను దీర్ఘతపా వెళ్లిన స్థలంలో నিক্ষేపించుము. అప్పుడు నీవు కూడా కుటుంబసహితంగా దివ్యవిమానారూఢుడై స్వర్గాన్ని పొందుదువు—అట్లే చేయుము.

Verse 16

एवं देवा वरं दत्त्वा चित्रसेनाय पार्थिव । कुण्डमूर्धनि याम्यायां त्रयो देवास्तदा स्थिताः

ఇట్లు, ఓ పార్థివా! దేవతలు చిత్రసేనునికి వరమిచ్చి, ఆపై కుండమున శిరోభాగంలో దక్షిణదిశవైపు ముగ్గురు దేవతలు స్థిరపడిరి.

Verse 17

परस्परं वदन्त्येवं पुण्यतीर्थमिदं परम् । यथा हि गयाशिरः पुण्यं पूर्वमेव पठ्यते । तथा रेवातटे पुण्यं शूलभेदं न संशयः

వారు పరస్పరం ఇలా పలికిరి—‘ఇది పరమ పుణ్యతీర్థము. గయాశిరము పూర్వమే పుణ్యప్రదమని ప్రసిద్ధమైనట్లే, రేవాతీరమున శూలభేదమును పుణ్యప్రదమని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు.’

Verse 18

ईश्वर उवाच । इदं तीर्थं तथा पुण्यं यथा पुण्यं गयाशिरः । सकृत्पिण्डोदकेनैव नरो निर्मलतां व्रजेत्

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఈ తీర్థం పుణ్యవంతమైన గయాశిరస్సుతో సమానంగా మహాపుణ్యదాయకము. ఇక్కడ ఒక్కసారి పిండం మరియు ఉదకము అర్పించినచో నరుడు నిర్మలతను పొందును.

Verse 19

एकं गयाशिरो मुक्त्वा सर्वतीर्थानि भूपते । शूलभेदस्य तीर्थस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

ఓ భూపతే! గయాశిరస్సును తప్పించి ఇతర సమస్త తీర్థములు శూలభేద తీర్థపు పుణ్యంలోని పదహారవ భాగానికీ సమానముకావు.

Verse 20

कुण्डमुदीच्यां याम्यायां दशहस्तप्रमाणतः । रौद्रवारुणकाष्ठायां प्रमाणं चैकविंशति

ఈ కుండము ఉత్తర దిశలోను దక్షిణ దిశలోను పది పది హస్తముల పరిమాణముగలది; రౌద్ర మరియు వారుణ దిశలలో దాని పరిమాణము ఇరవై ఒక హస్తములని చెప్పబడెను.

Verse 21

एतत्प्रमाणं तत्तीर्थं पिण्डदानादिकर्मसु । नाधर्मनिरता दातुं लभन्ते दानमत्र हि

పిండదానాది కర్మములలో ఆ తీర్థమునకు ఇదే పరిమాణము. అధర్మనిరతులైనవారు ఇక్కడ దానఫలమును పొందరు; నిజముగా వారికి ఇక్కడ దానం ఫలించదు.

Verse 22

विष्णुस्तु पितृरूपेण ब्रह्मरूपी पितामहः । प्रपितामहो रुद्रोऽभूदेवं त्रिपुरुषाः स्थिताः

విష్ణువు పితృరూపముగా నిలిచియున్నాడు; బ్రహ్మ పితామహరూపముగా; రుద్రుడు ప్రపితామహుడుగా అవుతాడు—ఇట్లు మూడు పితృపురుషులు స్థాపితులై ఉన్నారు.

Verse 23

कदा पश्यति तीर्थं वै कदा नस्तारयिष्यति । इति प्रतीक्षां कुर्वन्ति पुत्राणां सततं नृप । शूलभेदे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा शूलधरं सकृत्

“అతడు ఎప్పుడు తీర్థాన్ని దర్శిస్తాడు? ఎప్పుడు మమ్మల్ని తరింపజేస్తాడు?” అని, ఓ రాజా, పితృదేవతలు తమ కుమారుల కోసం నిత్యం ఎదురుచూస్తారు. కానీ శూలభేదంలో స్నానం చేసి ఒక్కసారి అయినా శూలధారి శివుని దర్శించినవాడికి నిశ్చయంగా తరణం కలుగుతుంది.

Verse 24

नापुत्रो नाधनो रोगी सप्तजन्मसु जायते । एकविंशतिं पितुः पक्षे मातुश्वैवेकविंशतिम्

ఏడు జన్మల వరకు అతడు పుత్రహీనుడిగా గానీ, దరిద్రుడిగా గానీ, రోగిగా గానీ జన్మించడు. అతడు తండ్రి వంశంలో ఇరవై ఒక తరాలు, అలాగే తల్లి వంశంలో కూడా ఇరవై ఒక తరాలను తరింపజేస్తాడు.

Verse 25

भार्यापक्षे दशैवेह कुलान्येतानि तारयेत् । शूलभेदवने राजञ्छाकमूलफलैरपि

అలాగే భార్య పక్షంలో ఇక్కడ పది కులాలను కూడా అతడు తరింపజేస్తాడు. ఓ రాజా, శూలభేద వనంలో కూరలు, మూలాలు, ఫలాలు మాత్రమే భక్తితో సమర్పించినా అదే పుణ్యఫలం లభిస్తుంది.

Verse 26

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटीर्भवति भोजिता । पञ्चस्थानेषु यः श्राद्धं कुरुते भक्तिमान्नरः

ఒక బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టినట్లయితే కోటి మందికి భోజనం పెట్టిన ఫలమవుతుంది. ఐదు పవిత్ర స్థానాలలో భక్తితో శ్రాద్ధం చేసే భక్తిమంతునికి పుణ్యం అనేక రెట్లు వృద్ధి చెందుతుంది.

Verse 27

कुलानि प्रेतभूतानि सर्वाण्यपि हि तारयेत् । द्विजदेवप्रसादेन पितॄणां च प्रसादतः

ప్రేతస్థితికి పడిపోయిన అన్ని కులాలను కూడా అతడు తరింపజేస్తాడు. భూమిపై దేవతలైన బ్రాహ్మణుల కృపవల్ల, అలాగే పితృదేవతల ప్రసన్నతవల్ల ఇది సమస్తం సిద్ధమవుతుంది.

Verse 28

श्राद्धदो निवसेत्तत्र यत्र देवो महेश्वरः । स्युरात्मघातिनो ये च गोब्राह्मणहनाश्च ये

శ్రాద్ధకర్త దేవుడు మహేశ్వరుడు నివసించే చోటనే నివసించాలి. అక్కడ ఆత్మహత్య చేసినవారు, అలాగే గో-బ్రాహ్మణహంతకులైన ఘోరపాపులూ ఉంటారు.

Verse 29

दंष्ट्रिभिर्जलपाते च विद्युत्पातेषु ये मृताः । न येषामग्निसंस्कारो नाशौचं नोदकक्रिया

కాటు వేసే దంతజంతువుల వల్ల, నీటిలో పడి, లేదా మెరుపు పాతంతో మరణించినవారు—వారికి అగ్నిసంస్కారం జరగక, ఆశౌచం పాటించక, ఉదకక్రియ చేయకపోయినా—వారూ (ఇక్కడ పేర్కొనబడుతున్నారు)।

Verse 30

तत्र तीर्थे तु यस्तेषां श्राद्धं कुर्वीत भक्तितः । मोक्षावाप्तिर्भवेत्तेषां युगमेकं न संशयः

ఆ తీర్థంలో ఎవడు వారి కోసం భక్తితో శ్రాద్ధం చేస్తాడో, వారికి ఒక యుగంలోనే మోక్షప్రాప్తి కలుగుతుంది—సందేహం లేదు।

Verse 31

अज्ञानाद्यत्कृतं पापं बालभावाच्च यत्कृतम् । तत्सर्वं नाशयेत्पापं स्नानमात्रेण भूपते

ఓ భూపతే! అజ్ఞానంతో చేసిన పాపమూ, బాలభావంతో చేసిన దోషమూ—అక్కడ కేవలం స్నానమాత్రంతోనే అన్నీ నశిస్తాయి।

Verse 32

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । तथा पापोऽपि तत्तीर्थे स्नातो भवति निर्मलः

ఉతికేవాడు ఉతికితే వస్త్రం నిర్మలమయ్యేలా, ఆ తీర్థంలో స్నానం చేస్తే పాపియైనా నిర్మలుడవుతాడు।

Verse 33

संन्यासं कुरुते योऽत्र तीर्थे विधिसमन्वितम् । ध्यायन्नित्यं महादेवं स गच्छेत्परमं पदम्

ఈ తీర్థంలో విధివిధానాలతో సన్యాసం స్వీకరించి నిత్యం మహాదేవుని ధ్యానించువాడు పరమపదాన్ని పొందును।

Verse 34

क्रीडित्वा स यथाकामं स्वेच्छया शिवमन्दिरे । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जायतेऽसौ शुभे कुले

శివమందిరంలో స్వేచ్ఛగా యథాకామంగా విహరించిన తరువాత, అతడు వేద-వేదాంగ తత్త్వజ్ఞుడై శుభకులంలో జన్మిస్తాడు.

Verse 35

रूपवान्सुभगश्चैव सर्वव्याधिविवर्जितः । राजा वा राजपुत्रो वाचारसमन्वितः

అతడు రూపవంతుడూ సుభగుడూ అయి, సమస్త వ్యాధుల నుండి విముక్తుడవుతాడు—రాజుగానీ రాజకుమారుడుగానీ అయి, సదాచారసంపన్నుడవుతాడు.

Verse 36

एतत्ते कथितं राजंस्तीर्थस्य फलमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा मानवो नित्यं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ఓ రాజా, ఈ తీర్థపు ఉత్తమ ఫలాన్ని నీకు చెప్పితిని; దీనిని వినిన మనిషి నిత్యం సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 37

य इदं श्रावयेन्नित्यमाख्यानं द्विजपुंगवान् । श्राद्धे देवकुले वापि पठेत्पर्वणि पर्वणि

యే శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు ఈ ఆఖ్యానాన్ని నిత్యం శ్రవింపజేసి, శ్రాద్ధకర్మలో గానీ దేవాలయంలో గానీ ప్రతి పర్వదినంలో పఠిస్తాడో—

Verse 38

गीर्वाणास्तस्य तुष्यन्ति मनुष्याः पितृभिः सह । पठतां शृण्वतां चैव नश्यते सर्वपातकम्

అతనితో దేవగణులు సంతోషిస్తారు; మనుష్యులు కూడా పితృదేవతలతో కలిసి తృప్తి పొందుతారు. దీనిని పఠించువారికీ, శ్రవించువారికీ సమస్త పాపములు నశించును।

Verse 39

लिखित्वा तीर्थमाहात्म्यं ब्राह्मणेभ्यो ददाति यः । जातिस्मरत्वं लभते प्राप्नोत्यभिमतं फलम्

ఈ తీర్థమాహాత్మ్యాన్ని వ్రాసి బ్రాహ్మణులకు దానం చేయువాడు పూర్వజన్మస్మరణను పొందును; అభీష్ట ఫలమును కూడా పొందును।

Verse 40

रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदक्षरमन्वितम्

అవినాశి పవిత్ర అక్షరంతో అన్వితమైన పుణ్యం ఎంతకాలం ఉంటుందో, అంతకాలం అతడు రుద్రలోకంలో నివసించును।

Verse 55

। अध्याय

“అధ్యాయము”—ఇది అధ్యాయ సరిహద్దును సూచించే లేఖక-చిహ్నము।