Adhyaya 43

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र विमलेश्वरमुत्तमम् । तत्र देवशिला रम्या स्वयं देवैर्विनिर्मिता

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—హే రాజేంద్రా! అనంతరం నీవు ఉత్తమమైన విమలేశ్వర క్షేత్రానికి వెళ్లుము. అక్కడ దేవతలే స్వయంగా నిర్మించిన रम్యమైన ‘దేవశిల’ ఉంది।

Verse 2

तत्र स्नात्वा तु यो भक्त्या ब्राह्मणान्पूजयेन्नृप । स्वल्पेनापि हि दानेन तस्य चान्तो न विद्यते

హే నృపా! అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసి బ్రాహ్మణులను పూజించువాడు, స్వల్ప దానముతో కూడ అతనికి అనంత పుణ్యం కలుగుతుంది; దానికి అంతం లేదు।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कानि दानानि विप्रेन्द्र शस्तानि धरणीतले । यानि दत्त्वा नरो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే విప్రేంద్రా! భూమిపై ఏ ఏ దానాలు శ్రేష్ఠమని ప్రశంసింపబడుతున్నాయి? వాటిని భక్తితో ఇచ్చిన మనిషి సమస్త పాతకాల నుండి విముక్తుడవుతాడు?

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सुवर्णं रजतं ताम्रं मणिमौक्तिकमेव च । भूमिदानं च गोदानं मोचयत्पशुभान्नरम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—సువర్ణము, రజతము, తామ్రము, మణులు ముత్యములు, భూమిదానం మరియు గోదానం—ఇవి మనుష్యుని సంసారబంధముల నుండి విముక్తి కలిగించును।

Verse 5

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्कुरुते प्राणसंक्षयम् । रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदा भूतसम्प्लवम्

ఆ తీర్థంలో ఎవడైనా ప్రాణత్యాగం చేయునట్లయితే, భూతసంప్లవము (ప్రళయం) కలుగువరకు అతడు రుద్రలోకంలో నివసించును।

Verse 6

ततः पुष्करिणीं गच्छेत्सर्वपापक्षयंकरीम् । तत्र स्नात्वार्चयेद्देवं तेजोराशिं दिवाकरम्

అనంతరం సమస్త పాపక్షయకారిణి అయిన పుష్కరిణికి వెళ్లవలెను; అక్కడ స్నానము చేసి తేజోరాశి దేవుడు దివాకరుడు (సూర్యుడు)ను ఆరాధించవలెను।

Verse 7

ऋचमेकां जपेत्साम्नः सामवेदफलं लभेत् । यजुर्वेदस्य जपनादृग्वेदस्य तथैव च

సామగాన విధానంలో ఒక్క ఋచను జపించినా సామవేద ఫలము లభించును; యజుర్మంత్ర జపముచేత అలాగే ఋగ్వేద ఫలమును కూడా పొందును।

Verse 8

अक्षरं वा जपेन्मन्त्रं ध्यायमानो दिवाकरम् । आदित्यहृदयं जप्त्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

దివాకరుని ధ్యానించుచూ ఒక్క అక్షరమంత్రమైనను జపించవచ్చును; ఆదిత్యహృదయాన్ని జపించినవాడు సమస్త కిల్బిషముల (పాపదోషముల) నుండి విముక్తుడగును।

Verse 9

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा विधिना जपेद्द्विजान् । तस्य कोटिगुणं पुण्यं जायते नात्र संशयः

ఆ తీర్థంలో ఎవడు విధివిధానంగా స్నానం చేసి ద్విజుల సాన్నిధ్యంలో జపం చేస్తాడో, అతనికి కోటిగుణ పుణ్యం కలుగుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 10

अनाशकेनाग्निगत्या जले वा देहपातनात् । तस्मिंस्तीर्थे मृतो यस्तु स याति परमां गतिम्

ఉపవాసంతో ప్రాణత్యాగమో, అగ్నిలో ప్రవేశమో, లేదా జలంలో దేహత్యాగమో—ఆ తీర్థంలో ఎవడు మరణిస్తాడో, వాడు పరమగతిని పొందుతాడు।

Verse 11

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा नृपसत्तम । विहितं कर्म कुर्वाणः स गच्छेत्परमां गतिम्

హే నృపశ్రేష్ఠా! బ్రాహ్మణుడైనా, క్షత్రియుడైనా, వైశ్యుడైనా, శూద్రుడైనా—విధిగా నిర్దేశితమైన తన కర్తవ్యాన్ని ఆచరించేవాడు పరమగతిని పొందుతాడు।

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच । व्याधिं सत्त्वक्षयं मोहं ज्ञात्वा वर्णा द्विजोत्तम । पापेभ्यो विप्रमुच्यन्ते केन तत्साधनं वद

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—హే ద్విజోత్తమా! వివిధ వర్ణాలవారు వ్యాధి, సత్త్వక్షయం, మోహం అని తెలుసుకున్నప్పుడు, పాపాల నుండి ఏ ఉపాయంతో విముక్తి పొందుతారు? ఆ సాధనాన్ని చెప్పండి।

Verse 13

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तिलोदकी तिलस्नायी कामक्रोधविवर्जितः । ब्राह्मणोऽनशनैः प्राणांस्त्यजल्लभति सद्गतिम्

శ్రీమార్కండేయుడు అన్నాడు—తిలోదకంతో జీవనం సాగిస్తూ, తిలాలతో స్నానం చేస్తూ, కామక్రోధాలను విడిచిన బ్రాహ్మణుడు ఉపవాసంతో ప్రాణాలను విడిచి సద్గతిని పొందుతాడు।

Verse 14

सङ्ग्रामे सद्गतिं तात क्षत्रियो निधने लभेत् । तदभावान्महाप्राज्ञ सेवमानो लभेदिति

ఓ నాయనా! క్షత్రియుడు యుద్ధంలో మరణించడం ద్వారా సద్గతిని పొందుతాడు. ఓ మహాజ్ఞానీ! అది సాధ్యం కాకపోతే, సేవాభావంతో దానిని పొందవచ్చు.

Verse 15

व्याधिग्रहगृहीतो वा वृद्धो वा विकलेन्द्रियः । आत्मानं दाहयित्वाग्नौ विधिना सद्गतिं लभेत्

వ్యాధిగ్రస్తుడు, వృద్ధుడు లేదా ఇంద్రియాలు పనిచేయనివాడు, శాస్త్రోక్తంగా అగ్నిలో శరీరాన్ని త్యాగం చేసి సద్గతిని పొందవచ్చు.

Verse 16

वैश्योऽपि हि त्यजन्प्राणानेवं वै शुभभाग्भवेत् । जले वा शुद्धभावेन त्यक्त्वा प्राणाञ्छिवो भवेत्

వైశ్యుడు కూడా ఈ విధంగా ప్రాణత్యాగం చేస్తే శుభఫలాలను పొందుతాడు. లేదా, శుద్ధమైన మనస్సుతో నీటిలో ప్రాణాలను విడిచిపెట్టి శివసాయుజ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 17

शूद्रोऽपि द्विजशुश्रूषुस्तोषयित्वा महेश्वरम् । विमुच्य नान्यथा पापः पतते नरके ध्रुवम्

శూద్రుడు కూడా ద్విజులకు సేవ చేస్తూ, మహేశ్వరుని ప్రసన్నం చేసుకుని పాపవిముక్తుడవుతాడు. లేకపోతే పాపం తొలగదు మరియు తప్పక నరకంలో పడతాడు.

Verse 18

अथवा प्रणवाशक्तो द्विजेभ्यो गुरवे तथा । पञ्चाग्नौ शोषयेद्देहमापृच्छ्य द्विजसत्तमान्

లేదా ప్రణవనాదంలో (ఓంకారంలో) నిమగ్నమై, ద్విజులకు మరియు గురువుకు భక్తుడై, బ్రాహ్మణోత్తముల అనుమతితో పంచాగ్నుల మధ్య శరీరాన్ని కృశింపజేయాలి.

Verse 19

शान्तदान्तजितक्रोधाञ्छास्त्रयुक्तान् विचक्षणान् । तेषां चैवोपदेशेन करीषाग्निं प्रसाधयेत्

శాంతులు, దమనం గలవారు, క్రోధజయులు, శాస్త్రనిష్ఠులు, వివేకులు అయిన వారిని ఆశ్రయించి, వారి ఉపదేశంతో విధివిధానంగా కరీషాగ్నిని (గోమయాగ్ని) సిద్ధం చేయాలి।

Verse 20

एवं वर्णा यथात्वेन मूढाहङ्कारमोहिताः । पतन्ति नरके घोरे यथान्धो गिरिगह्वरे

ఇలా మూర్ఖ అహంకారమోహితులై కేవలం వర్ణాభిమానంలో చిక్కుకున్న వారు, అంధుడు పర్వత గర్భంలో పడినట్లే ఘోర నరకంలో పడిపోతారు।

Verse 21

ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तन्ते कामचारतः । कृमियोनिं प्रपद्यन्ते तेषां पिण्डो न च क्रिया

శాస్త్రవిధిని విసర్జించి కోరికల ప్రకారం స్వేచ్ఛాచారంగా నడిచేవారు కృమియోనిలో జన్మిస్తారు; వారికి పిండం లేదు, క్రియ కూడా లేదు।

Verse 22

श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं त्यक्त्वा यथेच्छाचारसेविनः । अष्टाविंशतिर्वै कोट्यो नरकाणां युधिष्ठिर

యుధిష్ఠిరా! శ్రుతి-స్మృతుల్లో చెప్పబడిన ధర్మాన్ని విడిచి స్వేచ్ఛాచారాన్ని అనుసరించేవారు ఇరవై ఎనిమిది కోట్లు నరకాలలో పడిపోతారు।

Verse 23

प्रत्येकं वा पतन्त्येते मग्ना नरकसागरे । दुर्लभं मानुषं जन्म बहुधर्मार्जितं नृप

హే నృపా! వీరందరూ ఒక్కొక్కరుగా నరకసాగరంలో మునిగి పడిపోతారు. మానవజన్మ దుర్లభం; అది అనేక ధర్మసంచయంతోనే లభిస్తుంది।

Verse 24

तल्लब्ध्वा मदमात्सर्यं यो वै त्यजति मानवः । संनियम्य सदात्मानं ज्ञानचक्षुर्नरो हि सः

ఆ దుర్లభమైన మానవజన్మను పొందినవాడు, గర్వం మరియు అసూయను నిజంగా విడిచిపెట్టి, తనను తాను నిత్యం నియమించి అంతఃశాసనంతో జీవిస్తే—అతడే జ్ఞానచక్షువు గల మనిషి.

Verse 25

अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानांजनशलाकया

అజ్ఞాన తిమిరంతో అంధుడైనవాని కన్ను, జ్ఞానాంజన శలాకతో ఉన్మీలితమై, చీకటి తొలగి ప్రకాశం కలుగుతుంది.

Verse 26

यस्य नोन्मीलितं चक्षुर्ज्ञेयो जात्यन्ध एव सः । एतत्ते कथितं सर्वं यत्पृष्टं नृपसत्तम

ఎవరి కన్ను ఇంకా ఉన్మీలితం కాలేదో, అతడు జన్మాంధుడని తెలుసుకోవాలి. ఓ రాజశ్రేష్ఠా, నీవు అడిగినదంతా నేను వివరించాను.

Verse 27

तथानिष्टतराणां हि रुद्रस्य वचनं यथा । नर्मदा सरितां श्रेष्ठा रुद्रदेहाद्विनिःसृता

అలాగే రుద్రుని వాక్యం అచంచలమైనది—అత్యంత అనిష్టుల పట్ల కూడా. నదులలో శ్రేష్ఠమైన నర్మదా రుద్రదేహం నుండే ప్రవహించింది.

Verse 28

तारयेत्सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च । सर्वदेवाधिदेवेन ईश्वरेण महात्मना

ఆమె (నర్మదా) స్థావర-చరములైన సమస్త భూతాలను తరింపజేస్తుంది; ఎందుకంటే మహాత్ముడైన, దేవతలకన్నా అధిదేవుడైన ఈశ్వరుని శక్తితో ఆమె పరిపుష్టి పొందింది.

Verse 29

लोकानां च हितार्थाय महापुण्यावतारिता । मानसं वाचिकं पापं स्नानान्नश्यति कर्मजम्

లోకాల హితార్థమై ఆమె పరమపుణ్యమయిగా అవతరించింది. ఆమెలో స్నానం చేయగానే కర్మజమైన మానసిక, వాచిక పాపాలు నశిస్తాయి.

Verse 30

रुद्रदेहाद्विनिष्क्रान्ता तेन पुण्यतमा हि सा । प्रातरुत्थाय यो नित्यं भूमिमाक्रम्य भक्तितः

రుద్రదేహం నుండి వెలువడినందున ఆమె నిజంగా అత్యంత పుణ్యమయి. ఎవడు నిత్యం ప్రాతఃకాలంలో లేచి భక్తితో భూమిపై అడుగుపెడతాడో…

Verse 31

एतन्मन्त्रं जपेत्तात स्नानस्य लभते फलम् । नमः पुण्यजले देवि नमः सागरगामिनि

హే తాత! ఈ మంత్రాన్ని జపించువాడు స్నానఫలాన్ని పొందుతాడు. హే పుణ్యజలరూపిణీ దేవీ, నీకు నమస్కారం; హే సాగరగామినీ, నీకు నమస్కారం.

Verse 32

नमोऽस्तु पापनिर्मोचे नमो देवि वरानने

హే పాపనిర్మోచినీ, నీకు నమస్కారం; హే వరాననే దేవీ, నీకు నమస్కారం.

Verse 33

नमोऽस्तु ते ऋषिवरसङ्घसेविते नमोऽस्तु ते त्रिनयनदेहनिःसृते । नमोऽस्तु ते सुकृतवतां सदा वरे नमोऽस्तु ते सततपवित्रपावनि

హే ఋషివరసంఘసేవితా, నీకు నమస్కారం. హే త్రినయనుడైన ప్రభువు దేహం నుండి నిష్క్రాంతా, నీకు నమస్కారం. హే సుకృతవంతులకు సదా వరదాయినీ, నీకు నమస్కారం. హే నిరంతరం పవిత్రం చేసే పావనీ, నీకు నమస్కారం.

Verse 43

। अध्याय

॥ అధ్యాయము ॥