
మార్కండేయుడు శిఖితీర్థమనే మహత్తర తీర్థాన్ని వర్ణిస్తాడు—ఇది ప్రధాన తీర్థం, ఉత్తమ ‘పంచాయతన’ ఆరాధనా-సంకులంగా ప్రసిద్ధి. అక్కడ హవ్యవాహనుడు (అగ్ని) తపస్సు చేసి ‘శిఖా’ను పొందడంతో ‘శిఖీ’గా పేరొందాడు; ‘శిఖా’తో సంబంధమైన ఉపనామంతో ‘శిఖాఖ్య’ శివసన్నిధిని (శివలింగాన్ని) స్థాపించాడు. ఆశ్వయుజ మాసంలో నిర్దిష్ట చంద్రకాలంలో యాత్రికుడు తీర్థానికి వెళ్లి నర్మదాజలంలో స్నానం చేసి, దేవ-ఋషి-పితృలకు తిలజలంతో తర్పణం చేయాలి; బ్రాహ్మణునికి స్వర్ణదానం చేసి, అగ్నిని సత్కరించి తృప్తిపరచాలి. అనంతరం సుగంధం, పుష్పమాలలు, ధూపంతో శివపూజ చేస్తే ఫలశ్రుతిగా రుద్రలోకప్రాప్తి—సూర్యవర్ణ విమానంలో అప్సరలతో కలిసి, గంధర్వుల స్తుతులతో—లభిస్తుంది; ఇహలోకంలో శత్రునాశం, తేజస్సు సిద్ధి కలుగుతాయి।
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं चान्यच्छिखितीर्थमनुत्तमम् । प्रधानं सर्वतीर्थानां पञ्चायतनमुत्तमम्
మార్కండేయుడు పలికెను—దాని వెంటనే ‘శిఖితీర్థం’ అనే మరొక అనుత్తమ తీర్థము ఉంది; అది సమస్త తీర్థములలో ప్రధానమై, ఉత్తమ పంచాయతన క్షేత్రము.
Verse 2
तत्र तीर्थे तपस्तप्त्वा शिखार्थं हव्यवाहनः । शिखां प्राप्य शिखी भूत्वा शिखाख्यं स्थापयञ्छिवम्
ఆ తీర్థమున హవ్యవాహనుడు (అగ్ని) శిఖను పొందుటకై తపస్సు చేసెను; శిఖను పొందిన తరువాత ‘శిఖీ’గా మారి, అక్కడ ‘శిఖాఖ్య’ అనే నామంతో శివుని ప్రతిష్ఠించెను।
Verse 3
प्रतिपच्छुक्लपक्षे या भवेदाश्वयुजे नृप । तदा तीर्थवरे गत्वा स्नात्वा वै नर्मदाजले
ఓ నృపా! ఆశ్వయుజ మాసములో శుక్లపక్ష ప్రతిపద వచ్చినప్పుడు, ఆ శ్రేష్ఠ తీర్థమునకు వెళ్లి నర్మదా జలములో నిశ్చయంగా స్నానము చేయవలెను।
Verse 4
देवानृषीन् पित्ःंश्चान्यांस्तर्पयेत्तिलवारिणा । हिरण्यं ब्राह्मणे दद्यात्संतर्प्य च हुताशनम्
నువ్వులు కలిపిన జలంతో దేవులు, ఋషులు, పితృదేవతలు మరియు ఇతరులకు తర్పణం చేయాలి. హుతాశనుడు (అగ్ని) తృప్తి చెందిన తరువాత బ్రాహ్మణునికి స్వర్ణదానం చేయాలి.
Verse 5
गन्धमाल्यैस्तथा धूपैस्ततः सम्पूजयेच्छिवम् । अनेन विधिनाभ्यर्च्य शिखितीर्थे महेश्वरम्
తర్వాత సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పమాలలు, ధూపంతో శివుని సమ్యకంగా పూజించాలి. ఈ విధానంతో శిఖితీర్థంలో మహేశ్వరుని అర్చించినవాడు ఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 6
विमानेनार्कवर्णेन ह्यप्सरोगणसंवृतः । गीयमानस्तु गन्धर्वैर्रुद्रलोकं स गच्छति
సూర్యవర్ణమైన విమానంలో, అప్సరాగణాలతో చుట్టుముట్టబడి, గంధర్వుల గానంతో స్తుతింపబడుతూ అతడు రుద్రలోకానికి వెళ్తాడు.
Verse 7
शत्रुक्षयमवाप्नोति तेजस्वी जायते भुवि
అతడు శత్రునాశాన్ని పొందుతాడు; భూమిపై తేజస్సుతో, శక్తిమంతుడిగా జన్మిస్తాడు/వికసిస్తాడు.
Verse 202
अध्यायः
అధ్యాయము (అధ్యాయ సూచిక).