Adhyaya 156
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 156

Adhyaya 156

మార్కండేయుడు రేవాతీరంలోని నర్మదా నదిపై ఉన్న శుక్లతీర్థాన్ని సర్వోత్తమమైన, అపూర్వమైన తీర్థంగా వర్ణిస్తాడు. దిశావైపు వాలిన భూమిపై, ఋషుల సంచారంతో పవిత్రమైన ఈ స్థలంలో స్నానం చేస్తే పాపక్షయం కలుగుతుందని—ధోబీ బట్టను శుభ్రం చేసినట్లే దోషాలు తొలగుతాయని చెప్పబడింది. ప్రత్యేకంగా వైశాఖంలో (కార్తీకంలో కూడా) కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు కైలాసం నుండి శివుడు ఉమతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చి, విధివిధాన స్నానానంతరం దర్శనమిస్తాడని పేర్కొంటుంది. బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రుడు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, యక్షులు, సిద్ధులు, విద్యాధరులు, నాగులు మొదలైన దివ్యపరివారాలు ఈ తీర్థపు పవిత్ర కర్మప్రవాహంలో భాగస్వాములవుతారు. రేవాజలంతో తర్పణం, అర్ఘ్యాదులు సమర్పిస్తే పితృదేవతలకు దీర్ఘకాల తృప్తి కలుగుతుందని చెబుతుంది. నెయ్యితో నానబెట్టిన దుప్పటి, యథాశక్తి స్వర్ణదానం, అలాగే పాదుకలు, ఛత్రం, శయ్య, ఆసనం, అన్నం, నీరు, ధాన్యాదుల దానాలు విధిగా చెప్పి, వాటి ఫలంగా శివలోక/రుద్రలోక ప్రాప్తి, ఒక తపోవ్రత సందర్భంలో వరుణపురి గతి కూడా పేర్కొంటుంది. మాసపూర్ణ ఉపవాసం, ప్రదక్షిణ (భూమి ప్రదక్షిణతో సమానం), వృషమోక్షం, యథాశక్తి అలంకృత కన్యాదానం, అలాగే రుద్రార్పిత ‘సుందర యుగళ’ పూజ జన్మజన్మాంతర వియోగ నివారణగా చెప్పబడింది. చివర ఫలశ్రుతి—భక్తితో వినితే సంతానం, ధనం లేదా మోక్షం వంటి ఇష్టసిద్ధి కలుగుతుందని ప్రకటిస్తుంది.

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नास्ति लोकेषु तत्तीर्थं पृथिव्यां यन्नरेश्वर । शुक्लतीर्थेन सदृशमुपमानेन गीयते

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ నరేశ్వరా, లోకాలలో గాని భూమిపై గాని శుక్లతీర్థానికి సమానమని ఏ ఉపమానంతోనైనా కీర్తింపబడే తీర్థం లేదు।

Verse 2

शुक्लतीर्थं महातीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम् । प्रागुदक्प्रवणे देशे मुनिसङ्घनिषेवितम्

శుక్లతీర్థం నర్మదానదిలో స్థితమైన మహాతీర్థము; తూర్పు మరియు ఉత్తర దిశలకు వాలిన దేశంలో మునిసంఘములచే సేవింపబడుచున్నది।

Verse 3

वैशाखे च तथा मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । कैलासादुमया सार्द्धं स्वयमायाति शङ्करः

వైశాఖ మాసంలో కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు కైలాసం నుండి ఉమాదేవితో కలిసి స్వయంగా శంకరుడు వస్తాడు।

Verse 4

मध्याह्नसमये स्नात्वा पश्यत्यात्मानमात्मना । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसहितः शुक्लतीर्थे समाहितः

మధ్యాహ్న సమయంలో స్నానం చేసి, ఆత్మచేత ఆత్మను దర్శిస్తాడు; బ్రహ్మ-విష్ణు-ఇంద్రులతో కలిసి శుక్లతీర్థంలో ధ్యాననిష్ఠగా ఉంటాడు।

Verse 5

कार्त्तिक्यां तु विशेषेण वैशाख्यां च नरोत्तम । ब्रह्मविष्णुमहादेवान् स्नात्वा पश्यति तद्दिने

ఓ నరోత్తమా! ముఖ్యంగా కార్తీక మాసంలోను, అలాగే వైశాఖంలోను, ఆ దినం స్నానం చేసినవాడు బ్రహ్మ-విష్ణు-మహాదేవులను దర్శిస్తాడు।

Verse 6

देवराजः सुरैः सार्द्धं वायुमार्गव्यवस्थितः । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा पश्यति शङ्करम्

దేవరాజైన ఇంద్రుడు దేవతలతో కలిసి వాయుమార్గంలో నిలిచి, కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు స్నానం చేసి శంకరుని దర్శిస్తాడు।

Verse 7

गन्धर्वाप्सरसो यक्षाः सिद्धविद्याधरोरगाः । तद्दिने तेऽपि देवेशं दृष्ट्वा मुञ्चन्ति किल्बिषम्

గంధర్వులు, అప్సరసలు, యక్షులు, సిద్ధులు, విద్యాధరులు, నాగులు కూడా—ఆ దినం దేవేశుని దర్శించి పాపకల్మషాన్ని విడిచిపెడతారు।

Verse 8

अर्धयोजनविस्तारं तदर्द्धेनैव चायतम् । शुक्लतीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम्

శుక్లతీర్థం అర్ధయోజన విస్తారముగా ఉండి, దాని పొడవు దాని అర్ధమే. ఇది మహాపుణ్యప్రదం, మహాపాతకనాశకము.

Verse 9

यत्र स्थितैः प्रदृश्यन्ते वृक्षाग्राणि नरोत्तमैः । तत्र स्थिता महापापैर्मुच्यन्ते पूर्वसंचितैः

హే నరోత్తమా! ఎక్కడ నిలిచినవారికి వృక్షశిఖరాలు కూడా దర్శనమిస్తాయో, ఆ స్థలంలో నివసించువాడు పూర్వసంచిత మహాపాపాల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 10

पापोपपातकैर्युक्तो नरः स्नात्वा प्रमुच्यते । उपार्जिता विनश्येत भ्रूणहत्यापि दुस्त्यजा

పాపములు మరియు ఉపపాతకములతో కూడిన మనిషి ఇక్కడ స్నానము చేసి విముక్తుడగును. స్వకర్మార్జితమైన, విడువుట కఠినమైన భ్రూణహత్యాపాపముకూడా నశించును.

Verse 11

यस्मात्तत्रैव देवेश उमया सह तिष्ठति । वैशाख्यां च विशेषेण कैलासादेति शङ्करः

ఎందుకంటే దేవేశ్వరుడు అక్కడే ఉమాతో సహ నివసించుచున్నాడు; మరియు విశేషంగా వైశాఖమాసంలో శంకరుడు కైలాసం నుండి అక్కడికి వచ్చుచున్నాడు.

Verse 12

तेन तीर्थं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम् । कथितं ब्रह्मणा पूर्वं मया तव तथा नृप

అందువలన ఈ తీర్థం మహాపుణ్యప్రదము, సర్వపాతకనాశకము. ఇది పూర్వం బ్రహ్మదేవుడు ప్రకటించాడు; హే నృపా, అదే నేను కూడా నీకు తెలిపితిని.

Verse 13

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । तथा तत्र वपुःस्नानं पुरुषस्य भवेच्छुचि

ఉతికేవాడు ఉతికిన వస్త్రం ఎలా నిర్మలమవుతుందో, అలాగే అక్కడ దేహస్నానం చేసిన పురుషుడు శుచిగా అవుతాడు।

Verse 14

पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा पुष्टानि मानवः । अहोरात्रोषितो भूत्वा शुक्लतीर्थे व्यपोहति

మునుపటి వయసులో పాపాలు చేసి వాటిని పెంచుకున్న మనిషి, శుక్లతీర్థంలో ఒక పగలు ఒక రాత్రి నివసిస్తే అవి తొలగిపోతాయి।

Verse 15

शुक्लतीर्थे महाराज राकां रेवाजलाञ्जलिम् । कल्पकोटिसहस्राणि दत्त्वा स्युः पितरः शिवाः

మహారాజా! శుక్లతీర్థంలో పౌర్ణమి రాత్రి రేవా (నర్మదా) జలాన్ని అంజలిగా అర్పిస్తే, వేల కోట్ల కల్పాల దానఫలంలా పితృదేవతలు తృప్తి పొంది శివసమాన మంగళమయులవుతారు।

Verse 16

न माता न पिता बन्धुः पतनं नरकार्णवे । उद्धरन्ति यथा पुण्यं शुक्लतीर्थे नरेश्वर

నరేశ్వరా! నరకసముద్రంలో మునిగిపోతున్నవానిని తల్లి గానీ తండ్రి గానీ బంధువులు గానీ రక్షించలేరు; శుక్లతీర్థంలో పొందిన పుణ్యమే అతనిని అలా పైకి లేపుతుంది।

Verse 17

तपसा ब्रह्मचर्येण न तां गच्छन्ति सद्गतिम् । शुक्लतीर्थे मृतो जन्तुर्देहत्यागेन यां लभेत्

తపస్సుతోనూ బ్రహ్మచర్యంతోనూ ప్రజలు ఆ సమానమైన సద్గతిని పొందరు; శుక్లతీర్థంలో దేహత్యాగం చేసి మరణించిన జీవి పొందే గతి అపూర్వం।

Verse 18

कार्त्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । घृतेन स्नापयेद्देवमुपोष्य प्रयतो नरः

కార్తీకమాస కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు వ్రతధారి మనిషి ఉపవాసముండి, భక్తితో నూనెగీతో దేవునికి అభిషేకం చేయవలెను।

Verse 19

स्नात्वा प्रभाते रेवायां दद्यात्सघृतकम्बलम् । सहिरण्यं यथाशक्ति देवमुद्दिश्य शङ्करं

ఉదయాన్నే రేవానదిలో స్నానం చేసి, తన శక్తి మేరకు నెయ్యితో కూడిన దుప్పటి మరియు బంగారాన్ని శంకర దేవుని ఉద్దేశించి దానం చేయాలి।

Verse 20

देवस्य पूरणं कुर्याद्घृतेन घृतकम्बलम् । स गच्छति महातेजाः शिवलोकं मृतो नरः

దేవునికి విధించిన పూరణాన్ని చేయాలి—నెయ్యితో నిండిన ఘృతకంబళాన్ని సమర్పించాలి; అట్టి మహాతేజస్సుగల వాడు మరణానంతరం శివలోకానికి చేరును।

Verse 21

एकविंशकुलोपेतो यावदाभूतसम्प्लवम् । शुक्लतीर्थे नरः स्नात्वा ह्युमां रुद्रं च योऽर्चयेत्

శుక్లతీర్థంలో స్నానం చేసి ఉమా-రుద్రులను ఆరాధించువాడు ఇరవై ఒక తరముల పుణ్యంతో యుక్తుడై, ఆ పుణ్యం ప్రళయాంతం వరకు నిలుచును।

Verse 22

गन्धपुष्पादिधूपैश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत् । मासोपवासं यः कुर्यात्तत्र तीर्थे नरेश्वर

సుగంధాలు, పుష్పాలు, ధూపాదులతో పూజిస్తే అతడు అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని పొందును. ఓ నరేశ్వరా, ఆ తీర్థంలో నెలరోజుల ఉపవాసం చేయువాడు అట్టి పుణ్యాన్ని పొందును।

Verse 23

मुच्यते स महत्पापैः सप्तजन्मसुसंचितैः । उष्ट्रीक्षीरमविक्षीरं नवश्राद्धे च भोजनम्

అతడు ఏడు జన్మలలో కూడబెట్టిన మహాపాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు—ఉష్ట్రీక్షీరము, అవిక్షీరము సేవించడం, అలాగే ‘నవశ్రాద్ధ’ంలో భోజనం చేయడం వంటి పాపాల నుండి।

Verse 24

वृषलीगमनं चैव तथाभक्ष्यस्य भक्षणम् । अविक्रयेऽनृते पापं माहिषेऽयाज्ययाजके

వృషలీతో గమనం, అభక్ష్యభక్షణం, మోసపు వ్యాపారం మరియు అసత్యం వల్ల కలిగే పాపం, అలాగే మహిషియాగం మరియు అయాజ్యునికి యాజకత్వం వహించే దోషాలు—ఇవన్నీ నుండి శుద్ధి కలుగుతుంది।

Verse 25

वार्द्धुष्ये पङ्क्तिगरदे देवब्राह्मणदूषके । एवमादीनि पापानि तथान्यान्यपि भारत

హే భారతా! జీవికా-సమృద్ధి విషయంలో హాని చేయుట, పంక్తిగరదం (భోజనపంక్తిని కలుషితం చేయుట), దేవబ్రాహ్మణదూషణం—ఇలాంటి మరియు ఇతర అనేక పాపాలు ఇక్కడ పేర్కొనబడ్డాయి।

Verse 26

चान्द्रायणेन नश्यन्ति शुक्लतीर्थे न संशयः । शुक्लतीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

శుక్లతీర్థంలో చాంద్రాయణ వ్రతం చేత అవి (పాపాలు) నశిస్తాయి—సందేహం లేదు. మరియు శుక్లతీర్థంలో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేసే వాడు—

Verse 27

तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति सुतर्पिताः । पादुकोपानहौ छत्रं शय्यामासनमेव च

అతని పితృదేవతలు సుతర్పితులై పన్నెండు సంవత్సరాలు తృప్తిగా ఉంటారు. (దానంగా) పాదుకలు-ఉపానహలు, ఛత్రం, శయ్య, ఆసనం కూడా ఇవ్వవచ్చు।

Verse 28

सुवर्णं धनधान्यं च श्राद्धं युक्तहलं तथा । अन्नं पानीयसंहितं तस्मिंस्तीर्थे ददन्ति ये

ఆ తీర్థంలో స్వర్ణం, ధనం-ధాన్యము దానం చేసి, శ్రాద్ధం ఆచరించి, జూకతో కూడిన నాగలిని, అలాగే నీటితో కూడిన అన్నదానాన్ని ఇచ్చువారు—

Verse 29

हृष्टाः पुष्टा मृता यान्ति शिवलोकं न संशयः । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या शिवमुद्दिश्य भारत

వారు హర్షితులై, పుష్టులై దేహం విడిచి, మరణానంతరం శివలోకానికి వెళ్తారు—సందేహం లేదు. ఓ భారతా, ఆ తీర్థంలో భక్తితో శివుని ఉద్దేశించి—

Verse 30

भिक्षामात्रं तथान्नं ये तेऽपि स्वर्यान्ति वै नराः । यज्विनां व्रतिनां चैव तत्र तीर्थनिवासिनाम्

కేవలం భిక్షామాత్రం, అలాగే అన్నం దానం చేసే పురుషులూ స్వర్గానికి వెళ్తారు. ముఖ్యంగా ఆ తీర్థంలో నివసించే యజ్ఞకర్తలు, వ్రతధారులకు—

Verse 31

अपि वालाग्रमात्रं हि दत्तं भवति चाक्षयम् । अग्निप्रवेशं यः कुर्याच्छुक्लतीर्थे समाहितः

వెంట్రుక చివరంత చిన్నదైన దానం చేసినా అది అక్షయమవుతుంది. మరియు ఏవాడు సమాహిత మనస్సుతో శుక్లతీర్థంలో అగ్నిప్రవేశం చేస్తాడో—

Verse 32

रागद्वेषविनिर्मुक्तो हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् । सर्वकामसुसम्पूर्णः स गच्छेद्वारुणं पुरम्

రాగద్వేషాల నుండి విముక్తుడై, హృదయంలో జనార్దనుని ధ్యానించి, సమస్త కామ్యఫలాలతో సంపూర్ణుడై, అతడు వరుణపురానికి వెళ్తాడు.

Verse 33

न रोगो न जरा तत्र यत्र देवोऽंभसां पतिः । अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर

జలాధిపతి దేవుడు వరుణుడు నివసించే చోట రోగమూ లేదు, జరా లేదు. ఓ యుధిష్ఠిరా, ఆ తీర్థంలో ఎవడు అనాశక వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాడో—

Verse 34

अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम् । अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले

అతని గతి తిరుగులేనిదిగా అవుతుంది—నిస్సందేహంగా రుద్రలోకంనుండి కూడా. అసహాయుడైనా స్వవశుడైనా, ఆ క్షేత్రమండలంలో ఉన్న ఏ జీవుడైనా—

Verse 35

मृतः स तु न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् । शुक्लतीर्थे तु यः कन्यां शक्त्या दद्यादलंकृताम्

అతడు మరణించిన తరువాత నిస్సందేహంగా రుద్రుని అనుచరుడవుతాడు. అలాగే శుక్లతీర్థంలో ఎవడు తన సామర్థ్యానుసారం అలంకరించిన కన్యను దానం చేస్తాడో—

Verse 36

विधिना यो नृपश्रेष्ठ कुरुते वृषमोक्षणम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं पुराणे रुद्रभाषितम्

ఓ నృపశ్రేష్ఠా, ఎవడు విధివిధానంగా వృషమోక్షణాన్ని చేస్తాడో, పురాణంలో రుద్రుడు చెప్పిన ఫలం ఏదో—అదే అతనికి లభిస్తుంది.

Verse 37

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप । यावन्तो रोमकूपाः स्युः सर्वाङ्गेषु पृथक्पृथक्

అది నేను ఇప్పుడు వివరిస్తాను; ఓ రాజా, ఏకాగ్రచిత్తంతో విను. శరీరంలోని అన్ని అవయవాల్లో విడివిడిగా ఉన్న రోమకూపాలు ఎంతెన్ని ఉంటాయో—

Verse 38

तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । शुक्लतीर्थे तु यद्दत्तं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः

అంతే వేల సంవత్సరాల పాటు అతడు రుద్రలోకంలో మహిమింపబడతాడు. అలాగే శుక్లతీర్థంలో చంద్రగ్రహణం లేదా సూర్యగ్రహణ సమయంలో ఇచ్చిన దానం…

Verse 39

वर्धते तद्गुणं तावद्दिनानि दश पञ्च च । शुक्लतीर्थे शुचिर्भूत्वा यः करोति प्रदक्षिणम्

అదే ప్రమాణంలో—పదిహేను రోజుల పాటు—ఆ పుణ్యం వృద్ధి చెందుతుంది. మరియు శుక్లతీర్థంలో శుచిగా మారి ఎవడు ప్రదక్షిణ చేస్తాడో…

Verse 40

पृथ्वी प्रदक्षिणा तेन कृता यत्तस्य तत्फलम् । शोभनं मिथुनं यस्तु रुद्रमुद्दिश्य पूजयेत्

అతనికి ఫలం, అతడు సమస్త భూమిని ప్రదక్షిణ చేసినట్లే ఉంటుంది. మరియు రుద్రుని ఉద్దేశించి శోభన మిథునం (యుగలార్పణ)ను పూజించేవాడు…

Verse 41

सप्त जन्मानि तस्यैव वियोगो न च वै क्वचित् । एतत्ते कथितं राजन् संक्षेपेण फलं महत्

అతనికి ఏడు జన్మల వరకు ఎప్పుడూ వియోగం కలగదు. ఓ రాజా, ఈ మహత్తర ఫలాన్ని నీకు సంక్షేపంగా చెప్పాను.

Verse 42

शुक्लतीर्थस्य यत्पुण्यं यथा देवाच्छ्रुतं मया । य इदं शृणुयाद्भक्त्या पुराणे विहितं फलम्

శుక్లతీర్థపు పుణ్యాన్ని నేను దేవుని నుండి యథావిధిగా విన్నాను; పురాణంలో విధించబడిన ఈ ఫలాన్ని ఎవడు భక్తితో వింటాడో…

Verse 43

स लभेन्नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं पुनः पुनः । पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्

అతడు నిశ్చయంగా పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు; సత్యం, సత్యం, మళ్లీ మళ్లీ. పుత్రార్థి పుత్రుని పొందుతాడు; ధనార్థి ధనాన్ని పొందుతాడు.

Verse 44

मोक्षार्थी लभते मोक्षं स्नानदानफलं महत्

మోక్షార్థి మోక్షాన్ని పొందుతాడు; అక్కడ స్నానం మరియు దానం యొక్క ఫలం మహత్తరమైనది.

Verse 156

। अध्याय

అధ్యాయము (అధ్యాయ శీర్షిక సూచిక).