Adhyaya 153

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं चान्यद्रवितीर्थमनुत्तमम् । यस्य संदर्शनादेव मुच्यन्ते पातकैर्नराः

మార్కండేయుడు పలికెను—దాని వెంటనే ‘రవితీర్థం’ అనే మరొక అనుత్తమ తీర్థం ఉంది; దాని దర్శనమాత్రంతోనే మనుష్యులు పాపాల నుండి విముక్తులవుతారు।

Verse 2

रवितीर्थे तु यः स्नात्वा नरः पश्यति भास्करम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं स्वयं देवेन तच्छृणु

రవితీర్థంలో ఎవడు స్నానం చేసి భాస్కరుని (సూర్యదేవుని) దర్శిస్తాడో, అతనికి స్వయంగా దేవుడు ప్రకటించిన ఫలాన్ని వినుము।

Verse 3

नान्धो न मूको बधिरः कुले भवति कश्चन । कुरूपः कुनखी वापि तस्य जन्मानि षोडश

అతని వంశంలో పదహారు జన్మల వరకు ఎవడూ అంధుడు, మూగవాడు, బధిరుడు కాడు; కురూపుడుగానీ, గోళ్ల వికృతిగానీ కలుగదు।

Verse 4

दद्रुचित्रककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिका । नश्यन्ति देवभक्तस्य षण्मासान्नात्र संशयः

దద్రు, చిత్రక (తెల్ల మచ్చలు), కుష్ఠం, మండల (వృత్తాకార దద్దుర్లు), విచర్చిక (ఎక్జిమా) — దేవభక్తునికి ఇవి ఆరు నెలల్లోనే నశిస్తాయి; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 5

चरितं तस्य देवस्य पुराणे यच्छ्रुतं मया । न तत्कथयितुं शक्यं संक्षेपेण नृपोत्तम

హే నృపోత్తమా, పురాణాలలో నేను విన్న ఆ దేవుని చరిత్రను సంక్షేపంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు।

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यद्दानं रविमुद्दिश्य दीयते । विधिना पात्रविप्राय तस्यान्तो नास्ति कर्हिचित्

ఆ తీర్థంలో విధిపూర్వకంగా పాత్రుడైన బ్రాహ్మణునికి రవి (సూర్యుడు)ని ఉద్దేశించి ఇచ్చే దానానికి పుణ్యఫలానికి ఎప్పటికీ అంతం ఉండదు।

Verse 7

अयने विषुवे चैव चन्द्रसूर्यग्रहे तथा । रवितीर्थे प्रदत्तानां दानानां फलमुत्तमम्

అయనాలు, విషువాలు మరియు చంద్ర-సూర్య గ్రహణకాలాల్లో రవితీర్థంలో ఇచ్చిన దానాలకు అత్యుత్తమ ఫలం కలుగుతుంది।

Verse 8

संक्रान्तौ यानि दानानि हव्यकव्यानि भारत । अपामिव समुद्रस्य तेषामन्तो न लभ्यते

ఓ భారతా! సంక్రాంతి సమయంలో చేయబడే దానాలు మరియు దేవతలకు, పితృదేవతలకు అర్పించే హవ్య-కవ్య కర్మల పుణ్యానికి సముద్రజల పరిమితి లేనట్లే కొలత లేదు।

Verse 9

येन येन यदा दत्तं येन येन यदा हुतम् । तस्य तस्य तदा काले सविता प्रतिदायकः

ఎవరు ఎప్పుడు ఏ దానం ఇచ్చినా, ఎప్పుడు ఏ హోమాహుతి సమర్పించినా—ఆ సమయానికే సవిత (సూర్యుడు) ప్రతిదాతగా మారి తత్సమాన ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు।

Verse 10

सप्त जन्मानि तान्येव ददात्यर्कः पुनः पुनः । शतमिन्दुक्षये दानं सहस्रं तु दिनक्षये

ఏడు జన్మల వరకు అర్కుడు (సూర్యుడు) అవే ఫలాలను మళ్లీ మళ్లీ ప్రసాదిస్తాడు। చంద్రక్షయంలో ఇచ్చిన దానం శతగుణం, దినాంతంలో ఇచ్చిన దానం సహస్రగుణం ఫలిస్తుంది।

Verse 11

संक्रान्तौ शतसाहस्रं व्यतीपाते त्वनन्तकम्

సంక్రాంతి నాడు పుణ్యఫలం లక్షగుణమవుతుంది; వ్యతీపాతంలో అది అనంతం, అపరిమితం అవుతుంది.

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच । रवितीर्थं कथं तात पुण्यात्पुण्यतरं स्मृतम् । विस्तरेण ममाख्याहि श्रवणौ मम लम्पटौ

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—తాతా! రవితీర్థం ఇతర పుణ్యతీర్థాలకన్నా మరింత పుణ్యప్రదమని ఎందుకు స్మరించబడింది? వివరంగా చెప్పండి; నా చెవులు వినుటకు ఆతురంగా ఉన్నాయి.

Verse 13

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृणुष्वावहितो भूत्वा ह्यादित्येश्वरमुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वव्याधिविनाशनम्

శ్రీ మార్కండేయుడు అన్నాడు—ఏకాగ్రతతో విను; నర్మదా ఉత్తర తీరంలో ఉన్న పరమ ఆదిత్యేశ్వరుని గురించి చెబుతున్నాను, ఆయన సమస్త వ్యాధులను నశింపజేస్తాడు.

Verse 14

पुरा कृतयुगस्यादौ जाबालिर्ब्राह्मणोऽभवत् । वसिष्ठान्वयसम्भूतो वेदशास्त्रार्थपारगः

పూర్వం కృతయుగ ఆరంభంలో జాబాలి అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండెను; వసిష్ఠ వంశంలో జన్మించి, వేదశాస్త్రార్థాలలో పాండిత్యమున్నవాడు.

Verse 15

पतिव्रता साधुशीला तस्य भार्या मनस्विनी । ऋतुकाले तु सा गत्वा भर्तारमिदमब्रवीत्

అతని భార్య పతివ్రత, సద్గుణశీలి, ధైర్యమనస్కురాలు. ఋతుకాలం వచ్చినప్పుడు ఆమె భర్త వద్దకు వెళ్లి ఈ మాటలు చెప్పింది.

Verse 16

वर्तते ऋतुकालो मे भर्तारं त्वामुपस्थिता । भज मां प्रीतिसंयुक्तः पुत्रकामां तु कामिनीम्

ఇప్పుడు నా ఋతుకాలము వచ్చింది; భర్తా, నీ దగ్గరకు నేను వచ్చితిని. ప్రీతితో నన్ను అనుభవించుము; నేను పుత్రకాంక్ష గల భార్యను.

Verse 17

एवमुक्तो द्विजः प्राह प्रियेऽद्याहं व्रतान्वितः । गच्छेदानीं वरारोहे दास्य ऋत्वन्तरे पुनः

ఇట్లు పలికినదానికి ద్విజుడు అన్నాడు—ప్రియే, నేడు నేను వ్రతబద్ధుడను. హే వరారోహే, ఇప్పుడు వెళ్ళుము; మరొక ఋతువులో మళ్లీ సమ్మతిస్తాను.

Verse 18

पुनर्द्वितीये सम्प्राप्ते ऋतुकालेऽप्युपस्थिता । पुनः सा छन्दिता तेन व्रतस्थोऽद्येति भारत

రెండవ ఋతుకాలము వచ్చినప్పటికీ ఆమె మళ్లీ అతని దగ్గరకు వచ్చింది. కాని అతడు మళ్లీ ఆమెను ఆపి—“ఓ భారతా, నేడు నేను వ్రతస్థుడను” అన్నాడు.

Verse 19

इत्थं वा बहुशस्तेन छन्दिता च पुनः पुनः । निराशा चाभवत्तत्र भर्तारं प्रति भामिनी

ఇలా అతడు ఆమెను మళ్లీ మళ్లీ నిరుత్సాహపరిచాడు. అక్కడ ఆ కామిని భర్త పట్ల నిరాశ చెందింది.

Verse 20

दुःखेन महताविष्टा विधायानशनं मृता । तेन भ्रूणहतेनैव पापेन सहसा द्विजः

మహా దుఃఖంతో కుంగిపోయి ఆమె అనశన వ్రతం చేసి మరణించింది. ఆ భ్రూణహత్య పాపఫలంతోనే ఆ ద్విజుడు అకస్మాత్తుగా గ్రస్తుడయ్యాడు.

Verse 21

शीर्णघ्राणाङ्घ्रिरभवत्तपः सर्वं ननाश च । दृष्ट्वात्मानं स कुष्ठेन व्याप्तं ब्राह्मणसत्तमः

అతని ముక్కు, పాదాలు క్షీణించాయి; అతని సమస్త తపస్సు నశించింది. తనను కుష్ఠరోగం వ్యాపించినట్లు చూసి ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు తీవ్ర విషాదంలో మునిగెను.

Verse 22

विषादं परमं गत्वा नर्मदातटमाश्रितः । अपृच्छद्भास्करं तीर्थं द्विजेभ्यो द्विजसत्तमः

అత్యంత విషాదంలో పడిపోయి అతడు నర్మదా తీరాన్ని ఆశ్రయించాడు. అక్కడ ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజుడు బ్రాహ్మణులను భాస్కర-తీర్థం గురించి అడిగెను.

Verse 23

आरोग्यं भास्करादिच्छेदिति संचिन्त्य चेतसि । कुतस्तद्भास्करं तीर्थं भो द्विजाः कथ्यतां मम

‘భాస్కరుని అనుగ్రహంతో నాకు ఆరోగ్యం లభించుగాక’ అని హృదయంలో తలచి, అతడు అన్నాడు—‘ఓ ద్విజులారా, ఆ భాస్కర-తీర్థం ఎక్కడ ఉంది? దయచేసి నాకు చెప్పండి.’

Verse 24

तपस्तप्याम्यहं गत्वा तस्मिंस्तीर्थे सुभावितः

మనస్సును శుద్ధి వైపు నిలిపి అతడు సంకల్పించాడు—‘నేను ఆ తీర్థానికి వెళ్లి తపస్సు చేస్తాను.’

Verse 25

द्विजा ऊचुः । रेवाया उत्तरे कूले आदित्येश्वरनामतः । विद्यते भास्करं तीर्थं सर्वव्याधिविनाशनम्

బ్రాహ్మణులు అన్నారు—‘రేవా నదికి ఉత్తర తీరంలో ఆదిత్యేశ్వరమనే స్థలం ఉంది. అక్కడే భాస్కర-తీర్థం ఉంది; అది సమస్త వ్యాధులను నశింపజేస్తుంది.’

Verse 26

तत्र याह्यविचारेण गन्तुं चेच्छक्यते त्वया । एवमुक्तो द्विजैर्विप्रो गन्तुं तत्र प्रचक्रमे

నీవు వెళ్లగలిగితే సందేహం లేకుండా అక్కడికి వెళ్లు. ద్విజులు ఇలా చెప్పగా ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆ స్థలానికి బయలుదేరాడు.

Verse 27

व्याधिना परिभूतस्तु घोरेण प्राणहारिणा । यदा गन्तुं न शक्नोति तदा तेन विचिन्तितम्

కాని అతడు భయంకరమైన ప్రాణహర వ్యాధిచే నలిగిపోయాడు. వెళ్లలేనని తెలిసినప్పుడు అతడు మనసులో ఆలోచించాడు.

Verse 28

सामर्थ्यं ब्राह्मणानां हि विद्यते भुवनत्रये । लिङ्गपातः कृतो विप्रैर्देवदेवस्य शूलिनः

బ్రాహ్మణుల సామర్థ్యం త్రిభువనమంతటా ప్రసిద్ధం; ఆ విప్రులే దేవదేవుడైన త్రిశూలధారి శూలినుని లింగావతరణం చేసి ప్రతిష్ఠింపజేశారు.

Verse 29

समुद्रः शोषितो विप्रैर्विन्ध्यश्चापि निवारितः । अहमप्यत्र संस्थस्तु ह्यानयिष्यामि भास्करम्

విప్రులు సముద్రాన్ని కూడా ఎండబెట్టారు, వింధ్యాన్ని కూడా ఆపారు. కాబట్టి నేనూ ఇక్కడ స్థిరంగా ఉండి భాస్కరుని ప్రత్యక్షం చేయిస్తాను.

Verse 30

तपोबलेन महता ह्यादित्येश्वरसंज्ञितम् । इति निश्चित्य मनसा ह्युग्रे तपसि संस्थितः

‘మహత్తర తపోబలంతో ఇది ఆదిత్యేశ్వర అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది’ అని మనసులో నిర్ణయించి, అతడు ఉగ్రమైన ఏకాగ్ర తపస్సులో నిలిచాడు.

Verse 31

वायुभक्षो निराहारो ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्यगः । शिशिरे तोयमध्यस्थो वर्षास्वप्रावृताकृतिः

అతడు వాయువునే ఆహారంగా చేసుకొని నిరాహార వ్రతంతో ఉండెను. గ్రీష్మంలో పంచాగ్నుల మధ్య నిలిచెను; శిశిరంలో నీటిలో మునిగి నిలిచెను; వర్షాకాలంలో కప్పు లేక ఆశ్రయం లేకుండానే ఉండెను।

Verse 32

साग्रे वर्षशते पूर्णे रविस्तुष्टोऽब्रवीदिदम्

ఇలా సంపూర్ణమైన నూరు సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత, సంతుష్టుడైన రవి (సూర్యుడు) ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 33

सूर्य उवाच । वरं वरय भद्रं ते किं ते मनसि वाञ्छितम् । अदेयमपि दास्यामि ब्रूहि मां त्वं चिरं कृथाः

సూర్యుడు పలికెను—వరము కోరుకో, నీకు మంగళం కలుగుగాక. నీ మనసులో ఏ కోరిక ఉంది? సాధారణంగా ఇవ్వలేనిదైనదైనా నేను ప్రసాదిస్తాను. చెప్పు; నీవు దీర్ఘకాలం తపస్సు చేసితివి।

Verse 34

किमसाध्यं हि ते विप्र इदानीं तपसि स्थितः

ఓ విప్రఋషీ, ఇప్పుడు తపస్సులో స్థిరుడైన నీకు ఏది అసాధ్యమై ఉండగలదు?

Verse 35

जाबालिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । मम प्रतिज्ञा देवेश ह्यादित्येश्वरदर्शने

జాబాలి పలికెను—ఓ దేవేశా, నీవు సంతుష్టుడవై నాకు వరం ఇవ్వదలచితే, ఓ ప్రభూ, నా ప్రతిజ్ఞ ఆదిత్యేశ్వర దర్శనంతోనే బద్ధమై ఉంది।

Verse 36

कृता तां पारितुं देव न शक्तो व्याधिना वृतः । शुक्लतीर्थेऽत्र तिष्ठ त्वमादित्येश्वरमूर्तिधृक्

ఓ దేవా! వ్యాధితో ఆవరించబడి నేను చేసిన ఆ ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చలేకున్నాను. కావున మీరు ఇక్కడ ఈ శుక్లతీర్థంలో ఆదిత్యేశ్వరమూర్తిని ధరించి నిలిచియుండండి.

Verse 37

एवमुक्ते तु देवेशो बहुरूपो दिवाकरः । उत्तरे नर्मदाकूले क्षणादेव व्यदृश्यत

ఇలా చెప్పగానే దేవేశ్వరుడు, అనేక రూపాలు ధరించిన దివాకరుడు, క్షణంలోనే నర్మదా ఉత్తర తీరంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

Verse 38

तदाप्रभृति भूपाल तद्धि तीर्थं प्रचक्षते । सर्वपापहरं प्रोक्तं सर्वदुःखविनाशनम्

ఓ భూపాలా! ఆ కాలం నుంచే అది నిజంగా తీర్థమని ప్రసిద్ధి చెందింది. అది సమస్త పాపాలను హరించేది, సమస్త దుఃఖాలను నశింపజేసేదని చెప్పబడింది.

Verse 39

यस्तु संवत्सरं पूर्णं नित्यमादित्यवासरे । स्नात्वा प्रदक्षिणाः सप्त दत्त्वा पश्यति भास्करम्

ఎవడైతే సంపూర్ణ ఒక సంవత్సరం నిత్యం ఆదిత్యవారంలో (ఆదివారం) అక్కడ స్నానం చేసి, ఏడు ప్రదక్షిణలు చేసి, దానం చేసి, భాస్కరుని దర్శిస్తాడో—

Verse 40

यत्फलं लभते तेन तच्छृणुष्व मयोदितम् । प्रसुप्तं मण्डलानीह दद्रुकुष्ठविचर्चिकाः

దానివల్ల అతడు పొందే ఫలాన్ని నా మాటలతో విను. ఇక్కడ దద్దురులాంటి మచ్చలు, కుష్ఠు, విచర్చిక (గజ్జి) వంటి చర్మరోగాలు నిద్రించినట్లుగా శమిస్తాయి.

Verse 41

नश्यन्ति सत्वरं राजंस्तूलराशिरिवानले । धनपुत्रकलत्राणां पूरयेद्वत्सरत्रयात्

హే రాజా, వారు అగ్నిలో పత్తి కుప్పలాగ త్వరగా నశిస్తారు; మరియు మూడు సంవత్సరాలలో ధనం, పుత్రులు, కలత్రసంబంధ సమృద్ధి పరిపూర్ణమవుతుంది।

Verse 42

यस्तु श्राद्धप्रदस्तत्र पित्ःनुद्दिश्य संक्रमे । तृप्यन्ति पितरस्तस्य पितृदेवो हि भास्करः

అక్కడ సంక్రాంతి సమయంలో పితృలను ఉద్దేశించి శ్రాద్ధం సమర్పించేవాడి పితరులు తృప్తి పొందుతారు; ఎందుకంటే భాస్కరుడే పితృదేవుడు।

Verse 43

इति ते कथितं सर्वमादित्येश्वरमुत्तमम् । सर्वपापहरं दिव्यं सर्वरोगविनाशनम्

ఇలా నీకు పరమ ఆదిత్యేశ్వరుని గురించి సమస్తం చెప్పబడింది—ఆయన దివ్యుడు, సమస్త పాపాలను హరించేవాడు, అన్ని రోగాలను నశింపజేసేవాడు।

Verse 153

। अध्याय

అధ్యాయము (అధ్యాయాంత సూచిక).