
ఈ అధ్యాయంలో రేవాఖండంలోని తీర్థయాత్రకు మార్గదర్శక ఉపదేశం ఇవ్వబడింది. మార్కండేయుడు రాజశ్రోతను నందాహ్రదానికి వెళ్లమని ఆదేశిస్తాడు—అది అపూర్వమైన పవిత్ర సరస్సు; అక్కడ సిద్ధులు నివసిస్తారు, దేవి నందా వరప్రదాయినిగా కీర్తింపబడుతుంది. ఈ స్థల మహిమ ఒక పురాణ సంఘటనతో స్థిరపడుతుంది: దేవతలను భయపెట్టిన మహిషాసురుడిని దేవి శూలినీ-స్వరూపంలో త్రిశూలంతో ఛేదించి సంహరిస్తుంది. అనంతరం విశాలనేత్రా దేవి అక్కడ స్నానం చేసినందున ఆ సరస్సుకు “నందాహ్రద” అనే నామం ప్రసిద్ధమైంది. విధానంగా—నందాను మనసులో ధ్యానించి అక్కడ స్నానం చేసి బ్రాహ్మణులకు దానం చేయడం అశ్వమేధసమ పుణ్యాన్ని ఇస్తుందని చెప్పబడింది. భైరవ, కేదార, రుద్రమహాలయ వంటి అరుదైన మహాతీర్థాల సరసన దీనిని ఉంచి, కామాసక్తి–మోహాల వల్ల చాలామంది దీని మహిమను గుర్తించరని పేర్కొంటుంది. ఫలశ్రుతిలో సముద్రపర్యంత భూమి అంతటా స్నానదానాల ఫలమంతా నందాహ్రదస్నానంతోనే సంక్షిప్తంగా లభిస్తుందని ప్రకటిస్తుంది.
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज नन्दाह्रदमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागा नन्दा देवी वरप्रदा
మార్కండేయుడు పలికెను— తదుపరి, ఓ మహారాజా, అనుత్తమమైన నందా-హ్రదమునకు వెళ్లవలెను; అక్కడ మహాభాగ్య వరప్రదాయిని దేవి నందా సిద్ధరూపముగా స్థితి చెందియున్నది.
Verse 2
महिषासुरे महाकाये पुरा देवभयंकरे । शूलिन्या शूलभिन्नाङ्गे कृते दानवसत्तमे
పూర్వము దేవభయంకరుడైన మహాకాయ మహిషాసురుడు—దానవశ్రేష్ఠుడు—శూలధారిణి దేవి శూలముతో అతని అవయవాలను చీల్చి పడగొట్టినది.
Verse 3
येनैकादशरुद्राश्च ह्यादित्याः समरुद्गणाः । वसवो वायुना सार्द्धं चन्द्रादित्यौ सुरेश्वर
హే సురేశ్వరా! ఎవరి చేత ఒకాదశ రుద్రులు, మరుద్గణములతో కూడిన ఆదిత్యులు, వాయువుతో కూడిన వసువులు, ఇంకా చంద్రసూర్యులూ—అందరూ జయింపబడ్డారు.
Verse 4
बलिना निर्जिता येन ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । सङ्ग्रामे सुमहाघोरे कृते देवभयंकरे
ఎవరి బలముచేత బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులుకూడా ఓడిపోయిరి; దేవులకు భయంకరమైన అతి ఘోర సంగ్రామము జరిగినప్పుడు.
Verse 5
कृत्वा तत्कदनं घोरं नन्दा देवी सुरेश्वरी । यस्मात्स्नाता विशालाक्षी तेन नन्दाह्रदः स्मृतः
ఆ ఘోర సంహారాన్ని చేసి దేవేశ్వరి నందా దేవి అక్కడే స్నానమాచరించింది. విశాలాక్షి దేవి స్నానించినందున ఆ స్థలం ‘నందాహ్రదం’గా ప్రసిద్ధి చెందింది.
Verse 6
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा नन्दामुद्दिश्य भारत । ददाति दानं विप्रेभ्यः सोऽश्वमेधफलं लभेत्
హే భారతా! ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి నందా దేవిని ఉద్దేశించి బ్రాహ్మణులకు దానం ఇచ్చినవాడు అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 7
भैरवं चैव केदारं तथा रुद्रं महालयम् । नन्दाह्रदश्चतुर्थः स्यात्पञ्चमं भुवि दुर्लभम्
భైరవం, కేదారం, రుద్రం, మహాలయం—ఇవి ప్రధాన తీర్థాలుగా చెప్పబడినవి; నందాహ్రదం నాలుగవది, ఐదవది భూమిపై దుర్లభం.
Verse 8
बहवस्तं न जानन्ति कामरागसमन्विताः । नर्मदाया ह्रदं पुण्यं सर्वपातकनाशनम्
కామరాగాలతో మోహితులైన అనేకులు దానిని తెలియరు. నర్మదా యొక్క ఈ పుణ్య హ్రదం సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది.
Verse 9
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा नन्दां देवीं प्रपूजयेत् । किं तस्य हिमवन्मध्यगमनेन प्रयोजनम्
ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి నందా దేవిని విధివిధానంగా పూజించినవానికి, ఇక హిమాలయ మధ్యభాగానికి వెళ్లడం ఎందుకు అవసరం?
Verse 10
परमार्थमविज्ञाय पर्यटन्ति तमोवृताः । तेषां समागमे पार्थ श्रम एव हि केवलम्
పరమార్థాన్ని గ్రహించక, తమస్సుతో కప్పబడినవారు సంచరిస్తారు. ఓ పార్థా, అటువంటి వారి సంగమంలో కేవలం శ్రమ మాత్రమే; మరొకటి లేదు.
Verse 11
पृथिव्यां सागरान्तायां स्नानदानेन यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स्नात्वा नन्दाह्रदे नृप
సముద్రాంతమైన ఈ భూమిలో స్నానం, దానం వలన లభించే పుణ్యఫలం ఏదో, ఓ నృపా, నందా-హ్రదంలో స్నానం చేస్తే అదే ఫలం పొందుతాడు.
Verse 140
। अध्याय
ఇతి అధ్యాయము సమాప్తం.