Adhyaya 118

Verse 1

। श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । इन्द्रतीर्थेतिविख्यातं नर्मदादक्षिणे तटे

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—తదుపరి, ఓ రాజేంద్రా, పరమ శోభాయుతమైన తీర్థానికి వెళ్లవలెను; అది ‘ఇంద్రతీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి, నర్మదా దక్షిణ తీరమున ఉన్నది।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले इन्द्रतीर्थं कथं भवेत् । श्रोतुमिच्छामि विप्रेन्द्र ह्यादिमध्यान्तविस्तरैः

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—నర్మదా దక్షిణ తీరమున ఇంద్రతీర్థం ఎలా ఏర్పడింది? ఓ విప్రేంద్రా, ఆద్యమధ్యాంత విస్తారముగా సంపూర్ణంగా వినదలచితిని।

Verse 3

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं धर्मपुत्रस्य धीमतः । कथयामास तद्वत्तमितिहासं पुरातनम्

ధర్మపుత్రుడైన జ్ఞానవంతుడు యుధిష్ఠిరుని మాటలు విని, ఆయన జరిగినట్లే పురాతన ఇతిహాసాన్ని వివరించసాగెను।

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । विश्वासयित्वा सुचिरं धर्मशत्रुं महाबलम् । वृत्रं जित्वाथ हत्वा तु गच्छमानं शचीपतिम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—దీర్ఘకాలం మహాబలుడైన దేవశత్రువు వృత్రుని విశ్వసింపజేసి, తరువాత అతనిని జయించి సంహరించి, శచీపతి ఇంద్రుడు ప్రయాణమునకు బయలుదేరెను।

Verse 5

निष्क्राममाणं मार्गेण ब्रह्महत्या दुरासदा । अहोरात्रमविश्रान्ता जगाम भुवनत्रयम्

మార్గమున బయలుదేరిన ఇంద్రుని వెంబడి, దురాసదమైన బ్రహ్మహత్య పాపము అహోరాత్రి విశ్రాంతి లేక త్రిలోకమంతటా అనుసరించెను।

Verse 6

यतोयतो ब्रह्महणं याति यानेन शोभनम् । दिशो भागं सुरैः सार्द्धं ततो हत्या न मुञ्चति

బ్రహ్మహా ఎక్కడెక్కడ శోభనమైన రథములో వెళ్లినా, దేవులతో కలిసి దిక్కుల భాగాలకు చేరినా, అక్కడక్కడ బ్రహ్మహత్య అతనిని విడువలేదు।

Verse 7

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वगनागमः । पातकानां गतिर्दृष्टा न तु विश्वासघातिनाम्

బ్రహ్మహత్య, సురాపానం, దొంగతనం, గురుపత్నీగమనం—ఈ పాతకాలకు ప్రాయశ్చిత్తమార్గం చెప్పబడింది; కాని విశ్వాసఘాతులకు ఏ గతి కనబడదు।

Verse 8

पापकर्ममुखं दृष्ट्वा स्नानदानैर्विशुध्यति । नारी वा पुरुषो वापि नैव विश्वासघातिनः

పాపకర్మ యొక్క ప్రత్యక్షరూపాన్ని చూచి స్నానదానాలతో మనిషి శుద్ధి పొందుతాడు; కాని స్త్రీ అయినా పురుషుడైనా విశ్వాసఘాతి వాటితో శుద్ధి పొందడు।

Verse 9

एवमादीनि चान्यानि श्रुत्वा वाक्यानि देवराट् । वचनं तद्विधैरुक्तं विषादमगमत्परम्

ఇలాంటి మరెన్నో వాక్యాలు విని, అటువంటి విధంగా పలికినవారి మాటలు విని, దేవరాజు ఘోర విషాదంలో మునిగిపోయాడు।

Verse 10

त्यक्त्वा राज्यं सुरैः सार्धं जगाम तप उत्तमम् । पुत्रदारगृहं राज्यं वसूनि विविधानि च

దేవులతో కలిసి రాజ్యాన్ని విడిచి అతడు పరమ తపస్సుకు వెళ్లాడు; కుమారులు, భార్య, గృహం, రాజ్యం మరియు నానావిధ ధనాన్ని త్యజించి।

Verse 11

फलान्येतानि धर्मस्य शोभयन्ति जनेश्वरम् । फलं धर्मस्य भुञ्जेति सुहृत्स्वजनबान्धवाः

ఇవి ధర్మానికి ప్రత్యక్ష ఫలాలు; అవి మనుష్యులలో రాజును శోభింపజేస్తాయి. సుహృదులు, స్వజనులు, బంధువులు ‘ఇతడు ధర్మఫలాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు’ అని కీర్తిస్తారు.

Verse 12

पश्यतां सर्वमेतेषां पापमेकेन भुज्यते । परं हि सुखमुत्सृज्य कर्शयन्वै कलेवरम्

ఇవన్నీ అందరూ చూస్తుండగానే పాపభారం ఒక్కరే అనుభవిస్తాడు; పరమసుఖాన్ని విడిచి, దుఃఖభారంతో తన దేహాన్ని నిజంగా క్షీణింపజేస్తాడు.

Verse 13

देवराजो जगामासौ तीर्थान्यायतनानि च । गङ्गातीर्थेषु सर्वेषु यामुनेषु तथैव च

దేవరాజుడైన ఇంద్రుడు తీర్థాలకు, పుణ్యక్షేత్రాలకు బయలుదేరాడు; గంగానదిలోని అన్ని తీర్థాలను, అలాగే యమునానదిలోని తీర్థాలన్నిటినీ దర్శించాడు.

Verse 14

सारस्वतेषु सर्वेषु सामुद्रेषु पृथक्पृथक् । नदीषु देवखातेषु तडागेषु सरःसु च

అతడు అన్ని సారస్వత తీర్థాలకు, సముద్రసంబంధ పుణ్యస్థలాలకు ఒక్కొక్కటిగా వెళ్లాడు; నదులకు, దేవనిర్మిత కాలువలు/ఖాతాలకు, చెరువులకు, సరస్సులకు కూడా వెళ్లాడు.

Verse 15

पापं न मुञ्चते सर्वे पश्चाद्देवसमागमे । रेवाप्रभवतीर्थेषु कूलयोरुभयोरपि

దేవసమాగమం జరిగిన తరువాత కూడా ఆ తీర్థాలేవీ అతనిని పాపం నుండి విడిపించలేకపోయాయి; రేవా నుండి ఉద్భవించిన తీర్థాలలో—ఆమె రెండు తీరాలపై—మాత్రమే అతనికి విమోచనం కలిగింది.

Verse 16

पूजयन्वै महादेवं स्कन्दतीर्थं समासदत् । तव स्थित्वोपवासैश्च कृच्छ्रचान्द्रायणादिभिः

మహాదేవుని పూజించి అతడు స్కందతీర్థానికి చేరాడు. అక్కడ నివసిస్తూ ఉపవాసాలు చేసి, కృచ్ఛ్రం, చాంద్రాయణం మొదలైన వ్రతతపస్సులను ఆచరించాడు.

Verse 17

कर्शयन्वै स्वकं देहं न लेभे शर्म वै क्वचित् । ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्यस्थो वर्षासु स्थण्डिलेशयः

తన దేహాన్ని క్షీణింపజేస్తూ కూడా అతనికి ఎప్పుడూ సాంత్వన లభించలేదు. గ్రీష్మంలో పంచాగ్నుల మధ్య కూర్చుండేవాడు; వర్షాకాలంలో నేలమీదే శయనించేవాడు.

Verse 18

आर्द्रवासास्तु हेमन्ते चचार विपुलं तपः । एवं तु तपतस्तस्य इन्द्रस्य विदितात्मनः

హేమంతంలో తడిచిన వస్త్రాలు ధరించి అతడు విస్తారమైన తపస్సు చేశాడు. ఈ విధంగా ఆత్మజ్ఞానసంపన్నుడైన ఇంద్రుని తపస్సు కొనసాగింది.

Verse 19

वत्सराणां सहस्राणि गतानि दश भारत । ततस्त्वेकादशे प्राप्ते वर्षे तु नृपसत्तम

ఓ భారతా! పదివేల సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. ఆపై పదకొండవ సంవత్సరం వచ్చినప్పుడు, ఓ నృపశ్రేష్ఠా!

Verse 20

सहसा भगवान्देवस्तु तुतोष परमेश्वरः । तथा ब्रह्मर्षयः सिद्धा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः

అకస్మాత్తుగా పరమేశ్వరుడైన భగవాన్ దేవుడు ప్రసన్నుడయ్యాడు. అలాగే బ్రహ్మా, విష్ణువుల నేతృత్వంలో బ్రహ్మర్షులు మరియు సిద్ధులు కూడా తృప్తి చెంది సమవేతులయ్యారు.

Verse 21

तत्राजग्मुः सुराः सर्वे यत्र देवः शतक्रतुः । दृष्ट्वा समागतान् देवानृषींश्चैव महामतिः

అక్కడ సమస్త దేవతలు దేవుడు శతక్రతు (ఇంద్రుడు) ఉన్న చోటికి వచ్చారు. మహామతి ఇంద్రుడు సమాగమమైన దేవులను, ఋషులను కూడా చూచి (వారిని గమనించాడు).

Verse 22

उवाच प्रणतो भूत्वा सर्वदेवपुरोहितः । विदितं सर्वमेतेषां यथा वृत्रवधः कृतः

అప్పుడు సమస్త దేవతల పురోహితుడు నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు—“వృత్రవధం ఎలా చేయబడిందో ఇది వీరందరికీ తెలిసినదే.”

Verse 23

युष्माकं चाज्ञया पूर्वं ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । तथाप्येवं ब्रह्महणं मत्वा पापस्य कारिणम्

“ఓ బ్రహ్మా, విష్ణు, మహేశ్వరులారా! ఇది పూర్వం మీ ఆజ్ఞతోనే జరిగినా, లోకం ఇతనిని బ్రాహ్మణహంత, పాపకర్తగా భావిస్తోంది.”

Verse 24

भ्रमन्तं सर्वतीर्थेषु ब्रह्महत्या न मुञ्चति । न नन्दति जगत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

“అతడు అన్ని తీర్థాలలో తిరిగినా బ్రహ్మహత్యా పాపం అతనిని విడిచిపెట్టదు; చరాచరాలతో కూడిన త్రిలోకమంతా కూడా ఆనందించదు.”

Verse 25

यथा विहीनचन्द्रार्कं तथा राज्यमनायकम् । तस्मात्सर्वे सुरश्रेष्ठा विज्ञाप्यं मम सम्प्रति

“చంద్రసూర్యులు లేని లోకం ఎలా ఉంటుందో, నాయకుడు లేని రాజ్యం అలాగే ఉంటుంది. కనుక, ఓ సురశ్రేష్ఠులారా, ఇప్పుడు నా వినతిని వినండి.”

Verse 26

कुर्वन्तु शक्रं निर्दोषं तथा सर्वे महर्षयः । बृहस्पतिमुखोद्गीर्णं श्रुत्वा तद्वचनं शुभम्

బృహస్పతి ముఖమునుండి వెలువడిన ఆ శుభవచనములు విని సమస్త మహర్షులు నిర్ణయించారు— “శక్రుని నిర్దోషుడిగా చేయుదము।”

Verse 27

ततः प्रोवाच भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहः । एतत्पापं महाघोरं ब्रह्महत्यासमुद्भवम्

అప్పుడు లోకపితామహుడైన భగవాన్ బ్రహ్మ పలికెను— “ఇది మహాఘోరమైన పాపము; బ్రహ్మహత్య నుండి జనించినది।”

Verse 28

दैवतेभ्योऽथ भूतेभ्यश्चतुर्भागं क्षिपाम्यहम् । एवं मुक्त्वा क्षिपच्चैनो जलोपरि महामतिः

“దీనిలో ఒక చతుర్థ భాగమును దేవతలపై మరియు భూతప్రాణులపై వేయుదును।” అని చెప్పి ఆ మహామతి ఆ పాపమును జలములపై నিক্ষేపించాడు.

Verse 29

अवगाह्य ततः पेया आपो वै नान्यथा बुधैः । धरायामक्षिपद्भागं द्वितीयं पद्मसंभवः

అందుచేత జ్ఞానులు— జలములలో స్నానము చేయుటయు, వాటిని పానము చేయుటయు యథోచితమని, ఇతరథా కాదని చెప్పుదురు. ఆపై పద్మసంభవుడు రెండవ భాగమును భూమిపై నিক্ষేపించాడు.

Verse 30

अभक्ष्या तेन संजाता सदाकालं वसुंधरा । तदार्धमर्द्धं नारीणां द्वितीयेऽह्नि युधिष्ठिर

ఆ భాగమువలన వసుంధర సదాకాలము (తన ఉత్పత్తిలో) సంపూర్ణంగా భక్ష్యమగుటకు అనర్హమైయెను. మరియు ఆ వాటాలో సగభాగము రెండవ దినమున స్త్రీలపై పడెను, ఓ యుధిష్ఠిరా।

Verse 31

निक्षिप्य भगवान्देवः पुनरन्यज्जगाद ह । असंग्राह्या त्वसंग्राह्या तेन जाता रजस्वला

ఇలా నిక్షిప్తం చేసిన భగవాన్ దేవుడు మళ్లీ పలికెను—“అందువల్ల ఆమె అసంగ్రాహ్యా, అనగా అస్పృశ్యా మరియు అనాగమ్యా అయి, రజస్వలా అయ్యెను।”

Verse 32

चतुर्दिनानि सा प्राज्ञैः पापस्य महतो महात् । चतुर्थं तु ततो भागं विभज्य परमेश्वरः

ప్రాజ్ఞులు చెప్పునట్లు, ఆమె నాలుగు దినములు ఆ మహాపాపపు మహత్తర భాగమును భరిస్తుంది; ఆపై పరమేశ్వరుడు చతుర్థ భాగమును విభజించి నియమించెను।

Verse 33

कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यैः शूद्रसेवाकरे द्विजे । ततोऽभिनन्दयामासुः सर्वे देवा महर्षयः

ఒక ద్విజుడు కృషి, గోరక్షణ, వాణిజ్యము మరియు శూద్రసేవ అనే కర్మలలో ప్రవృత్తుడైనప్పుడు, అప్పుడు సమస్త దేవతలును మహర్షులును అతనిని అభినందించిరి।

Verse 34

देवेन्द्रं वाग्भिरिष्टाभिर्नर्मदाजलसंस्थितम् । वरेण छन्दयामास ततस्तुष्टो महेश्वरः

నర్మదా జలమధ్య నిలిచిన దేవేంద్రుడు ఇష్టమైన స్తుతివాక్యములతో సంతోషించెను; అప్పుడు తుష్టుడైన మహేశ్వరుడు అతనికి వరమును ప్రసాదించెను।

Verse 35

वरं दास्यामि देवेश वरं वृणु यथेप्सितम्

“హే దేవేశా! నేను నీకు వరమును ఇస్తాను; నీకు ఇష్టమైన వరమును కోరుకొనుము।”

Verse 36

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । अत्र संस्थापयिष्यामि सदा संनिहितो भव

ఇంద్రుడు పలికెను—హే దేవేశా! నీవు ప్రసన్నుడవై, నాకు వరం దయచేయవలెననుకుంటే, నేను నిన్ను ఇక్కడే ప్రతిష్ఠించెదను; నీవు సదా ఇక్కడ నిత్య సన్నిధిగా ఉండుము।

Verse 37

एवमस्त्विति चोक्त्वा तं ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । जग्मुराकाशमाविश्य स्तूयमाना महर्षिभिः

అతనితో ‘ఏవమస్తు’ అని పలికి బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు—మహర్షుల స్తోత్రాలతో స్తుతింపబడుతూ—ఆకాశంలో ప్రవేశించి వెళ్లిపోయిరి।

Verse 38

गतेषु देवदेवेषु देवराजः शतक्रतुः । स्थापयित्वा महादेवं जगाम त्रिदशालयम्

దేవదేవులు వెళ్లిన తరువాత దేవరాజు శతక్రతు ఇంద్రుడు మహాదేవుని అక్కడ ప్రతిష్ఠించి త్రిదశాలయానికి వెళ్లెను।

Verse 39

इन्द्रतीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । महापातकयुक्तोऽपि मुच्यते सर्वपातकैः

ఇంద్రతీర్థంలో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేయువాడు, మహాపాతకములతో కూడినవాడైనను సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 40

इन्द्रतीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । सोऽश्वमेधस्य यज्ञस्य पुष्कलं फलमश्नुते

ఇంద్రతీర్థంలో స్నానం చేసి పరమేశ్వరుని పూజించువాడు, అశ్వమేధ యజ్ఞమునకు సమానమైన పుష్కల ఫలమును పొందును।

Verse 41

एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । श्रुतमात्रेण येनैव मुच्यन्ते पातकैर्नराः

హే రాజేంద్రా, ఈ పరమోత్తమ తీర్థమాహాత్మ్యాన్ని నేను నీకు సంపూర్ణంగా చెప్పితిని. దీనిని కేవలం వినుటమాత్రముననే మనుష్యులు పాపముల నుండి విముక్తులగుదురు.