
మార్కండేయుడు రాజసంభాషకునికి నర్మదా నదికి ఉత్తర తీరంలో ఉన్న ఆంగిరసతీర్థాన్ని సూచించి, దానిని సర్వపాపవినాశకమైన సర్వలోకపావనంగా వర్ణిస్తాడు. అనంతరం ఆ తీర్థానికి కారణకథను చెబుతాడు—వేదవేత్త బ్రాహ్మణఋషి అంగిరసుడు యుగారంభంలో పుత్రప్రాప్తి కోసం దీర్ఘ తపస్సు చేశాడు. త్రిషవణస్నానం, నిత్యదేవజపం, మహాదేవపూజ, కృచ్ఛ్ర-చాంద్రాయణాది వ్రతనియమాలతో శివారాధన సాగించాడు. పన్నెండు సంవత్సరాల తపస్సుకు శివుడు ప్రసన్నుడై వరం ఇవ్వమన్నాడు. అంగిరసుడు వేదవిద్యాసంపన్నుడు, నియమాచారశీలుడు, బహుశాస్త్రపారంగతుడు, దేవతల మంత్రి సమానుడు, సర్వత్ర పూజ్యుడైన ఆదర్శ పుత్రుడిని కోరాడు. శివుడు వరం ప్రసాదించగా బృహస్పతి జన్మించాడు. కృతజ్ఞతగా అంగిరసుడు ఆ స్థలంలో శంకరుని ప్రతిష్ఠించాడు. ఫలశ్రుతిగా—ఈ తీర్థంలో స్నానం చేసి శివపూజ చేస్తే పాపాలు నశిస్తాయి, సంతానం-ధనం లభిస్తాయి, కోరిన కోరికలు నెరవేరుతాయి, భక్తుడు రుద్రలోకాన్ని పొందుతాడు అని చెప్పబడింది.
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थमाङ्गिरसस्य तु । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापविनाशनम्
శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, నర్మదా ఉత్తర తీరమున ఉన్న సర్వపాపవినాశకమైన ఆంగిరస తీర్థమునకు వెళ్లవలెను।
Verse 2
पुरासीदङ्गिरानाम ब्राह्मणो वेदपारगः । पुत्रहेतोर्युगस्यादौ चचार विपुलं तपः
పూర్వకాలమున యుగారంభమున ఆంగిరా అనే వేదపారగుడైన బ్రాహ్మణుడు ఉండెను; పుత్రార్థమై అతడు విస్తారమైన తపస్సు చేసెను।
Verse 3
नित्यं त्रिषवणस्नायी जपन्देवं सनातनम् । पूजयंश्च महादेवं कृच्छ्रचान्द्रायणादिभिः
అతడు నిత్యం త్రిసంధ్యాస్నానం చేసి, సనాతన దేవుని జపిస్తూ, మహాదేవుని పూజిస్తూ కృచ్ఛ్ర-చాంద్రాయణాది కఠిన వ్రతాలు ఆచరించెను।
Verse 4
द्वादशाब्दे ततः पूर्णे तुतोष परमेश्वरः । वरेण छन्दयामास द्विजमाङ्गिरसं वरम्
ఇలా పన్నెండు సంవత్సరాలు పూర్తికాగానే పరమేశ్వరుడు ప్రసన్నుడయ్యెను; వరమిచ్చి ఆ శ్రేష్ఠ ఆంగిరస ద్విజుని ఆనందింపజేసెను।
Verse 5
वव्रे स तु महादेवं पुत्रं पुत्रवतां वरम् । वेदविद्याव्रतस्नातं सर्वशास्त्रविशारदम्
అతడు మహాదేవుని వరమడిగెను—పుత్రవంతులలో శ్రేష్ఠమైన పుత్రుడు, వేదవిద్యా-వ్రతాలలో స్నాతుడై, సమస్త శాస్త్రాలలో విశారదుడై ఉండవలెనని।
Verse 6
देवानां मन्त्रिणं राजन् सर्वलोकेषु पूजितम् । ब्रह्मलक्ष्म्याः सदावासमक्षयं चाव्ययं सुतम्
ఓ రాజా, నాకు దేవతల మంత్రిగా ఉండే, సమస్త లోకాలలో పూజింపబడే, బ్రహ్మ-లక్ష్మీకి నిత్య నివాసమై, అక్షయుడూ అవ్యయుడూ అయిన కుమారుని ప్రసాదించుము।
Verse 7
तथाभिलषितः पुत्रः सर्वविद्याविशारदः । भविष्यति न सन्देहश्चैवमुक्त्वा ययौ हरः
అలాగే జరుగును—నీవు కోరిన కుమారుడు సమస్త విద్యలలో నిపుణుడగును; ఇందులో సందేహమే లేదు. ఇలా చెప్పి హరుడు (శివుడు) వెళ్లిపోయెను।
Verse 8
वरैरङ्गिरसश्चापि बृहस्पतिरजायत । यथाभिलषितः पुत्रो वेदवेदाङ्गपारगः
ఆ వరాల ఫలితంగా అంగిరసునకు బృహస్పతి జన్మించాడు—కోరిన ఆ కుమారుడు వేదములు మరియు వేదాంగములలో పారంగతుడు।
Verse 9
जाते पुत्रेऽङ्गिरास्तत्र स्थापयामास शङ्करम् । हृष्टतुष्टमना भूत्वा जगामोत्तरपर्वतम्
కుమారుడు జన్మించినప్పుడు అంగిరసుడు అక్కడ శంకరుని ప్రతిష్ఠించాడు; అనంతరం హర్షంతో, సంపూర్ణ తృప్తితో ఉత్తర పర్వతానికి వెళ్లెను।
Verse 10
तत्र चाङ्गिरसे तीर्थे यः स्नात्वा पूजयेच्छिवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोकं स गच्छति
అక్కడ అంగిరస తీర్థంలో ఎవడు స్నానం చేసి శివుని పూజించునో, వాడు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడై రుద్రలోకమునకు చేరును।
Verse 11
अपुत्रो लभते पुत्रमधनो धनमाप्नुयात् । इच्छते यश्च यं कामं स तं लभति मानवः
అపుత్రుడు కూడా పుత్రుని పొందును, దరిద్రుడు ధనమును పొందును. మనిషి ఏ ఏ కోరిక కోరునో, ఈ పుణ్యప్రభావముతో అదే సిద్ధించును॥
Verse 112
। अध्याय
“అధ్యాయ”—ఇది అధ్యాయ-సమాప్తిని సూచించే పాఠఖండము॥