Mantra 31
Rishi: Ṛgvedic provenance (a borrowed ṛc adapted into VS sequence); traditional seer per RV source (not determinable from the excerpt alone)
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (ṛg-style)
Samhita Patha (Devanagari)
मरु॑तो॒ यस्य॒ हि क्षये॑ पा॒था दि॒वो वि॑महसः । स सु॑गो॒पात॑मो॒ जन॑:
Transliteration
máruto yásya hí kṣáye pā́thā divó vímahasaḥ | sá sugópātamo jánaḥ
Translation
యారియొక్క నివాసమును మరుతులు కాపాడుదురో, యారియొక్క మార్గములు దివ్య విస్తృత మహిమయైనవో—ఆ జనులు అత్యంత సురక్షితముగా రక్షింపబడుదురు।
Padapatha (Word Analysis)
मरुतः । यस्य । हि । क्षये । पाथाः । दिवः । वि-महसः । सः । सु-गो-पातमः । जनः ।
Word by Word
मरुतःthe Maruts (storm-gods)
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
यस्यof whom / whose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि
क्षयेin (his) dwelling/abode
क्षये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
पाथाःpaths, courses
पाथाः:
कर्तृ (सम्बद्ध-वाक्ये) / विधेय-नाम
TypeNoun
Rootपाथस् (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक: दिव्)
विapart, widely (prefix)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि
महसःof greatness, of might
महसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुगोपातमःthe best protector/guardian
सुगोपातमः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootसुगोपातम (प्रातिपदिक; सु- + गोपातम)
जनःthe man/person (the people, leader)
जनः:
कर्तृ/विधेय-नाम (सः … जनः)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
M
MarutsD
Dyauḥ/Heaven (as ‘divo pathāḥ’)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes