Mantra 11
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Indra (via the Haris)
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि॒ हरि॑रसि हारियोज॒नो हरि॑भ्यां त्वा । हर्यो॑र्धा॒ना स्थ॑ स॒हसो॑मा॒ इन्द्रा॑य
Transliteration
upayā́magṛhīto ’si hárir asi hāriyójanaḥ háribhyāṃ tvā | háryor dhānā́ stha sahásomā índrāya |
Translation
నీవు ఉపయామంతో గ్రహించబడినవాడవు; నీవు హరి (తామ్రవర్ణం); నీవు హరి అశ్వాలకు యుక్తుడవు (హారియోజనుడు)—రెండు హరుల కొరకు నిన్ను (గ్రహిస్తున్నాం). హర్యౌ! మీరు ఇద్దరి ధాన్యాలు; సోమంతో కలిసి, ఇంద్రునికై (అర్పితం).
Padapatha (Word Analysis)
उप-याम-गृहीतः असि । हरिः असि । हारि-योजनः । हरिभ्याम् त्वा । हर्योः धाना: स्थ । सह-सोमा: । इन्द्राय ।
Word by Word
उपयामगृहीतःtaken with the ‘upayāma’ (formula/portion)
उपयामगृहीतः:
विशेषणम् (सम्बन्धः) / विधेय-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootउपयाम-गृहीत (ग्रह् धातु; उपयाम- प्रातिपदिक)
असिthou art
असि:
अख्यात (सम्बन्धः) / विधेयक्रिया
TypeVerb
Rootअस्
हरिःa bay (steed); ‘Hari’
हरिः:
प्रथमा (सम्बन्धः) / विधेय-नाम
TypeNoun
Rootहरि
असिthou art
असि:
अख्यात (सम्बन्धः) / विधेयक्रिया
TypeVerb
Rootअस्
हारियोजनःthe ‘hāriyojana’ (yoking/connection with the bays)
हारियोजनः:
विधेय-विशेषणम्
TypeNoun/Adjective
Rootहारियोजन
हरिभ्याम्with/by the two bays
हरिभ्याम्:
करणम्
TypeNoun
Rootहरि
त्वाthee
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
हर्योःof the two bays
हर्योः:
षष्ठी-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootहरि
धानाःgrains (parched grains)
धानाः:
कर्तृ (वाक्ये ‘स्थ’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधाना
स्थye are
स्थ:
अख्यात (सम्बन्धः) / विधेयक्रिया
TypeVerb
Rootअस्
सहसोमाto the strong Soma(-drinker) / to him with Soma and strength
सहसोमा:
सम्प्रदानम् (इन्द्राय) विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसहसोम (सहस् + सोम)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदानम्
TypeNoun
Rootइन्द्र
Entities Mentioned
I
IndraH
Haris (Indra’s two tawny steeds)S
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes