Mantra 6
Rishi: Śukla Yajurveda ritual tradition (yajus-formula complex; specific ṛṣi attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Protective divinity (often read in Agnicayana as Agni/altar-person; with divine viś as attendants)
Chandas: Yajus (prose-formula with mixed cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
प॒रि॒वीर॑सि॒ परि॑ त्वा॒ दैवी॒र्विशो॑ व्ययन्तां॒ परी॒मं यज॑मान॒j रायो॑ मनु॒ष्या॒णाम् । दि॒वः सू॒नुर॑स्ये॒ष ते॑ पृथि॒व्याँल्लो॒क आ॑र॒ण्यस्ते॑ प॒शुः
Transliteration
parivī́r asi pári tvā daivī́r víśo vyayantāṃ párīmáṃ yájamānaṃ rā́yo manuṣyāṇā́m | diváḥ sū́nur asy eṣá te pṛthivyā́ṃ lóka āraṇyás te paśúḥ
Translation
నీవు చుట్టూ కాపలాదారుడవు; దైవీ విశః (దివ్య జనసమూహాలు) నీ చుట్టూ విస్తరించుగాక; ఈ యజమానుని చుట్టూ మనుష్యుల సంపద (రాయః) విస్తరించుగాక. నీవు దివః-సూను (ఆకాశపు కుమారుడు); భూమిపై ఇదే నీ లోకము; నీ పశువు—అరణ్య జీవి—నీదే (పశురూపంగా).
Padapatha (Word Analysis)
प॒रि॒-वीरः॑ । अ॒सि॒ । परि॑ । त्वा॒ । दैवीः॑ । विशः॑ । व्य॒य॒न्ताम् । परि॑ । इ॒मम् । यज॑मानम् । रायः॑ । म॒नु॒ष्या॒णाम् । दि॒वः । सू॒नुः । अ॒सि॒ । ए॒षः । ते॒ । पृ॒थि॒व्याम् । लोकः॑ । आ॒र॒ण्यः । ते॒ । प॒शुः
Word by Word
परिवीरः(you are) the encompassing hero/guardian
परिवीरः:
Kartā
TypeNoun
Rootपरिवीर (प्रातिपदिक) < परि + वीर
असिare
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
परिaround
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
दैवीःdivine
दैवीः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदैवी (प्रातिपदिक) < देव
विशःclans/peoples
विशः:
Kartā
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
व्ययन्ताम्let (them) encompass/extend around
व्ययन्ताम्:
—
TypeVerb
Rootवि + यम् (धातु)
परिaround
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
यजमानम्sacrificer
यजमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक) < यज्
रायःof wealth
रायः:
—
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक)
मनुष्याणाम्of men/humans
मनुष्याणाम्:
—
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven
दिवः:
—
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
सूनुःson
सूनुः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
असिare
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
एषःthis (one)
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद्
तेyour/of you
ते:
—
TypePronoun
Rootयुष्मद्
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
लोकःworld/realm
लोकः:
Kartā
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
आरण्यःbelonging to the forest; wild
आरण्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootआरण्य (प्रातिपदिक) < अरण्य
तेyour
ते:
—
TypePronoun
Rootयुष्मद्
पशुःanimal/cattle
पशुः:
Kartā
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (as divoḥ sūnuḥ / altar-person)D
Daivī Viśaḥ (divine peoples/communities)P
Pṛthivī (Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes