Mantra 37
Rishi: Yājñavalkya-tradition (not explicitly specified here; Ṛgvedic provenance likely for the verse-form)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh-like (Ṛgvedic-style cadence; exact metrical diagnosis depends on pada counting in the received accentual form)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वम॒ङ्ग प्रश॑ᳪसिषो दे॒वः श॑विष्ठ॒ मर्त्य॑म् । न त्वद॒न्यो म॑घवन्नस्ति मर्डि॒तेन्द्र॒ ब्रवी॑मि ते॒ वच॑:
Transliteration
tvám aṅgá práśaṃsiṣo deváḥ śavíṣṭha mártyam | ná tvád anyó maghavann ásti marḍiténdra brávīmi te vácaḥ ||
Translation
హే శక్తిమంతుడైన దేవా, నీవే నిజంగా మానవుని అనుగ్రహిస్తావు. హే మఘవన్ ఇంద్రా, నీ తప్ప మరొక సహాయకుడు లేడు; నీకే నేను ఈ వచనాన్ని పలుకుతున్నాను.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । अ॒ङ्ग । प्रश॑ंसिषः । दे॒वः । श॒विष्ठ॒ । मर्त्य॑म् । न । त्वत् । अ॒न्यः । म॒घ॒व॒न् । अ॒स्ति॒ । म॒र्डि॒ता । इन्द्र॑ । ब्रवी॑मि । ते॒ । वचः॑ ।
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अङ्गindeed; O (emphatic particle)
अङ्ग:
—
TypeIndeclinable
Rootअङ्ग (निपात)
प्रशंसिषःyou praise; you extol
प्रशंसिषः:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र + शंस् (धातु)
देवः(as) a god; divine one
देवः:
कर्तृ (विशेषण/सम्बन्धः ‘त्वम्’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
शविष्ठO most mighty/strong
शविष्ठ:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootशविष्ठ (शव- इष्ठ प्रत्यय; विशेषण)
मर्त्यम्a mortal
मर्त्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
त्वत्than you; from you
त्वत्:
अपादान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्यःanother
अन्यः:
कर्तृ (अस्ति इत्यस्य)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
मघवन्O Maghavan (bountiful one)
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषण)
अस्तिthere is
अस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
मर्डिताthe gracious one; the merciful helper
मर्डिता:
कर्तृ (विशेषण/सम्बन्धः)
TypeNoun (agent) / Epithet
Rootमृड्/मृड् (धातु ‘to be gracious/merciful’) → मर्डितृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ब्रवीमिI say; I declare
ब्रवीमि:
क्रिया
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
तेto you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वचःa word; speech
वचः:
कर्म
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes