Mantra 14
Rishi: Vājasaneyin tradition.
Devata: Sūrya/Āditya (the Sun as ‘highest light’).
Chandas: Gāyatrī-like (to be verified; compact 3-pāda feel in some recensions, but here in two lines).
Samhita Patha (Devanagari)
उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॒ स्व: पश्य॑न्त॒ उत्त॑रम् । दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्
Transliteration
úd vayáṃ támasas pári svàḥ páśyanta úttaram | deváṃ devatrā́ sū́ryam ágannma jyótir uttamáṃ
Translation
మేము తమస్ (అంధకారం) ను దాటి పైకి లేచాము; ఉన్నత స్వర్గాన్ని దర్శిస్తున్నాము. దేవలోకమునకు, దేవుడైన సూర్యుని వద్దకు మేము వెళ్లాము—అత్యుత్తమ జ్యోతియొద్దకు.
Padapatha (Word Analysis)
उत् । वयम् । तमसः । परि । स्वः । पश्यन्तः । उत्तरम् । देवम् । देव-त्रा । सूर्यम् । अगन्म । ज्योतिः । उत्तमम्
Word by Word
उद्up, forth
उद्:
—
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) / अव्यय
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → वयम्
तमसःfrom darkness
तमसः:
Apādāna
TypeNoun
Rootतमस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
परिaround; beyond; away (as preverb)
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्वःin heaven; to the light-world
स्वः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootस्वस्/स्वर् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक; वैदिक)
पश्यन्तःseeing
पश्यन्तः:
Kartā
TypeVerb
Rootदृश् (पश्य-)
उत्तरम्the higher; the further (goal)
उत्तरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवत्राamong/with the gods; in the divine realm
देवत्रा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootदेवत्रा (अव्यय; देव- + -त्रा)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
अगन्मwe went; we reached
अगन्म:
—
TypeVerb
Rootगम्
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
उत्तमम्highest; best
उत्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
Sūrya/ĀdityaD
Deva (Devatrā—“god-ward”)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes