Mantra 13
Rishi: Vājasaneyin tradition.
Devata: Implicitly Agni (as Vahni) and Indra (simile); functionally the consecrated carrier-force.
Chandas: Triṣṭubh-like (to be verified).
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒न॒ड्वाह॑म॒न्वार॑भामहे॒ सौर॑भेयᳪ स्व॒स्तये॑ । स न॒ इन्द्र॑ इव दे॒वेभ्यो॒ वह्नि॑: स॒न्तार॑णो भव
Transliteration
anaḍvā́ham anvārabhāmahe sáurabheyaṃ svastáye | sá na índra iva devébhyo váhniḥ santā́raṇo bhava
Translation
స్వస్తి కోసం మేము సౌరభేయ అనడ్వాహం (యోకము మోయు ఎద్దు)ను ఆశ్రయించి పట్టుకొనుచున్నాము. అతడు మాకు, దేవులకు ఇంద్రుని వలె, వహ్ని (వాహకుడు)గా ఉండి—సురక్షితంగా దాటించువాడు (సంతారణుడు) కావుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
अनड्वाहम् । अनु-आरभामहे । सौरभेयम् । स्वस्तये । सः । नः । इन्द्रः । इव । देवेभ्यः । वह्निः । सन्तारणः । भव
Word by Word
अनड्वाहम्the bull (draught-ox)
अनड्वाहम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअनडुह् (प्रातिपदिक)
अनुafter; along
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
आरभामहेwe take hold of; we seize
आरभामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√रभ् (रभँ) + आ-
सौरभेयम्the Surabhi-born one (excellent/choice bull)
सौरभेयम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootसौरभेय (प्रातिपदिक) < सुरभि-सम्बन्धी
स्वस्तयेfor well-being; for welfare
स्वस्तये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक)
सःhe; that (one)
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःto us; for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्ता (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इवlike; as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वह्निःcarrier; conveyer (fire/vehicle-bearer)
वह्निः:
कर्ता
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
सन्तारणःone who carries across; a deliverer
सन्तारणः:
कर्ता-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootसन्तारण (प्रातिपदिक) < सम्-√तॄ (तॄ॒) ‘to carry across’
भवbecome; be
भव:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भू)
Entities Mentioned
A
Agni (Vahni)I
IndraS
Saurabheya (consecrated draught‑ox as a ritual power)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes