Mantra 47
Rishi: Aśvin hymn seer-lineage (RV parallels); Śukla transmission via Mādhyandina
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh (by cadence and RV-style diction)
Samhita Patha (Devanagari)
आ ना॑सत्या त्रि॒भिरे॑काद॒शैरि॒ह दे॒वेभि॑र्यातं मधु॒पेय॑मश्विना । प्रायु॒स्तारि॑ष्टं॒ नी रपा॑ᳪसि मृक्षत॒ᳪ सेध॑तं॒ द्वेषो॒ भव॑तᳪ सचा॒भुवा॑
Transliteration
ā́ nā́satyā tribhír ekādaśáir ihá devébhir yātaṃ madhupéyam aśvinā | prāyús tā́riṣṭaṃ ní rapā́ṃsi mṛkṣataṃ sédhataṃ dvéṣo bhavataṃ sacā́bhuvā
Translation
ఓ నాసత్యౌ! త్రి-ఏకాదశ (మూడుసార్లు పదకొండు) దేవులతో ఇక్కడికి రండి; ఓ అశ్వినౌ! మధుపేయం (మధుర సోమం) పానము చేయుటకు రండి. మాకు దీర్ఘాయుష్షును, అక్షతమైన నిరంతరతను ప్రసాదించండి; మలినాలను తుడిచివేయండి; ద్వేషాన్ని నివారించండి; మరియు మా తోడుగా సదా సహచరులై ఉండండి.
Padapatha (Word Analysis)
आ । नासत्या । त्रिभिः । एकादशैः । इह । देवेभिः । यातम् । मधुपेयम् । अश्विना । प्रायुः । तारिष्टम् । नि । रपांसि । मृक्षतम् । सेधतम् । द्वेषः । भवतम् । सचाभुवा
Word by Word
आhither; towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
नासत्याO Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
Kartā (सम्बोधनार्थे देवतावाचक) / संबोधन-प्राय
TypeNoun
Rootनासत्य (प्रातिपदिक)
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karaṇa
TypeNumeral/Adjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
एकादशैःwith eleven
एकादशैः:
Karaṇa
TypeNumeral/Adjective
Rootएकादश (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह
देवेभिःwith the gods
देवेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यातम्come (you two)
यातम्:
—
TypeVerb
Rootया (धातु)
मधुपेयम्the honey-drink; sweet draught
मधुपेयम्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootमधु-पेय (प्रातिपदिक; मधु + पेय)
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
प्रायुः(may) life-force / lifetime
प्रायुः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्र-आयुस् (प्रातिपदिक)
तारिष्टम्most-protecting; best-safeguarding (lit. ‘most saving/carrying across’)
तारिष्टम्:
—
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootतॄ (धातु) / तारिṣṭ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
नीdown; away (as preverb)
नी:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग; वैदिक रूप ‘नी’)
रपांसिstains; defilements; impurities
रपांसि:
Karma
TypeNoun
Rootरपस् (प्रातिपदिक)
मृक्षतम्wipe off / cleanse (you two)
मृक्षतम्:
—
TypeVerb
Rootमृक्ष् (धातु)
सेधतम्ward off; repel (you two)
सेधतम्:
—
TypeVerb
Rootसिध्/सेध् (धातु; ‘to ward off, repel’)
द्वेषःhatred; hostility
द्वेषः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्वेष (प्रातिपदिक)
भवताम्may it be / become for you two
भवताम्:
—
TypeVerb
Rootभू (धातु)
सचाभुवाO you two who are together/attendant; ever-accompanying
सचाभुवा:
Sambodhana
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootसचा (अव्यय) + भू (धातु) → भुव (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Aśvinau (Nāsatyā)T
Trayaḥ-triṃśat Devāḥ (thrice-eleven gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes