Mantra 16
Rishi: Āṅgirasa
Devata: Agni/heroic deity of praise (contextually Agni; requires rite-mapping confirmation)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र म॑न्महे शवसा॒नाय॑ शू॒षमा॑ङ्गू॒षं गिर्व॑णसे अङ्गिर॒स्वत् । सु॒वृ॒क्तिभि॑ स्तुव॒त ऋ॑ग्मि॒यायार्चा॑मा॒र्कं नरे॒ विश्रु॑ताय
Transliteration
prá manmahe śavasānā́ya śū́ṣam āṅgū́ṣaṃ girváṇase aṅgirasvát | suvṛ́ktibhi stuvatá ṛgmiyā́yārcā́mārkáṃ náre víśrutāya
Translation
బలవంతుని కోసం పరాక్రమాన్ని మేము స్మరిస్తాము; గీతాలలో ఆనందించువానికి అంగిరస్-వలె ఒక స్తుతిగీతాన్ని అర్పిస్తాము. సువ్యవస్థిత స్తుతులతో, ఋక్-యోగ్యుడైన ఆ పూజ్యుని స్తుతిస్తూ, విశ్రుతుడైన వీర నరునికి ప్రకాశమయ అర్కం (స్తోత్రం)ను మేము పాడుదుము.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । मन्महे । शवसानाय । शूषम् । आङ्गूषम् । गिर्वणसे । अङ्गिरस्वत् । सुवृक्तिभिः । स्तुवतः । ऋग्मियाय । अर्चाम । अर्कम् । नरे । विश्रुताय
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग) / प्र (अव्यय)
मन्महेwe think/utter reverently; we praise
मन्महे:
क्रिया
TypeVerb
Root√मन् (मनँ) / √मन् (स्तुतौ/चिन्तायाम्) (आत्मनेपदी)
शवसानायto the mighty/strong one
शवसानाय:
Sampradāna
TypeAdjective (used substantively)
Rootशवसान (प्रातिपदिक; √श्वस्/√शू?—वैदिक प्रयोगे ‘शवसा’ = बल) / ‘शवसान’ = बलवान्
शूषम्strength, vigor
शूषम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूष (प्रातिपदिक)
आङ्गूषम्hymn/chant of praise
आङ्गूषम्:
Karma
TypeNoun
Rootआङ्गूष (प्रातिपदिक)
गिर्वणसेto the one praised by songs (Indra)
गिर्वणसे:
Sampradāna
TypeNoun (epithet)
Rootगिर्वणस् (प्रातिपदिक; ‘गिर्’ + ‘वणस्’—स्तुत्यः)
अङ्गिरस्वत्like/with the Angirases; Angiras-like
अङ्गिरस्वत्:
—
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत् (तद्धित/विशेषण)
सुवृक्तिभिःwith well-turned hymns
सुवृक्तिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसु-वृक्ति (प्रातिपदिक)
स्तुवतःof the praising one / while praising
स्तुवतः:
—
TypeParticiple
Root√स्तु (ष्टु॒ञ् स्तुतौ) → स्तुवत् (वर्तमान कृदन्त)
ऋग्मियायto the hymn-worthy one; worthy of ṛks
ऋग्मियाय:
Sampradāna
TypeAdjective (epithet)
Rootऋग्मिय (प्रातिपदिक; ऋच्-सम्बद्धः, स्तुत्यः)
अर्चामlet us praise; we shall worship
अर्चाम:
क्रिया
TypeVerb
Root√अर्च् (अर्चँ पूजायाम्) / अर्च् (स्तुतौ)
अर्कम्a hymn of praise; chant
अर्कम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
नरेto the man/hero (Indra)
नरे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
विश्रुतायto the widely renowned one
विश्रुताय:
Sampradāna
TypeAdjective (epithet)
Rootवि-श्रुत (प्रातिपदिक; √श्रु + क्त)
Entities Mentioned
A
AgniA
Aṅgiras (Aṅgirasa tradition)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes