Mantra 73
Rishi: RV provenance (Aśvin hymnic tradition)
Devata: The Aśvins (as ‘divine Adhvaryus’)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires RV parallel confirmation)
Samhita Patha (Devanagari)
दै॑व्यावध्वर्यू॒ आ ग॑त॒ᳪ रथे॑न॒ सूर्य॑त्वचा । मध्वा॑ य॒ज्ञᳪ सम॑ञ्जाथे । तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒नः
Transliteration
daívyāv adhvaryū́ ā́ gatam ráthenā sū́ryatvacā | mádhvā yajñáṃ samáñjāthe | táṃ pratnáthā ’yáṃ vénaḥ
Translation
ఓ ఇద్దరు దైవిక అధ్వర్యులారా, సూర్యసమ కాంతితో ప్రకాశించే మీ రథంతో ఇక్కడికి రండి. మధురరసంతో మీరు యజ్ఞాన్ని సమ్యక్గా అలంకరించి/సంపన్నం చేస్తారు. ప్రాచీనరీతిగా—ఈ వేన (ఆకాంక్ష) దానిపైనే స్థితమై ఉంది.
Padapatha (Word Analysis)
दै॑व्यौ । अ॒ध्व॒र्यू॒ इति॑ । आ । ग॒तम् । रथे॑न । सूर्य॑-त्वचा । मध्वा॑ । य॒ज्ञम् । सम्-अ॑ञ्जाथे । तम् । प्र॒त्नथा॑ । अ॒यम् । वे॒नः
Word by Word
दैव्यौthe two divine (ones)
दैव्यौ:
Kartā
TypeAdjective
Rootदैव्य (प्रातिपदिक; देव-तद्धित)
अध्वर्यूthe two adhvaryu-priests
अध्वर्यू:
Kartā
TypeNoun
Rootअध्वर्यु (प्रातिपदिक)
आhither; towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
गतम्come (you two)!
गतम्:
—
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
रथेनby/with a chariot
रथेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
सूर्यत्वचाwith sun-like skin/covering
सूर्यत्वचा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसूर्यत्वच् (प्रातिपदिक; सूर्य + त्वच्)
मध्वाwith honey/sweetness
मध्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
सम्together; completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
अञ्जाथेyou two anoint/prepare
अञ्जाथे:
—
TypeVerb
Rootअञ्ज् (धातु)
तम्that (one/it)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रत्नथाas of old; in the ancient manner
प्रत्नथा:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रत्नथा (अव्यय; प्रत्न + था)
अयम्this
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वेनःVena (name); the seeker/desirer
वेनः:
Kartā
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Aśvins (Nā́satyā)S
Sūrya (as imagery: sūryatvacā)V
Vena (as inspired longing/vision)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes