Mantra 35
Rishi: Vedic tradition attributes many Indra-stomas to various Ṛṣis; in VS transmission often left unspecified in ritual manuals.
Devata: Indra
Chandas: Tr̥ṣṭubh (dominant cadence; to be confirmed by full metrical scan)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒भि त्वा॑ शूर नोनु॒मोऽदु॑ग्धा इव धे॒नव॑: । ईशा॑नम॒स्य जग॑तः स्व॒र्दृश॒मीशा॑नमिन्द्र त॒स्थुष॑: ॥
Transliteration
abhí tvā śūra nonumo’dugdhā́ iva dhenávaḥ | ī́śānam asyá jágatas svàr-dṛśam ī́śānam indra tasthúṣaḥ ||
Translation
ఓ శూరా, మేము స్తుతులతో నీ వైపు నొక్కి వస్తున్నాము—పాలు దోపబడని ఆవులు గోశాల వైపు (పరుగెత్తినట్లు)గా. ఈ చరాచర జగత్తుకు ఈశానుడు, స్వర్దర్శి, అలాగే స్థావర జగత్తుకూ ఈశానుడు—ఓ ఇంద్రా, నీవే (ఆ) అధిపతి.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । त्वा॒ । शू॒र॒ । नो॒नु॒मः॒ । अ॒दु॒ग्धाः । इ॒व॒ । धे॒नवः॑ । ईशा॑नम् । अ॒स्य॒ । जग॑तः । स्वः॒-दृश॑म् । ईशा॑नम् । इ॒न्द्र॒ । त॒स्थुषः॑ ।
Word by Word
अभिtowards, upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
शूरO hero
शूर:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootशूर
नोनुमःwe have urged/praised
नोनुमः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootनु (धातु) / नु- (स्तुतौ/प्रेरणे)
अदुग्धाःunmilked
अदुग्धाः:
कर्तृ (उपमा-पदस्थ)
TypeAdjective (participle)
Rootदुह् (धातु) → दुग्ध (कृदन्त), नञ्-पूर्वक
इवlike
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
धेनवःcows
धेनवः:
कर्तृ (उपमा-पदस्थ)
TypeNoun
Rootधेनु
ईशानम्the ruler, lord
ईशानम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootईशान (प्रातिपदिक; √ईश् ‘to rule’)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम्
जगतःof the world
जगतः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootजगत्
स्वर्दृशम्heaven-seeing, light-seeing
स्वर्दृशम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootस्वर्दृश (प्रातिपदिक; स्वः+दृश् ‘seeing heaven/light’)
ईशानम्the lord
ईशानम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootईशान (√ईश्)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र
तस्थुषःof the standing (beings), of what is stationary
तस्थुषः:
सम्बन्ध
TypeNoun/Participle (substantivized)
Rootस्था (धातु) → तस्थुष् (कृदन्त/परफेक्ट-स्थायी) / ‘standing’
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes