Mantra 33
Rishi: Ṛgvedic Vāyu-niyut enumeration tradition (as adapted into VS)
Devata: Vāyu
Chandas: Yajus-prose with metrical residues (enumerative litany)
Samhita Patha (Devanagari)
एक॑या च द॒शभि॑श्च स्वभूते॒ द्वाभ्या॑मि॒ष्टये॑ विᳪश॒ती च॑ । ति॒सृभि॑श्च॒ वह॑से त्रि॒ᳪशता॑ च नि॒युद्भि॑र्वायवि॒ह ता वि मु॑ञ्च
Transliteration
ékayā ca daśábhiś ca svabhūte dvā́bhyām iṣṭáye viṃśatī́ ca | tisṛ́bhiś ca váhase triṃśátā ca niyúdbhir vāyav ihá tā́ ví muñca
Translation
ఒకటి మరియు పది తో, ఓ స్వభూతా! రెండు తో ఇష్ట-లాభార్థం, మరియు ఇరవై తో; మూడు తో వహించుటకు, మరియు ముప్పై తో—ఓ వాయువా! ఇక్కడ నీ నియుత్ (రథ-యుగాలు) విడదీయి; వాటిని విముక్తం చేయి.
Padapatha (Word Analysis)
एक॑या । च । द॒शभिः॑ । च । स्व॒-भू॒ते॒ । द्वाभ्या॑म् । इ॒ष्टये॑ । वि॒ᳪश॒ती । च॒ । ति॒सृभिः॑ । च॒ । वह॑से । त्रि॒ᳪशता॑ । च॒ । नि॒युद्भिः॑ । वा॒य॒वि॒ह । ताः । वि । मु॒ञ्च ।
Word by Word
एकयाwith one
एकया:
करण
TypeAdjective (numeral)
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
दशभिःwith ten
दशभिः:
करण
TypeAdjective (numeral)
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
स्वभूतेin/among the two self-existent beings (or: in the two that have become of themselves)
स्वभूते:
अधिकारण
TypeNoun/Adjective
Rootस्वभूत (प्रातिपदिक; स्व + भूत)
द्वाभ्याम्with two
द्वाभ्याम्:
करण
TypeAdjective (numeral)
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
इष्टयेfor the oblation/sacrifice (iṣṭi)
इष्टये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइष्टि (प्रातिपदिक)
विंशतीtwenty
विंशती:
कर्तृ (वाक्ये संख्याविशेषणरूपेण)
TypeAdjective (numeral)
Rootविंशति (संख्या-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
तिसृभिःwith three
तिसृभिः:
करण
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
वहसेyou carry/bear
वहसे:
—
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
त्रिंशताwith thirty
त्रिंशता:
करण
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
नियुद्भिःwith the yoked teams (niyuts)
नियुद्भिः:
करण
TypeNoun
Rootनियुत् (प्रातिपदिक)
वायोO Vāyu
वायो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह
ताःthose (f.)
ताः:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विapart, asunder
वि:
—
TypePreverb
Rootवि
मुञ्चrelease / let go
मुञ्च:
—
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Entities Mentioned
V
VāyuRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes