Mantra 79
Rishi: Traditionally attributed within the Vājasaneyin transmission (individual ṛṣi not explicit in the mantra as given)
Devata: Agni (with Soma as co-present oblation-principle)
Chandas: Mixed/irregular (Yajus-style prose-verse; not a strict Ṛgvedic metre)
Samhita Patha (Devanagari)
अहा॑व्यग्ने ह॒विरा॒स्ये॒ ते स्रु॒ची॒व घृ॒तं च॒म्वी॒व॒ सोम॑: । वा॒ज॒सनि॑ᳪ र॒यिम॒स्मे सु॒वीरं॑ प्रश॒स्तं धे॑हि य॒शसं॑ बृ॒हन्त॑म्
Transliteration
ahā́vy agne havirā́sye te srucī́va ghṛtáṃ camvī́va sómaḥ | vājásaniṃ rayím asmé suvī́raṃ praśastáṃ dhéhi yaśásaṃ bṛhántam ||
Translation
హే అగ్నీ! దిన ఆహ్వానానికి యోగ్యుడవు, నీ ముఖమే హవిస్; స్రుచితో ఘృతం, చమ్వితో సోమం (అర్పించినట్లు)—మాకు వాజసని (విజయప్రద) ధనాన్ని, సువీర (వీరసంపన్న) రయిని, ప్రశస్తమైన, యశస్వి, బృహత్తరమైనదిగా ప్రసాదించు.
Padapatha (Word Analysis)
अहा॑-व्यग्ने । ह॒विः-आ॒स्ये॒ । ते । स्रु॒ची॒-इव । घृ॒तम् । च॒म्वी॒-इव । सोमः॑ । वा॒ज॒सनि॑म् । र॒यिम् । अ॒स्मे इति । सु॒-वीर॑म् । प्र॒श॒स्तम् । धे॑हि । य॒शस॑म् । बृ॒हन्त॑म्
Word by Word
अहाby day / in the daytime
अहा:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक) / अहः
अव्यग्नेO Agni, without hindrance
अव्यग्ने:
(Sambodhana)
TypeNoun (vocative with indeclinable prefix)
Rootअव्य + अग्नि (प्रातिपदिक)
हविरास्येO (Agni) whose mouth is the oblation
हविरास्ये:
(Sambodhana)
TypeAdjective (vocative)
Rootहविर् + आस्य (प्रातिपदिक; समास: षष्ठी-तत्पुरुष)
तेof/for you
ते:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
स्रुचीवlike a ladle
स्रुचीव:
Karaṇa (simile-instrumental sense)
TypeNoun + Indeclinable
Rootस्रुच् (प्रातिपदिक) + इव
घृतम्ghee
घृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
चम्वीवlike a bowl/cup
चम्वीव:
Karaṇa (simile)
TypeNoun + Indeclinable
Rootचमू (प्रातिपदिक) + इव
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
वाजसनिम्the winning of prizes / prize-bestowal
वाजसनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाजसनि (प्रातिपदिक)
रयिम्wealth
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
अस्मेto us
अस्मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सुवीरम्rich in heroes / having good heroes
सुवीरम्:
Karma (qualifier of रयिम्)
TypeAdjective
Rootसु + वीर (प्रातिपदिक; कर्मधारय)
प्रशस्तम्praised / excellent
प्रशस्तम्:
Karma (qualifier of रयिम्)
TypeAdjective (participle)
Rootप्र + शंस् (धातु) → प्रशस्त (कृदन्त; भूतकृत)
धेहिplace / bestow
धेहि:
(Verb)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
यशसम्glorious
यशसम्:
Karma (qualifier of रयिम्)
TypeAdjective
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
बृहन्तम्great / lofty
बृहन्तम्:
Karma (qualifier of रयिम्)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniS
SomaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes