Mantra 77
Rishi: RV narrative stratum; Śukla-Yajurveda transmission under Yājñavalkya lineage.
Devata: Aśvins, Indra, Sarasvatī.
Chandas: RV-style; likely Triṣṭubh with extended cadence.
Samhita Patha (Devanagari)
पु॒त्रमि॑व पि॒तरा॑व॒श्विनो॒भेन्द्रा॒वथु॒: काव्यै॑र्द॒ᳪसना॑भिः ।यत्सु॒रामं॒ व्यपि॑ब॒: शची॑भि॒: सर॑स्वती त्वा मघवन्नभिष्णक्
Transliteration
putrám iva pitarāv aśvinó bhéndrāv athuḥ kāvyáir dáṃsanābhiḥ | yát surā́maṃ vy àpibaḥ śacī́bhiḥ | sárasvatī tvā maghavann abhiṣṇak
Translation
ఇద్దరు తల్లిదండ్రులు కుమారునికి సహాయపడినట్లే, ఓ ఇంద్రా, ఉభయ అశ్వినులు ‘కావ్య’ (కావ్య-కళ) నైపుణ్యంతోను ఆశ్చర్యకర కర్మలతోను నీకు తోడ్పడ్డారు. నీవు నీ ‘శచీ’ (శక్తులు)తో సురాను పానంచేసినప్పుడు—ఓ మఘవన్ (దానవీరా), సరస్వతి నిన్ను ఆధరించి నిలిపింది.
Padapatha (Word Analysis)
पुत्रम्-इव । पितरौ । अश्विनौ । भे । इन्द्र । अवथुः । काव्यैः । दंसनाभिः । यत् । सुराम् । वि । अपिबः । शचीभिः । सरस्वती । त्वा । मघवन् । अभिष्णक्
Word by Word
पुत्रम्son (as object)
पुत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
पितरौthe two parents / the two fathers
पितरौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
अश्विनौthe two Aśvins
अश्विनौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
भेन्द्रौand the two Indras (dual epithet)
भेन्द्रौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभ + इन्द्र (प्रातिपदिक)
अथुःthey helped / favoured
अथुः:
—
TypeVerb
Rootअथु (धातु: अथु/अथ् ‘to help, to favour’)
काव्यैःwith poetic (means), with hymns
काव्यैः:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
दंसनाभिःwith wondrous powers / acts
दंसनाभिः:
करण
TypeNoun
Rootदंसना (प्रातिपदिक)
यत्which (that)
यत्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुरामम्the well-pressed Soma / good liquor
सुरामम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootसुराम (प्रातिपदिक)
विapart, forth (intensifier with verb)
वि:
—
TypeIndeclinable (prefix/preverb)
Rootवि
अपिबःyou drank
अपिबः:
—
TypeVerb
Rootपा (धातु: पा ‘to drink’)
शचीभिःwith powers, with mights
शचीभिः:
करण
TypeNoun
Rootशची (प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मघवन्O bountiful one (Indra)
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण)
अभिष्णक्pressed upon / encompassed / aided (you)
अभिष्णक्:
—
TypeVerb
Rootअभि-ष्णक् (धातु/कृदन्त-प्रयोग; ‘to strike/press upon, to beset’ वैदिक)
Entities Mentioned
A
AśvinsI
IndraS
SarasvatīRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes