Mantra 53
Rishi: Indra-stuti tradition (RV-derived)
Devata: Indra
Chandas: Jagatī/Triṣṭubh-mixed (invocatory; cadence may vary by pada)
Samhita Patha (Devanagari)
आ म॒न्द्रैरि॑न्द्र॒ हरि॑भिर्या॒हि म॒यूर॑रोमभिः । मा त्वा॒ के चि॒न्नि य॑म॒न् विं ना पा॒शिनोऽति॒ धन्वे॑व॒ ताँ२ इ॑हि
Transliteration
ā mandráir indra háribhir yā́hi mayū́raromabhiḥ | mā tvā́ ke cín ní yaman ví na pāśíno’ty áti dhánvā iva tā́ṃ̐ íhi ||
Translation
హే ఇంద్రా, ఆనందదాయకమైన హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు) తో రా; మయూరరోమములవలె ప్రకాశించే యుగం (సజ్జు/అలంకారం) తో రా. ఎవ్వరూ నిన్ను ఆపకూడదు; పాశినులు (పాశం వేయువారు) వారిని దాటి—విస్తారమైన ధన్వం (వెల్లువైన మైదానం) మీదుగా దాటినట్లు—నీవు ఇక్కడికి రా.
Padapatha (Word Analysis)
आ । मन्द्रैः । इन्द्र । हरिभिः । याहि । मयूररोमभिः । मा । त्वा । के । चित् । नि । यमन् । वि । न । पाशिनः । अति । धन्वा । इव । तान् । इहि ।
Word by Word
आhither; towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
मन्द्रैःwith gladdening/pleasant (ones)
मन्द्रैः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
—
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
हरिभिःwith the bay steeds
हरिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
याcome
या:
—
TypeVerb
Rootया (धातु)
हिindeed; just
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
मयूररोमभिःwith peacock-feathers
मयूररोमभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमयूर-रोमन् (समास; प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
केany (persons)
के:
Kartā
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम)
चित्at all; even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
निdown; in; into (as preverb)
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
यमन्should restrain; may they check
यमन्:
—
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
विम्apart; forth (intensifier)
विम्:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) + इम् (एन्क्लिटिक/पदपूरण)
नlike; as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
पाशिनःnoose-bearers; trappers
पाशिनः:
Kartā
TypeNoun
Rootपाशिन् (प्रातिपदिक)
अतिover; beyond
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
धन्वाthe open plain; desert
धन्वा:
Karma
TypeNoun
Rootधन्वन् (प्रातिपदिक)
इवas; like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
इहिgo; come
इहि:
—
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Entities Mentioned
I
IndraH
Harī (Indra’s tawny steeds)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes