Mantra 76
Rishi: Vājasaneyin transmission (specific ṛṣi not explicit here).
Devata: Agni, Indra, Brahmā (as divine sacral power), Bṛhaspati, and Viśve Devāḥ.
Chandas: Yajus-style formula with pāda-like segmentation; liturgically treated as Yajus.
Samhita Patha (Devanagari)
धा॒म॒च्छद॒ग्निरिन्द्रो॑ ब्र॒ह्मा दे॒वो बृह॒स्पति॑: । सचे॑तसो॒ विश्वे॑ दे॒वा य॒ज्ञं प्राव॑न्तु नः शु॒भे
Transliteration
dhāma̱cchada̱gnír índro brahmā́ devó bṛ̱háspátiḥ | sá-cetaso víśve devā́ yajñáṃ prá̱vantu naḥ śubhé
Translation
ధామాన్ని ఆవరించి కాపాడే అగ్ని, ఇంద్రుడు, దేవుడు బ్రహ్మ, బృహస్పతి—ఒకే మనస్సుతో సమస్త దేవతలు మా యజ్ఞాన్ని శుభకల్యాణార్థం ప్రవర్తింపజేయుదురు గాక.
Padapatha (Word Analysis)
धा॒म॒-छदः॑ । अ॒ग्निः । इन्द्रः॑ । ब्र॒ह्मा । दे॒वः । बृह॒स्पतिः॑ । स-चे॑तसः । विश्वे॑ । दे॒वाः । य॒ज्ञम् । प्र । अ॒व॒न्तु॒ । नः॒ । शु॒भे
Word by Word
धामabode; dwelling; seat
धाम:
कर्म (छद्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
अच्छत्covered; sheltered
अच्छत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootछद् (धातु)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (समुच्चित)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ब्रह्माBrahmā / the priestly power (Brahman)
ब्रह्मा:
कर्तृ (समुच्चित)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (समुच्चित)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ (समुच्चित)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
सचेतसःof one mind; harmonious; attentive
सचेतसः:
कर्तृ (विश्वे देवा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसचेतस् (प्रातिपदिक)
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ (देवाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
प्रावन्तुmay they protect; may they further
प्रावन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (धातु) + प्र- (उपसर्ग)
नःfor us; of us
नः:
सम्प्रदान (हितार्थे: ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुभेin auspiciousness; in the auspicious (state/place)
शुभे:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniI
IndraB
Brahmā (as divine brahman-power)B
BṛhaspatiV
Viśve DevāḥRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes