Mantra 60
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution; specific ṛṣi not marked in the input).
Devata: Viśve Devāḥ / Devāḥ (collective gods), with iṣṭāpūrta as the operative theme.
Chandas: Mixed; prose-like triṣṭubh cadence is common in this cluster (exact metrical scansion requires pada-length verification).
Samhita Patha (Devanagari)
ए॒तं जा॑नाथ पर॒मे व्यो॑म॒न् देवा॑: सधस्था वि॒द रू॒पम॑स्य । यदा॒गच्छा॑त्प॒थिभि॑र्देव॒यानै॑रिष्टापू॒र्ते कृ॑णवाथा॒विर॑स्मै
Transliteration
e̱táṃ jā́nātha parame vyòman devā́ḥ sadhastʰā vid rūpám asya | yadā́gacchāt pathíbhir devayā́naiḥ iṣṭāpūrté kṛṇavāthāvír asmai ||
Translation
హే దేవులారా, పరమ వ్యోమంలో (అత్యున్నత స్వర్గంలో)—సహాసీనులైన మీరందరూ—ఇదిని తెలుసుకోండి; దీని రూపాన్ని గ్రహించండి. మీరు దేవయాన మార్గాల ద్వారా వచ్చునప్పుడు, ఈ మనిషికి ఇష్టా-పూర్త (ఇష్టాపూర్త)ను ప్రత్యక్షంగా చేసి సిద్ధింపజేయండి.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒तम् । जा॑नाथ । पर॒मे । व्यो॑म॒न् । देवा॑ः । सध॑स्थाः । वि॒द । रू॒पम् । अ॒स्य । यदा॑ । आ॒गच्छा॑त् । प॒थिऽभिः॑ । दे॒व॒या॒नैः । इ॒ष्टा॒पू॒र्ते इति॑ । कृ॑णवाथ । अ॒विः । अ॒स्मै ।
Word by Word
एतम्this (one/object)
एतम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जानाथyou (all) know
जानाथ:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ज्ञा (जानाति)
परमेin the highest
परमे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
व्योमन्in the sky/firmament
व्योमन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
देवाःO gods
देवाः:
सम्बोधन/कर्तृ (संबोधनार्थक प्रयोग)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सधस्थाःsitting together; of one session
सधस्थाः:
विशेषण (देवाः)
TypeAdjective
Rootसधस्था (प्रातिपदिक; ‘सधस्-स्था’ = together-seated/at one seat)
विदknow!
विद:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (वेद/विद)
रूपम्form; appearance
रूपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
अस्यof him/it
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यदाwhen
यदा:
(सम्बन्ध/काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
आगच्छात्he came; he arrived
आगच्छात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (आगच्छति)
पथिभिःby paths
पथिभिः:
करण
TypeNoun
Rootपथि/पथिन् (प्रातिपदिक)
देवयानैःby the god-going (divine) ways
देवयानैः:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootदेवयान (प्रातिपदिक)
इष्टापूर्तेthe iṣṭa and pūrta (sacrificial and charitable merits)
इष्टापूर्ते:
कर्म
TypeNoun
Rootइष्टापूर्त (प्रातिपदिक; द्वन्द्व/समाहार: इष्ट + पूर्त)
कृणवाथyou (all) make; you perform
कृणवाथ:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (कृणोति/कृणुते)
अविःa ewe; a sheep
अविः:
कर्ता (कृणवाथ इत्यस्य साधन/उपमानार्थकः; वैदिक-प्रयोगे ‘अविः’ = ‘sheep’)
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक)
अस्मैto him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
Viśve Devāḥ (collective Gods)D
Devāḥ as sadhastḥāḥ (those seated together in the highest heaven)D
Devayāna (paths leading to the Gods)I
Iṣṭāpūrta (merit of sacrifice and benefaction)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes