Mantra 23

Rishi: Yājñavalkya-tradition

Devata: Prajāpati/Time (implicit); Sāman-forms as liturgical powers

Chandas: Yajus (prose formula)

Samhita Patha (Devanagari)

व्र॒तं च॑ म ऋ॒तव॑श्च मे॒ तप॑श्च मे संवत्स॒रश्च॑ मेऽहोरा॒त्रे ऊ॑र्वष्ठी॒वे बृ॑हद्रथन्त॒रे च॑ मे य॒ज्ञेन॑ कल्पन्ताम्

Transliteration

vrata̱ṃ ca ma ṛ̱tavaś ca me ta̱paś ca me saṃvatsa̱raś ca me’horā̱tre ca ma ūrvaṣṭhī̱ve bṛ̍hadrathanta̱re ca me yajñe̍na kalpantām

Translation

నా వ్రతమును ఋతువులను, తపస్సును సంవత్సరమును, పగలు-రాత్రిని, ఊర్వష్ఠీవమును, బృహత్ మరియు రథంతరమును—ఇవి అన్నీ యజ్ఞముచేత విధివిధానంగా సమ్యక్‌గా సమన్వయమై సిద్ధించుగాక.

Padapatha (Word Analysis)

व्रतम् च मे । ऋतवः च मे । तपः च मे । संवत्सरः च मे । अहोरात्रे च मे । ऊर्वष्ठीवे च मे । बृहद्रथन्तरे च मे । यज्ञेन कल्पन्ताम् ।

Word by Word

• व्रतम्: vow; sacred observance
• व्रतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक) अव्यय-नपुंसकलिङ्ग

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात) अव्यय

• मे: of me; my
• मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋतवः: seasons
• ऋतवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: ऋतु (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात) अव्यय

• मे: of me; my
• मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तपः: austerity; tapas
• तपः: Karma
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात) अव्यय

• मे: of me; my
• मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• संवत्सरः: year
• संवत्सरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: संवत्सर (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात) अव्यय

• मे: of me; my
• मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अहोरात्रे: day and night (the pair)
• अहोरात्रे: Karma
• Type: Noun
• Root: अहोरात्र (प्रातिपदिक; अहन्+रात्रि समाहार-द्वन्द्व)

• ऊर्वष्ठीवे: Ūrvaṣṭhīva (a paired chant/name)
• ऊर्वष्ठीवे: Karma
• Type: Noun
• Root: ऊर्वष्ठीव (प्रातिपदिक; वैदिक-समास/नाम)

• बृहद्रथन्तरे: Bṛhat and Rathantara (the two Sāmans)
• बृहद्रथन्तरे: Karma
• Type: Noun
• Root: बृहद्रथन्तर (प्रातिपदिक; बृहत्+रथन्तर समाहार-द्वन्द्व)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात) अव्यय

• मे: of me; my
• मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यज्ञेन: by/with the sacrifice
• यज्ञेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• कल्पन्ताम्: may they be arranged/fit; may they be duly ordered
• कल्पन्ताम्: —
• Type: Verb
• Root: √कॢप् (कॢप्/कल्प्) धातु

Entities Mentioned

• Prajāpati
• Kāla / Time (Saṃvatsara, Ahorātra, Ṛtu)
• Sāman (Ūrvaṣṭhīva, Bṛhat, Rathantara)