Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Yajña (ordering power); prāṇa/vāk as functional deities
Chandas: Yajus-prose (enumerative litany)

प्रा॒णश्च॑ मेऽपा॒नश्च॑ मे व्या॒नश्च॒ मेऽसु॑श्च मे चि॒त्तं च॑ म॒ आधी॑तं च मे॒ वाक् च॑ मे॒ मन॑श्च मे॒ चक्षु॑श्च मे॒ श्रोत्रं॑ च मे॒ दक्ष॑श्च मे॒ बलं॑ च मे य॒ज्ञेन॑ कल्पन्ताम्

prā́ṇaś ca me 'pānáś ca me vyā́naś ca me 'súś ca me cittáṃ ca ma ādhī́taṃ ca me vā́k ca me mánaś ca me cákṣuś ca me śrótraṃ ca me dákṣaś ca me bálaṃ ca me yajñéna kalpantām ||

ప్రాణం నాకు కలుగుగాక; అపానం నాకు కలుగుగాక; వ్యానం నాకు కలుగుగాక; అసు (జీవశక్తి) నాకు కలుగుగాక. చిత్తం నాకు కలుగుగాక; అధీతం (అధ్యయనించిన జ్ఞానం) నాకు కలుగుగాక; వాక్ (వాణి) నాకు కలుగుగాక; మనస్సు నాకు కలుగుగాక; చక్షుః (కంటి చూపు) నాకు కలుగుగాక; శ్రోత్రం (చెవి) నాకు కలుగుగాక; దక్షం (కౌశలం) నాకు కలుగుగాక; బలం నాకు కలుగుగాక—ఇవన్నీ యజ్ఞం ద్వారా నాకు సమ్యక్‌గా సిద్ధించుగాక.

प्राणः । च । मे । अपानः । च । मे । व्यानः । च । मे । असुः । च । मे । चित्तम् । च । मे । आधीतम् । च । मे । वाक् । च । मे । मनः । च । मे । चक्षुः । च । मे । श्रोत्रम् । च । मे । दक्षः । च । मे । बलम् । च । मे । यज्ञेन । कल्पन्ताम् ।

प्राणःbreath; vital air (prāṇa)
प्राणः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
अपानःdown-breath; apāna
अपानः:
Kartā
TypeNoun
Rootअपान (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
व्यानःpervading breath; vyāna
व्यानः:
Kartā
TypeNoun
Rootव्यान (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
असुःlife; vital principle
असुः:
Kartā
TypeNoun
Rootअसु (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
चित्तम्mind; consciousness
चित्तम्:
Kartā
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक; √चित्)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
आधीतम्established; set in order
आधीतम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootआ-√धा (धातु) → आधीत (कृदन्त)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
वाक्speech
वाक्:
Kartā
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
मनःmind
मनः:
Kartā
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
चक्षुःeye; sight
चक्षुः:
Kartā
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
श्रोत्रम्ear; hearing
श्रोत्रम्:
Kartā
TypeNoun
Rootश्रोत्र (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
दक्षःskill; ability; competence
दक्षः:
Kartā
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
बलम्strength
बलम्:
Kartā
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
मेof me / for me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
यज्ञेनby/through sacrifice
यज्ञेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पन्ताम्may (they) be fit/ordered; may they be properly arranged
कल्पन्ताम्:
TypeVerb
Root√कॢप् (कल्पते)
Y
Yajña
P
Prāṇa
A
Apāna
V
Vyāna
V
Vāk
M
Manas/Citta