Mantra 7
Rishi: Vājasaneyin tradition (Yājñavalkya lineage attribution)
Devata: Rudra (Nīlagrīva, Vilohita)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like (Śatarudriya style; metrical assignment varies)
Samhita Patha (Devanagari)
असौ॒ यो॑ऽव॒सर्प॑ति॒ नील॑ग्रीवो॒ विलो॑हितः । उ॒तैनं॑ गो॒पा अ॑दृश्र॒न्नदृ॑श्रन्नुदहा॒र्यः स दृ॒ष्टो मृ॑डयाति नः
Transliteration
asáu yó ’vasárpati nī́lagrīvo vílohitáḥ | utáinaṃ gopā́ adṛśrann adṛśrann udahāryáḥ sá dṛṣṭó mṛḍayāti naḥ ||
Translation
ఆ రుద్రుడు సరిసరిగా సాగిపోవువాడు—నీలగ్రీవుడు, వివిధ ఎర్రని వర్ణములతో కూడినవాడు. అతనిని గోపాలు చూశారు—అవును, చూశారు; వెలికి తీయబడు/ప్రకటింపబడవలసినవాడు. దర్శనమైతే అతడు మాపై కరుణ చూపుతాడు.
Padapatha (Word Analysis)
असौ॒ । यः । अ॒व॒सर्प॑ति । नील॑ग्रीवः । विलो॑हितः । उ॒त । ए॒न॒म् । गो॒पाः । अ॒दृ॒श्र॒न् । अ॒दृ॒श्र॒न् । उ॒द॒हा॒र्यः । सः । दृ॒ष्टः । मृ॒ड॒या॒ति । नः॒
Word by Word
असौthat (he), yonder
असौ:
Kartā
TypePronoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवसर्पतिcreeps/moves down, glides
अवसर्पति:
Kartā
TypeVerb
Root√सृप् (सर्प गतौ) + अव (उपसर्ग)
नीलग्रीवःblue-necked
नीलग्रीवः:
Kartā
TypeAdjective
Rootनीलग्रीव (प्रातिपदिक; नील + ग्रीव)
विलोहितःreddish, of varied red hue
विलोहितः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविलोहित (प्रातिपदिक; वि + लोहित)
उतand, also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गोपाःcowherds, herdsmen
गोपाः:
Kartā
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा)
अदृश्रन्they saw (him)
अदृश्रन्:
Kartā
TypeVerb
Root√दृश् (दर्शन) + अ (निषेध/अभाव-प्रत्ययः) → अदृश्; तदन्तात् √दृश्-आदेशः (वैदिक)
अदृश्रन्they saw (him)
अदृश्रन्:
Kartā
TypeVerb
Root√दृश् (दर्शन) (पुनरुक्तिः)
उदहार्यःto be drawn out/removed (i.e., to be taken away)
उदहार्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootउद्-आ-√हृ (हरणे) → उदाहार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दृष्टःseen, having been seen
दृष्टः:
Kartā
TypeAdjective
Root√दृश् (दर्शन) → दृष्ट (क्त-कृदन्त)
मृडयातिshows mercy, grants relief
मृडयाति:
Kartā
TypeVerb
Root√मृड्/√मृडय् (सुखीकरणे/अनुग्रहे)
नःto us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
R
Rudra (Nīlagrīva)R
Rudra (Vilohita)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes