Mantra 57
Rishi: Vājasaneyin transmission (Yājñavalkya lineage attribution)
Devata: Śarvāḥ (Rudra-gaṇa) / Rudra-hosts
Chandas: Yajus-formula
Samhita Patha (Devanagari)
नील॑ग्रीवाः शिति॒कण्ठा॑: श॒र्वा अ॒धः क्ष॑माच॒राः । तेषा॑ᳪ सहस्रयोज॒नेऽव॒ धन्वा॑नि तन्मसि
Transliteration
nī́lagrīvāḥ śitikáṇṭhāḥ śarvā́ ádhaḥ kṣamācarā́ḥ | téṣāṃ sahasrayojané’vá dhánvāni tánmasi
Translation
నీలగ్రీవులు, శితికంఠులు అయిన శర్వులు (రుద్రగణము) భూమిపై క్రింద భాగంలో సంచరిస్తున్నారు; ఇక్కడి నుండి సహస్ర యోజన దూరంలో వారి ధనుస్సులను కింద ఉంచునట్లు చేయి.
Padapatha (Word Analysis)
नील॑-ग्रीवाः । शिति॒-कण्ठाः । श॒र्वाः । अ॒धः । क्ष॒मा॒-च॒राः । तेषा॑म् । स॒हस्र-यो॒ज॒ने । अव॒ । धन्वा॑नि । तत् । म॒सि ।
Word by Word
नीलग्रीवाः(they) having blue necks
नीलग्रीवाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootनीलग्रीव (प्रातिपदिक; नील + ग्रीवा)
शितिकण्ठाःhaving pale/white throats
शितिकण्ठाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootशितिकण्ठ (प्रातिपदिक; शिति + कण्ठ)
शर्वाःthe Śarvas (Rudras)
शर्वाः:
Kartā
TypeNoun
Rootशर्व (प्रातिपदिक; रुद्र-नाम)
अधःbelow, downwards
अधः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय)
क्षमाचराःmoving/roaming on the earth
क्षमाचराः:
Kartā
TypeAdjective
Rootक्षमाचर (प्रातिपदिक; क्षमा + चर)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रयोजनेat a thousand yojanas (distance)
सहस्रयोजने:
Adhikaraṇa
TypeNoun (compound)
Rootसहस्रयोजन (प्रातिपदिक; सहस्र + योजन)
अवdown, away (as a preverb)
अव:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
धन्वानिbows
धन्वानि:
Karma
TypeNoun
Rootधन्वन् (प्रातिपदिक)
तन्that
तन्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मसिyou measure / you mete out
मसि:
Kriyā
TypeVerb
Rootमा (धातु; माङ्/मा = मापन/निर्माणे; पदपाठ-रूप: मसि)
Entities Mentioned
Ś
Śarvāḥ (Rudra-gaṇa)R
Rudra (as Śarva)A
Agni (yajña as protective fire)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes